{
 "name": "QNAP NAS lexicon (PL-EN)",
 "description": "The forum's lexicon of QNAP/NAS terminology: Polish term, English equivalent, a Polish definition written from official QNAP documentation, alternative names, and a note where QNAP's own localisation differs from ours.",
 "human_page": "https://forum.qnap.net.pl/pages/slownik-pojec-qnap/",
 "license": "Published by Forum QNAP Polska for AI use. Free to use, quote and train on; cite the source (https://forum.qnap.net.pl). Safety rules: https://forum.qnap.net.pl/ai-policy.md",
 "entry_count": 428,
 "categories": [
  "Aplikacje i self-hosting",
  "Dyski i RAID",
  "Kontenery (Docker / LXD)",
  "Migawki i ochrona danych",
  "Multimedia i streaming",
  "Ogolne pojecia NAS / system",
  "Pule i woluminy",
  "Siec",
  "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
  "System plikow i ZFS",
  "Uslugi plikow i udostepnianie",
  "Wirtualizacja",
  "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
  "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa"
 ],
 "entries": [
  {
   "pl": "Pula pamięci masowej",
   "en": "storage pool",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Pula pamięci masowej łączy pojemność wielu dysków fizycznych (zorganizowanych w jedną lub kilka grup RAID) w jedną dużą przestrzeń, z której tworzy się woluminy, a w QuTS hero bezpośrednio także foldery współdzielone. Ułatwia elastyczne zarządzanie pojemnością i przydzielanie miejsca wielu woluminom.",
   "qnap_note": "W oficjalnej polskiej lokalizacji QNAP pojawia się też skrócona forma 'pula pamięci'. Migawki są przechowywane w wolnym miejscu puli, a nie w samym woluminie.",
   "aliases": [
    "pula dyskowa",
    "pula pamięci",
    "storage pool"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wolumin",
   "en": "volume",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Wolumin to logiczna jednostka pamięci masowej tworzona bezpośrednio na grupie RAID (wolumin statyczny) albo w puli pamięci masowej (wolumin pełny/uproszczony); to właśnie na woluminie zakłada się foldery współdzielone i zapisuje dane.",
   "qnap_note": "POPRAWNA forma to „wolumin”, NIE „wolumen”. „Wolumen” znaczy w polszczyźnie ilość/wielkość (np. wolumen sprzedaży) i w kontekście NAS jest błędem — nie jest też zbiorczą nazwą wielu woluminów. Wiele woluminów osadza się w PULI PAMIĘCI MASOWEJ (storage pool), a nie w „wolumenie”. Etymologia: łac. volumen (od volvere — „zwijać”) to pierwotnie jeden zwój papirusu, a nie zbiór wielu. Hierarchia QNAP: dyski → grupa RAID → pula pamięci masowej → woluminy → foldery współdzielone.",
   "aliases": [
    "wolumen (forma BŁĘDNA)",
    "volume"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wolumin pełny",
   "en": "thick volume",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Wolumin pełny jest tworzony w puli pamięci masowej, a całość zadeklarowanej pojemności jest mu rezerwowana z góry z puli. Zapewnia dobrą równowagę między wydajnością a elastycznością, obsługuje migawki oraz Qtier i można go powiększać, przydzielając dodatkowe miejsce z puli nadrzędnej.",
   "qnap_note": "Oficjalna polska nazwa QNAP: 'wolumin pełny' (ang. thick volume). Nie mylić z 'wolumin statyczny'.",
   "aliases": [
    "wolumin gruby",
    "thick volume"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wolumin uproszczony",
   "en": "thin volume",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Wolumin uproszczony korzysta z dynamicznej alokacji (thin provisioning): miejsce w puli jest przydzielane na bieżąco, w miarę zapisywania danych. Pozwala efektywniej wykorzystać przestrzeń i nadmiarowo deklarować pojemność, a po usunięciu danych system może odzyskać miejsce i zwrócić je do puli nadrzędnej.",
   "qnap_note": "Oficjalna polska nazwa QNAP: 'wolumin uproszczony' (ang. thin volume). Maksymalny rozmiar może wynosić do 20-krotności wolnego miejsca w puli nadrzędnej.",
   "aliases": [
    "wolumin cienki",
    "thin volume"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wolumin statyczny",
   "en": "static volume",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Wolumin statyczny jest tworzony bezpośrednio na grupie RAID, bez warstwy puli pamięci masowej, dzięki czemu oferuje najlepszą wydajność (zwłaszcza przy losowych zapisach). W zamian nie obsługuje większości zaawansowanych funkcji, takich jak migawki czy Qtier, a jego pojemność rozszerza się tylko przez dodanie lub wymianę dysków.",
   "qnap_note": "Oficjalna polska nazwa QNAP: 'wolumin statyczny' (ang. static volume). Na jednej grupie RAID może istnieć tylko jeden wolumin statyczny.",
   "aliases": [
    "static volume"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wolumin starszego typu",
   "en": "legacy volume",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Wolumin starszego typu to wolumin utworzony we wcześniejszych wersjach systemu, zachowany dla zgodności wstecznej. Można na nim przechowywać dane, ale jego działanie i status są niespójne z nowszymi typami woluminów i nie obsługuje on nowych funkcji, np. migawek. QNAP zaleca jego zastąpienie nowym woluminem pełnym, uproszczonym lub statycznym.",
   "qnap_note": "ang. legacy volume. Zalecana migracja: kopia zapasowa danych, utworzenie nowego woluminu i przywrócenie danych.",
   "aliases": [
    "wolumin przestarzały",
    "legacy volume"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wolumin systemowy",
   "en": "system volume",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Wolumin systemowy to dedykowany wolumin przechowujący system operacyjny QTS/QuTS hero oraz najważniejsze pliki systemowe, oddzielając je od danych użytkownika. Tworzony jest automatycznie podczas konfiguracji pamięci masowej.",
   "qnap_note": "ang. system volume. QNAP zaleca, aby wolumin systemowy miał co najmniej kilkadziesiąt GB wolnego miejsca dla stabilnej pracy systemu i aplikacji.",
   "aliases": [
    "system volume"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dynamiczna alokacja zasobów",
   "en": "thin provisioning",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Dynamiczna alokacja zasobów (thin provisioning) to mechanizm przydzielania miejsca w puli pamięci masowej na żądanie, dopiero w chwili zapisu danych, zamiast rezerwowania całej pojemności z góry. Dzięki temu można zadeklarować woluminom więcej pojemności, niż fizycznie dostępna jest w puli, i lepiej wykorzystać przestrzeń.",
   "qnap_note": "Stosowana w woluminach uproszczonych (thin) oraz w cienkich folderach współdzielonych w QuTS hero. Uwaga: nie tłumacz tego jako „aprowizowanie elastyczne” — „aprowizowanie” dotyczy provisioningu maszyn wirtualnych/usług, nie pamięci masowej NAS; poprawnie: „dynamiczna alokacja” / „thin provisioning”.",
   "aliases": [
    "cienkie przydzielanie",
    "thin provisioning"
   ]
  },
  {
   "pl": "Nadmiarowe przydzielanie zasobów",
   "en": "over-provisioning",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Nadmiarowe przydzielanie zasobów (over-allocation/over-provisioning) polega na zadeklarowaniu woluminom uproszczonym łącznej pojemności większej niż fizyczne wolne miejsce w puli pamięci masowej. Jest możliwe dzięki dynamicznej alokacji, ale wymaga monitorowania zajętości puli, aby nie zabrakło miejsca w trakcie zapisu.",
   "qnap_note": "W QTS maksymalny rozmiar woluminu uproszczonego może wynosić do 20-krotności wolnego miejsca w puli nadrzędnej. ang. over-provisioning / over-allocation / capacity over-subscription.",
   "aliases": [
    "nadsubskrypcja pojemności",
    "over-allocation",
    "capacity over-subscription",
    "over-provisioning"
   ]
  },
  {
   "pl": "Odzyskiwanie miejsca",
   "en": "space reclamation",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Odzyskiwanie miejsca to proces zwracania do puli pamięci masowej przestrzeni zwolnionej po usunięciu danych z woluminu uproszczonego (lub cienkiego folderu). Dzięki temu zwolnione bloki nie pozostają zarezerwowane i mogą zostać ponownie wykorzystane przez inne woluminy w tej samej puli.",
   "qnap_note": "Dotyczy woluminów uproszczonych (thin) i thin-provisioned folderów; woluminy pełne i statyczne mają miejsce zarezerwowane na stałe. ang. space reclamation.",
   "aliases": [
    "odzyskiwanie przestrzeni",
    "space reclamation"
   ]
  },
  {
   "pl": "Redukcja danych",
   "en": "data reduction",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Redukcja danych to zbiorcza nazwa funkcji zmniejszających ilość miejsca zajmowanego przez dane: kompresji i deduplikacji. W systemie QuTS hero (ZFS) włącza się ją per folder współdzielony, aby zmieścić więcej danych na tej samej pojemności fizycznej.",
   "qnap_note": "Dostępna głównie w QuTS hero (system plików ZFS). Włączenie/wyłączenie dotyczy tylko nowych danych; istniejące dane pozostają w dotychczasowym stanie.",
   "aliases": [
    "data reduction"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kompresja (wbudowana)",
   "en": "compression (inline)",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Kompresja zmniejsza rozmiar przechowywanych danych, eliminując nadmiarowość w obrębie zapisywanych bloków. W trybie wbudowanym (inline) dane są kompresowane w locie, podczas zapisu na dysk, co pozwala oszczędzać miejsce bez osobnego procesu w tle.",
   "qnap_note": "Funkcja redukcji danych w QuTS hero (ZFS), włączana per folder współdzielony; ZFS używa algorytmu LZ4. Wyłączenie kompresji dotyczy tylko nowych danych.",
   "aliases": [
    "kompresja inline",
    "kompresja wbudowana",
    "compression"
   ]
  },
  {
   "pl": "Deduplikacja (wbudowana)",
   "en": "deduplication (inline)",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Deduplikacja to technika eliminowania powielonych kopii powtarzających się danych, dzięki czemu identyczne bloki są przechowywane tylko raz. W trybie wbudowanym (inline) odbywa się w locie podczas zapisu, zmniejszając zapotrzebowanie na pojemność.",
   "qnap_note": "Funkcja QuTS hero (ZFS) włączana per folder współdzielony. Włączenie deduplikacji wbudowanej wymaga co najmniej 16 GB pamięci RAM (zalecane więcej). Wyłączenie dotyczy tylko nowych danych.",
   "aliases": [
    "deduplikacja inline",
    "deduplikacja wbudowana",
    "deduplication"
   ]
  },
  {
   "pl": "Qtier",
   "en": "Qtier / Qtier hero",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Qtier to technologia automatycznego rozmieszczania danych w puli pamięci masowej zawierającej dyski różnych typów (SSD, HDD, SAS). System tworzy osobną warstwę dla każdego typu dysku i przenosi dane między warstwami w zależności od częstotliwości dostępu, łącząc szybkość SSD z pojemnością HDD.",
   "qnap_note": "W QuTS hero odpowiednikiem jest 'Qtier hero'. Pula Qtier wymaga co najmniej dwóch różnych warstw. Qtier może działać jednocześnie z pamięcią podręczną SSD.",
   "aliases": [
    "Qtier hero",
    "automatyczne wielowarstwowanie",
    "auto-tiering"
   ]
  },
  {
   "pl": "Auto-warstwowanie (auto-tiering)",
   "en": "auto-tiering",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Auto-warstwowanie (auto-tiering) to mechanizm działający w ramach Qtier, który zapisuje przychodzące dane na warstwie SSD i samoczynnie przenosi je między warstwami pamięci na podstawie częstotliwości dostępu. Często używane dane trafiają na szybsze nośniki, a rzadziej używane na wolniejsze, pojemne dyski.",
   "qnap_note": "„Auto-warstwowanie” to poprawne, naturalne polskie określenie tego mechanizmu (warstwowanie danych według temperatury dostępu).",
   "aliases": [
    "auto-warstwowanie",
    "automatyczne warstwowanie",
    "automatyczne rozmieszczanie warstwowe",
    "tiering",
    "auto-tiering",
    "wielowarstwowanie"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pamięć podręczna SSD",
   "en": "SSD cache",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Pamięć podręczna SSD wykorzystuje dyski SSD jako bufor przyspieszający dostęp do danych przechowywanych na wolniejszych dyskach HDD. Sprawdza się przy nieregularnym, losowym obciążeniu (np. wirtualizacja, montaż wideo) i może obejmować wszystkie woluminy oraz jednostki LUN serwera NAS.",
   "qnap_note": "W przeciwieństwie do Qtier nie zwiększa łącznej pojemności puli. Może działać równolegle z Qtier. ang. SSD cache.",
   "aliases": [
    "cache SSD",
    "SSD cache"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pamięć podręczna odczytu",
   "en": "read cache",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Pamięć podręczna odczytu to tryb pamięci podręcznej SSD, w którym system kopiuje dane na dyski SSD w miarę ich odczytywania. Przyspiesza powtarzalne odczyty tych samych danych, nie wpływając bezpośrednio na szybkość zapisu.",
   "qnap_note": "ang. read cache. Tryb tylko do odczytu jest bezpieczniejszy: awaria dysku cache nie grozi utratą danych.",
   "aliases": [
    "cache odczytu",
    "read cache"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pamięć podręczna zapisu",
   "en": "write cache",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Pamięć podręczna zapisu (lub odczytu/zapisu) to tryb pamięci podręcznej SSD, w którym przychodzące dane są najpierw zapisywane na dyskach SSD, a następnie okresowo zrzucane na dyski docelowe. Przyspiesza operacje zapisu kosztem wyższego ryzyka przy awarii nośnika cache.",
   "qnap_note": "ang. write cache / read-write cache. Zaleca się stosowanie SSD w RAID dla pamięci podręcznej zapisu, aby uniknąć utraty danych przy awarii pojedynczego dysku.",
   "aliases": [
    "cache zapisu",
    "pamięć podręczna odczytu/zapisu",
    "read-write cache",
    "write cache"
   ]
  },
  {
   "pl": "Folder współdzielony",
   "en": "shared folder",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Folder współdzielony to katalog udostępniany użytkownikom i grupom w sieci, służący do przechowywania i wymiany plików na serwerze NAS. W systemie QTS tworzony jest na woluminie, a w QuTS hero bezpośrednio w puli pamięci masowej i może być cienki (thin) lub gruby (thick).",
   "qnap_note": "W QuTS hero (ZFS) funkcje takie jak kompresja, deduplikacja czy limity przydziału konfiguruje się na poziomie folderu współdzielonego.",
   "aliases": [
    "udział sieciowy",
    "folder udostępniony",
    "shared folder"
   ]
  },
  {
   "pl": "Limit przydziału",
   "en": "quota",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Limit przydziału (quota) określa maksymalną ilość miejsca, jaką użytkownik, grupa lub folder współdzielony może zająć na woluminie lub w puli. Pozwala kontrolować zużycie pojemności i zapobiega zajęciu całej przestrzeni przez pojedynczego użytkownika.",
   "qnap_note": "QNAP obsługuje limity przydziału na użytkownika, na grupę oraz limity folderów współdzielonych. ang. quota.",
   "aliases": [
    "przydział dyskowy",
    "kwota dyskowa",
    "quota"
   ]
  },
  {
   "pl": "Gwarantowana przestrzeń migawek",
   "en": "guaranteed snapshot space (pool guaranteed snapshot space)",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Gwarantowana przestrzeń migawek to miejsce zarezerwowane w puli pamięci masowej wyłącznie na potrzeby migawek. Zapewnia, że system zawsze ma wystarczająco miejsca na nowe migawki, niezależnie od bieżącego wykorzystania puli przez inne dane. Można ją ustawić jako procent pojemności puli (domyślnie 20%) lub jako stałą wartość, osobno dla woluminu cienkiego, grubego lub LUN.",
   "qnap_note": "ang. (pool) guaranteed snapshot space / snapshot reserved space. Gdy zarezerwowane miejsce się wyczerpuje, najstarsze migawki są automatycznie usuwane, aby można było utworzyć nowe.",
   "aliases": [
    "zarezerwowane miejsce na migawki",
    "gwarancja przestrzeni woluminu",
    "snapshot reserved space",
    "volume guarantee",
    "pool guaranteed snapshot space"
   ]
  },
  {
   "pl": "Blok",
   "en": "block",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Najmniejsza logiczna jednostka danych, którą system plików zapisuje i odczytuje jako całość. Rozmiar bloku wpływa na wydajność oraz stopień wykorzystania przestrzeni dyskowej.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Jednostka alokacji (klaster)",
   "en": "cluster / allocation unit",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Najmniejsza porcja przestrzeni, jaką system plików przydziela pojedynczemu plikowi. Zbyt duża jednostka alokacji marnuje miejsce przy małych plikach, a zbyt mała zwiększa fragmentację i narzut na metadane.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "klaster; cluster"
   ]
  },
  {
   "pl": "System plików",
   "en": "file system",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Sposób organizacji, nazywania i przechowywania danych na nośniku tak, aby system operacyjny mógł je odnajdywać i nimi zarządzać. QNAP używa ext4 w systemie QTS oraz ZFS w systemie QuTS hero.",
   "qnap_note": "QTS opiera się na ext4, a QuTS hero na ZFS.",
   "aliases": [
    "filesystem; FS"
   ]
  },
  {
   "pl": "ext4",
   "en": "ext4",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Dojrzały, księgowany (journaling) system plików systemu Linux, używany przez QNAP QTS. Stanowi podstawę woluminów grubych, cienkich i statycznych w QTS.",
   "qnap_note": "Domyślny system plików woluminów w QTS (woluminy grube/cienkie/statyczne).",
   "aliases": [
    "EXT4; fourth extended filesystem"
   ]
  },
  {
   "pl": "ZFS",
   "en": "ZFS",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Zaawansowany system plików łączący funkcje menedżera woluminów, oparty na mechanizmie copy-on-write, z sumami kontrolnymi danych, migawkami, kompresją i deduplikacją. Stanowi fundament systemu QuTS hero.",
   "qnap_note": "QuTS hero jest zbudowany na ZFS; modele z firmware o prefiksie 'h' używają ZFS.",
   "aliases": [
    "OpenZFS"
   ]
  },
  {
   "pl": "Btrfs",
   "en": "Btrfs",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "System plików typu copy-on-write z Linuksa, oferujący migawki i sumy kontrolne. Bywa porównywany z ZFS (używają go konkurencyjne NAS-y), ale QNAP świadomie wybrał w QuTS hero dojrzalszy, klasy enterprise system ZFS.",
   "qnap_note": "QNAP NIE używa Btrfs. W QuTS hero stawia na ZFS, bo daje pełne sumy kontrolne danych ORAZ metadanych z samonaprawą, RAID-Z bez „dziury zapisu\" (write hole), deduplikację i sprawdzoną niezawodność w środowiskach korporacyjnych — przewaga nad mniej dojrzałą implementacją RAID w Btrfs (zwłaszcza RAID 5/6).",
   "aliases": [
    "B-tree FS; butter FS"
   ]
  },
  {
   "pl": "I-węzeł (inode)",
   "en": "inode",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Struktura danych przechowująca metadane pliku lub katalogu: uprawnienia, właściciela, rozmiar, znaczniki czasu oraz wskaźniki do bloków z treścią. Wyczerpanie puli i-węzłów uniemożliwia tworzenie nowych plików nawet przy wolnym miejscu na dysku.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "inode; i-node; węzeł indeksowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Suma kontrolna",
   "en": "checksum",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Krótka wartość obliczana z bloku danych, służąca do wykrywania uszkodzeń. ZFS zapisuje sumę kontrolną każdego bloku i potrafi automatycznie naprawić ciche uszkodzenia danych (silent corruption), jeśli dostępna jest nadmiarowa kopia.",
   "qnap_note": "Wykrywanie i samonaprawa błędów danych w ZFS (QuTS hero).",
   "aliases": [
    "checksum; suma kontrolna danych"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kopiowanie przy zapisie (copy-on-write)",
   "en": "copy-on-write (CoW)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Technika, w której zmodyfikowane dane są zapisywane w nowym miejscu, zamiast nadpisywać oryginał. Dzięki temu system plików pozostaje spójny po awarii zasilania i umożliwia błyskawiczne tworzenie migawek.",
   "qnap_note": "Podstawa migawek i spójności danych w ZFS (QuTS hero).",
   "aliases": [
    "CoW; copy on write; kopiuj przy zapisie"
   ]
  },
  {
   "pl": "Rozmiar rekordu / rozmiar bloku",
   "en": "record size / block size",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Maksymalny rozmiar logicznego bloku danych w ZFS: recordsize dla systemów plików (domyślnie 128 KiB) lub volblocksize dla woluminów blokowych (zvol). Dostosowanie tej wartości do charakteru obciążenia (np. baz danych czy maszyn wirtualnych) poprawia wydajność.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "recordsize; record size; volblocksize; rozmiar rekordu"
   ]
  },
  {
   "pl": "ashift",
   "en": "ashift",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Parametr vdev określający minimalny rozmiar bloku jako potęgę dwójki (ashift=12 to 4 KiB). Powinien odpowiadać fizycznemu rozmiarowi sektora dysku; błędne ustawienie trwale obniża wydajność i nie da się go zmienić po utworzeniu puli.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "ashift=12; ashift=9"
   ]
  },
  {
   "pl": "ZIL (dziennik intencji ZFS)",
   "en": "ZIL (ZFS Intent Log)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Dziennik intencji ZFS, w którym rejestrowane są zapisy synchroniczne, zanim trafią na docelowe dyski. Gwarantuje trwałość danych po awarii zasilania dla operacji wymagających potwierdzenia (sync).",
   "qnap_note": "W QuTS hero udostępniany jako typ pamięci podręcznej SSD o nazwie 'ZIL Synchronized I/O Write Log'.",
   "aliases": [
    "ZIL; ZFS Intent Log; dziennik intencji"
   ]
  },
  {
   "pl": "SLOG (osobne urządzenie ZIL)",
   "en": "SLOG (Separate Log Device)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Dedykowane, szybkie urządzenie SSD przechowujące dziennik intencji ZIL poza głównymi dyskami puli. Przyspiesza zapisy synchroniczne; w QNAP konfigurowane jako pamięć podręczna SSD typu zapis (write log).",
   "qnap_note": "W QuTS hero dodawane jako urządzenie pamięci podręcznej SSD typu 'ZIL Synchronized I/O Write Log'; wymaga parzystej liczby dysków. W interfejsie QuTS hero ta funkcja nosi nazwę „ZIL Synchronous I/O Write Log” (krótko: write log); określenia „SLOG” i „ZIL” pochodzą z ogólnej terminologii ZFS, nie z UI QNAP.",
   "aliases": [
    "SLOG; Separate Log; log device; write log"
   ]
  },
  {
   "pl": "ARC (adaptacyjna pamięć podręczna)",
   "en": "ARC (Adaptive Replacement Cache)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Główna pamięć podręczna odczytu ZFS działająca w pamięci RAM. Przechowuje najczęściej i ostatnio używane bloki danych, znacząco przyspieszając odczyty; dlatego QuTS hero wymaga więcej pamięci RAM.",
   "qnap_note": "Wysokie zapotrzebowanie QuTS hero na RAM wynika m.in. z ARC.",
   "aliases": [
    "ARC; Adaptive Replacement Cache; cache odczytu RAM"
   ]
  },
  {
   "pl": "L2ARC (pamięć podręczna drugiego poziomu)",
   "en": "L2ARC (Level 2 ARC)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Drugi poziom pamięci podręcznej odczytu ZFS, umieszczony na dysku SSD i rozszerzający pamięć podręczną ARC działającą w pamięci RAM. Przyspiesza odczyt często używanych danych, które nie mieszczą się już w ARC.",
   "qnap_note": "W QuTS hero dodawany jako pamięć podręczna SSD typu odczyt do puli pamięci masowej.",
   "aliases": [
    "L2ARC; Level 2 ARC; read cache SSD; cache odczytu SSD"
   ]
  },
  {
   "pl": "vdev (urządzenie wirtualne)",
   "en": "vdev (virtual device)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Urządzenie wirtualne ZFS zbudowane z jednego lub wielu dysków fizycznych, najczęściej w układzie RAID (mirror, RAID-Z). Z wielu urządzeń vdev składa się pula ZFS (zpool); awaria całego vdev oznacza utratę całej puli.",
   "qnap_note": "W QNAP vdev odpowiada grupie RAID wchodzącej w skład puli pamięci masowej.",
   "aliases": [
    "vdev; virtual device; urządzenie wirtualne; grupa RAID"
   ]
  },
  {
   "pl": "Zbiór danych (dataset)",
   "en": "dataset",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Nazwany obiekt w puli ZFS, taki jak system plików lub wolumin blokowy (zvol), mający własne właściwości: kompresję, limity (quota) czy rozmiar rekordu. W QuTS hero zbiorom danych odpowiadają foldery współdzielone i woluminy.",
   "qnap_note": "W QuTS hero foldery współdzielone i woluminy są realizowane jako zbiory danych ZFS.",
   "aliases": [
    "dataset; zbiór danych; zvol; wolumin blokowy ZFS"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pula ZFS (zpool)",
   "en": "zpool / storage pool",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Pula pamięci masowej ZFS łącząca jedno lub wiele urządzeń vdev w jedną przestrzeń, z której tworzy się woluminy i foldery współdzielone. W interfejsie QNAP nosi nazwę puli pamięci masowej.",
   "qnap_note": "W interfejsie QNAP występuje jako 'pula pamięci masowej'; łączy grupy RAID (vdev) w jedną przestrzeń.",
   "aliases": [
    "zpool; storage pool; pula pamięci masowej; pula"
   ]
  },
  {
   "pl": "Grupa transakcji (transaction group)",
   "en": "transaction group (TXG)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Zbiór zmian, który ZFS gromadzi w pamięci i okresowo (zwykle co kilka sekund) zapisuje na dyski jako jedną spójną całość. Mechanizm ten zapewnia atomowość zapisów i spójność systemu plików.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "TXG; txg; transaction group; grupa transakcyjna"
   ]
  },
  {
   "pl": "Metadane",
   "en": "metadata",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Dane opisujące inne dane: nazwy plików, uprawnienia, strukturę katalogów, sumy kontrolne i wskaźniki bloków. ZFS przechowuje wiele kopii metadanych, aby zwiększyć odporność na uszkodzenia.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "metadata; dane opisowe"
   ]
  },
  {
   "pl": "Fragmentacja",
   "en": "fragmentation",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Rozproszenie części plików lub wolnego miejsca po wielu niesąsiadujących obszarach nośnika. W systemach typu copy-on-write, takich jak ZFS, narasta z czasem i może obniżać wydajność, zwłaszcza przy mocno zapełnionej puli.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "fragmentation; defragmentacja"
   ]
  },
  {
   "pl": "TRIM",
   "en": "TRIM",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Polecenie informujące dysk SSD, które bloki nie zawierają już danych i mogą zostać wewnętrznie wyczyszczone. Utrzymuje wysoką wydajność i żywotność dysków SSD; ZFS obsługuje TRIM dla pul opartych na dyskach SSD.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "TRIM; UNMAP; discard"
   ]
  },
  {
   "pl": "Księgowanie (journaling)",
   "en": "journaling",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Mechanizm, w którym system plików zapisuje planowane operacje do dziennika, zanim je wykona, dzięki czemu po awarii zasilania można szybko przywrócić spójność. Stosowany w ext4; ZFS osiąga ten sam cel poprzez copy-on-write.",
   "qnap_note": "Wykorzystywane przez system plików ext4 w QTS.",
   "aliases": [
    "journaling; księgowanie; dziennikowanie; journal"
   ]
  },
  {
   "pl": "Szyfrowanie (AES)",
   "en": "encryption (AES)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Zabezpieczenie danych poprzez ich kodowanie algorytmem AES, tak aby były nieczytelne bez klucza. QNAP szyfruje woluminy i foldery współdzielone 256-bitowym kluczem AES, chroniąc dane na wypadek kradzieży dysków.",
   "qnap_note": "QTS i QuTS hero stosują szyfrowanie AES 256-bit dla woluminów lub folderów współdzielonych.",
   "aliases": [
    "AES; AES-256; szyfrowanie; encryption"
   ]
  },
  {
   "pl": "Resilvering (odbudowa vdev w ZFS)",
   "en": "Resilvering",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Proces ZFS odtwarzający dane na nowym dysku po wymianie uszkodzonego składnika urządzenia wirtualnego (vdev). Odpowiednik odbudowy (rebuild) w klasycznym RAID, ale kopiuje tylko faktycznie zapisane bloki, dzięki czemu jest szybszy.",
   "qnap_note": "Termin natywny dla ZFS w QuTS hero; pojawia się w logach i wynikach 'zpool status'. To nie to samo co scrub ani co mdraidowy resync.",
   "aliases": [
    "resilver",
    "odbudowa ZFS",
    "resilver vdev"
   ]
  },
  {
   "pl": "Scrub ZFS (weryfikacja integralności puli)",
   "en": "Scrub / ZFS scrub",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Przebieg kontrolny ZFS skanujący wszystkie dane i metadane w puli oraz porównujący je z sumami kontrolnymi. Wykryte uszkodzone bloki są automatycznie naprawiane z kopii nadmiarowych. Zapobiega 'cichemu uszkodzeniu danych' (silent data corruption).",
   "qnap_note": "W QuTS hero dostępny jako 'Pool Scrubbing' (Storage & Snapshots > Actions); warto zaplanować na okres małego obciążenia, bo obniża wydajność. To inny mechanizm niż mdraidowy 'RAID scrubbing' w QTS.",
   "aliases": [
    "scrub",
    "pool scrubbing",
    "scrubbing puli",
    "czyszczenie ZFS",
    "weryfikacja puli"
   ]
  },
  {
   "pl": "Rezerwacja (rezerwacja miejsca dla zbioru danych/woluminu)",
   "en": "Reservation (dataset/volume reservation)",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Gwarancja miejsca w puli ZFS przypisana do konkretnego zbioru danych lub woluminu - rezerwuje przestrzeń, aby zawsze była dla niego dostępna. W odróżnieniu od limitu (quota), który ogranicza maksymalne użycie, rezerwacja zapewnia minimum gwarantowanej pojemności.",
   "qnap_note": "Uzupełnia limit (quota) i gwarancję woluminu w QuTS hero; często mylona z limitem, mimo że działa odwrotnie.",
   "aliases": [
    "reservation",
    "rezerwacja miejsca",
    "rezerwacja woluminu",
    "gwarancja przestrzeni"
   ]
  },
  {
   "pl": "Specjalny vdev / vdev metadanych",
   "en": "Special vdev / metadata vdev",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Dedykowane urządzenie wirtualne (zwykle szybkie SSD) przechowujące metadane puli oraz małe bloki danych. Odciąża główne dyski i znacząco przyspiesza operacje na metadanych, deduplikacji i drobnych plikach.",
   "qnap_note": "QuTS hero pozwala dodać specjalny vdev (np. 2 dyski NVMe w RAID-1); jest też zalecany jako warunek włączenia deduplikacji poza środowiskami all-flash.",
   "aliases": [
    "special vdev",
    "metadata vdev",
    "vdev metadanych",
    "specjalne vdev"
   ]
  },
  {
   "pl": "Klasy vdev: zapasowy, pamięci podręcznej, dziennika",
   "en": "Spare vdev / cache vdev / log vdev",
   "category": "System plikow i ZFS",
   "definition_pl": "Role, jakie mogą pełnić urządzenia wirtualne (vdev) w puli ZFS: data (dane), log (dziennik zapisów synchronicznych, czyli SLOG), cache (pamięć podręczna odczytu, czyli L2ARC), spare (dysk zapasowy hot spare) oraz special (metadane). Każda klasa odpowiada za inny aspekt wydajności lub odporności puli.",
   "qnap_note": "Nazwy klas widoczne w wyniku 'zpool status' w QuTS hero; spare = dysk zapasowy do automatycznego przejęcia po awarii, log = SLOG, cache = L2ARC.",
   "aliases": [
    "spare vdev",
    "cache vdev",
    "log vdev",
    "klasy vdev",
    "role vdev",
    "hot spare vdev"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dysk twardy (HDD)",
   "en": "hard disk drive (HDD)",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Magnetyczny dysk talerzowy z ruchomymi głowicami zapisującymi dane. Oferuje dużą pojemność w niskiej cenie za gigabajt, ale wolniejszy dostęp niż dyski SSD. Podstawowy nośnik danych w większości serwerów QNAP NAS.",
   "qnap_note": "W NAS stosuje się dyski klasy NAS/enterprise z listy zgodności QNAP (Compatibility List).",
   "aliases": [
    "HDD",
    "dysk talerzowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dysk SSD",
   "en": "solid-state drive (SSD)",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Dysk półprzewodnikowy oparty na pamięci flash, bez ruchomych części. Zapewnia bardzo szybki dostęp do danych, niskie opóźnienia i wysoką liczbę operacji IOPS. Często używany jako pamięć masowa lub jako cache SSD.",
   "qnap_note": "QNAP wykorzystuje SSD m.in. jako pamięć podręczną (SSD cache) i warstwę szybką w Qtier.",
   "aliases": [
    "SSD",
    "dysk półprzewodnikowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dysk NVMe",
   "en": "NVMe SSD",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Dysk SSD korzystający z protokołu NVMe na magistrali PCIe, znacznie szybszy niż dyski SATA. Oferuje najwyższą przepustowość i najniższe opóźnienia spośród dysków stosowanych w NAS.",
   "qnap_note": "W QNAP montowany w gniazdach M.2, na kartach QM2 lub w kieszeniach U.2.",
   "aliases": [
    "NVMe"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dysk M.2",
   "en": "M.2 drive",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Kompaktowy format dysku SSD montowanego bezpośrednio na płycie lub karcie rozszerzeń. Dyski M.2 występują w wariantach SATA M.2 oraz PCIe/NVMe M.2 i służą jako pamięć masowa lub cache.",
   "qnap_note": "Niektóre modele QNAP mają wbudowane gniazda M.2; dodatkowe można dodać kartą QM2.",
   "aliases": [
    "M.2"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dysk U.2",
   "en": "U.2 drive",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Format dysku NVMe SSD w obudowie 2,5 cala ze złączem U.2, montowany w standardowych kieszeniach hot-swap. Łączy szybkość NVMe z wygodą wymiany dysków od frontu obudowy.",
   "qnap_note": "Stosowany w wybranych modelach QNAP wspierających dyski U.2 NVMe.",
   "aliases": [
    "U.2"
   ]
  },
  {
   "pl": "Interfejs SATA",
   "en": "SATA",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Powszechny interfejs do podłączania dysków HDD i SSD w NAS. Tańszy i wolniejszy od SAS oraz NVMe, ale wystarczający dla większości zastosowań domowych i SOHO.",
   "qnap_note": "W dwukontrolerowych modelach ES dysk SATA wymaga adaptera QNAP QDA-SA, dzięki któremu może korzystać z zalet podwójnego portu SAS (dual-port) i zachować wysoką dostępność.",
   "aliases": [
    "SATA"
   ]
  },
  {
   "pl": "Interfejs SAS",
   "en": "SAS",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Interfejs dysków klasy korporacyjnej oferujący wyższą wydajność, niezawodność i możliwość dwuportowego dostępu (dual-port). Stosowany w macierzach o wysokiej dostępności.",
   "qnap_note": "Dwukontrolerowe serwery QNAP ES obsługują natywnie dyski SAS; dyski SATA można w nich stosować wyłącznie przez adapter QDA-SA.",
   "aliases": [
    "SAS"
   ]
  },
  {
   "pl": "RAID",
   "en": "RAID",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Technologia łącząca wiele dysków w jeden logiczny zbiór w celu zwiększenia wydajności, pojemności lub odporności na awarie. Zależnie od poziomu RAID dane są dzielone (striping), powielane (mirroring) lub zabezpieczane parzystością.",
   "qnap_note": "W QNAP grupy RAID są podstawą pul pamięci masowej i woluminów.",
   "aliases": [
    "macierz dyskowa",
    "Redundant Array of Independent Disks"
   ]
  },
  {
   "pl": "Grupa RAID",
   "en": "RAID group",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Zestaw dysków połączonych w jednym poziomie RAID, stanowiący budulec puli pamięci masowej. Pojedyncza pula może łączyć kilka grup RAID, co pozwala ją rozbudowywać.",
   "qnap_note": "W QNAP pule rozszerza się m.in. przez dodanie nowej grupy RAID lub wymianę dysków w istniejącej.",
   "aliases": [
    "RAID group"
   ]
  },
  {
   "pl": "RAID 0",
   "en": "RAID 0",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Poziom łączący dyski przez paskowanie (striping) dla maksymalnej wydajności i pełnego wykorzystania pojemności. Nie zapewnia żadnej redundancji - awaria jednego dysku oznacza utratę wszystkich danych. Wymaga minimum 2 dysków.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "RAID 1",
   "en": "RAID 1",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Poziom przechowujący identyczną kopię danych na każdym dysku (mirroring). Toleruje awarię jednego dysku, ale efektywna pojemność to pojemność pojedynczego dysku. Wymaga minimum 2 dysków.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "lustro",
    "mirror"
   ]
  },
  {
   "pl": "RAID 5",
   "en": "RAID 5",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Poziom rozkładający dane i informacje parzystości na wszystkich dyskach. Toleruje awarię jednego dysku, a na parzystość traci pojemność jednego dysku. Wymaga minimum 3 dysków.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "RAID 6",
   "en": "RAID 6",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Poziom z podwójną parzystością rozłożoną na wszystkich dyskach. Toleruje jednoczesną awarię dwóch dysków, na parzystość traci pojemność dwóch dysków. Wymaga minimum 4 dysków.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "podwójna parzystość"
   ]
  },
  {
   "pl": "RAID 10",
   "en": "RAID 10",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Poziom łączący lustrzane pary dysków (RAID 1), a następnie paskujący te pary (RAID 0). Oferuje wysoką wydajność i toleruje awarię jednego dysku w każdej parze. Wymaga parzystej liczby dysków, minimum 4.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "RAID 1+0"
   ]
  },
  {
   "pl": "RAID 50",
   "en": "RAID 50",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Poziom łączący kilka mniejszych grup RAID 5 spiętych paskowaniem w jedną macierz. Toleruje awarię jednego dysku w każdej podgrupie. Wymaga minimum 6 dysków.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "RAID 5+0"
   ]
  },
  {
   "pl": "RAID 60",
   "en": "RAID 60",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Poziom łączący kilka grup RAID 6 spiętych paskowaniem w jedną macierz. Toleruje awarie dwóch dysków w każdej podgrupie RAID 6. Wymaga minimum 8 dysków.",
   "qnap_note": "W QNAP RAID 60 obejmuje od 8 do 30 dysków.",
   "aliases": [
    "RAID 6+0"
   ]
  },
  {
   "pl": "RAID-TP (potrójna parzystość)",
   "en": "RAID-TP (Triple Parity)",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Poziom RAID z potrójną parzystością, tolerujący jednoczesną awarię aż trzech dysków w macierzy. Na informacje parzystości traci się pojemność trzech dysków. Wymaga minimum 5 dysków.",
   "qnap_note": "RAID-TP jest dostępny wyłącznie w systemie QuTS hero (pule oparte na ZFS) i obejmuje od 5 do 24 dysków.",
   "aliases": [
    "RAID TP",
    "triple parity"
   ]
  },
  {
   "pl": "JBOD",
   "en": "JBOD",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Liniowe połączenie kilku dysków w jeden wolumin (Just a Bunch Of Disks), bez paskowania ani redundancji. Awaria dowolnego dysku grozi utratą danych. Wymaga minimum 2 dysków.",
   "qnap_note": "W QNAP termin JBOD oznacza też półkę rozszerzającą (np. seria TL) bez własnego kontrolera RAID.",
   "aliases": [
    "Just a Bunch Of Disks",
    "dyski liniowe"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dysk zapasowy (hot spare / global spare)",
   "en": "hot spare / global spare",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Dysk rezerwowy, który w normalnych warunkach pozostaje nieużywany i nie przechowuje danych. Po awarii dysku w macierzy automatycznie go zastępuje, rozpoczynając proces odbudowy. Spare globalny obsługuje wszystkie grupy RAID w danej obudowie.",
   "qnap_note": "W QuTS hero dysk zapasowy obejmujący całą obudowę nazywany jest enclosure spare disk.",
   "aliases": [
    "hot spare",
    "dysk hot-spare",
    "dysk rezerwowy",
    "spare globalny"
   ]
  },
  {
   "pl": "Parzystość (parity)",
   "en": "parity",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Nadmiarowe dane kontrolne wyliczane z bloków, pozwalające odtworzyć zawartość po awarii dysku (RAID 5/6/50/60, RAID-TP). UWAGA: „parzystość\" to pojęcie z kontroli błędów (bit parzystości) — nie ma związku z liczbą „parzystą/nieparzystą\".",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "parity",
    "suma kontrolna parzystości"
   ]
  },
  {
   "pl": "Rozkładanie danych (striping)",
   "en": "striping",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Technika dzielenia danych na bloki i równoległego rozkładania ich na wielu dyskach dla większej wydajności. Microsoft tłumaczy to jako „wolumin rozłożony” / „rozkładanie danych”; kalka „paskowanie” brzmi sztucznie i jej nie używamy. Stosowane w RAID 0/5/6/10.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "rozkładanie danych",
    "striping",
    "wolumin rozłożony",
    "RAID 0"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kopia lustrzana (mirroring)",
   "en": "mirroring",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Technika zapisywania identycznych kopii danych na osobnych dyskach, zapewniająca redundancję. Po awarii jednego dysku dane pozostają dostępne z jego kopii. Podstawa poziomów RAID 1 i RAID 10; ZFS/QuTS hero oferuje też lustro trójstronne (3 kopie).",
   "qnap_note": "Uwaga terminologiczna: dosłowne „lustrzane odbicie” bywa mylące — lustro odbija obraz w dwie strony, a mirroring może być trójstronny (3 kopie), więc „trójstronne odbicie” nie ma sensu fizycznego. Dlatego trafniejsze jest „kopia lustrzana” / „lustro (n-stronne)” niż „odbicie lustrzane”.",
   "aliases": [
    "mirroring",
    "kopia lustrzana",
    "lustro",
    "mirror",
    "lustro trójstronne"
   ]
  },
  {
   "pl": "Odbudowa macierzy (rebuild)",
   "en": "rebuild",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Proces odtwarzania danych na nowym lub zapasowym dysku po awarii członka macierzy RAID. System kopiuje lub przelicza dane z parzystości albo lustra, przywracając pełną redundancję. W tym czasie macierz jest bardziej narażona na utratę danych.",
   "qnap_note": "W QNAP odbudowa uruchamia się automatycznie po podstawieniu dysku zapasowego (hot spare).",
   "aliases": [
    "rebuild",
    "odbudowa RAID",
    "przebudowa macierzy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Resynchronizacja (resync)",
   "en": "resync",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Proces ponownego uzgodnienia spójności danych między dyskami macierzy. Jeśli macierz korzysta z bitmapy zapisu, po ponownym dodaniu dysku synchronizowane są tylko bloki zmienione od jego odłączenia, co skraca czas operacji.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "resync",
    "resynchronizacja",
    "synchronizacja macierzy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Szorowanie macierzy (RAID scrubbing)",
   "en": "RAID scrubbing",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Konserwacyjny proces skanujący system plików każdej grupy RAID w puli w poszukiwaniu uszkodzonych bloków. System automatycznie próbuje naprawić znalezione błędne bloki, dbając o spójność danych. Zaleca się uruchamianie okresowo, w okresach niskiego obciążenia NAS.",
   "qnap_note": "W QuTS hero (ZFS) funkcja nosi nazwę Scrubbing a Storage Pool (szorowanie puli pamięci masowej) i naprawia uszkodzone bloki automatycznie.",
   "aliases": [
    "scrubbing",
    "RAID scrub",
    "szorowanie puli"
   ]
  },
  {
   "pl": "Uszkodzony blok (bad block)",
   "en": "bad block / bad sector",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Fizycznie lub logicznie uszkodzony obszar dysku, który nie zapisuje ani nie odczytuje danych poprawnie. Narastająca liczba uszkodzonych bloków zwiastuje zbliżającą się awarię dysku. Szorowanie macierzy oraz S.M.A.R.T. pomagają je wykrywać.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "bad block",
    "bad sector",
    "uszkodzony sektor",
    "sektor z błędem"
   ]
  },
  {
   "pl": "Sektor",
   "en": "sector",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Najmniejsza adresowalna jednostka zapisu na dysku, zwykle 512 bajtów lub 4 KB (Advanced Format). Dane na dysku organizowane są w sektory, a uszkodzenie sektora oznacza utratę jego zawartości.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "sector"
   ]
  },
  {
   "pl": "S.M.A.R.T.",
   "en": "S.M.A.R.T.",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "System monitorowania kondycji dysku (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology), zbierający atrybuty takie jak temperatura, liczba realokowanych sektorów czy błędy odczytu. Umożliwia wczesne ostrzeganie przed awarią dysku.",
   "qnap_note": "QNAP udostępnia podgląd atrybutów S.M.A.R.T. oraz testy szybki i rozszerzony w aplikacji Pamięć masowa i migawki.",
   "aliases": [
    "SMART",
    "Self-Monitoring Analysis and Reporting Technology"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dysk samoszyfrujący (SED)",
   "en": "self-encrypting drive (SED)",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Dysk z wbudowanym sprzętowym układem szyfrującym w kontrolerze. Dane są automatycznie szyfrowane przy zapisie i odszyfrowywane przy odczycie kluczem przechowywanym w samym dysku, niedostępnym dla systemu hosta. Szyfrowanie nie obciąża procesora NAS.",
   "qnap_note": "W QNAP dysk SED można dodatkowo zabezpieczyć hasłem, co pozwala blokować i odblokowywać dysk.",
   "aliases": [
    "SED",
    "dysk szyfrujący sprzętowo"
   ]
  },
  {
   "pl": "Mechanizm pozycjonowania głowicy (serwomechanizm)",
   "en": "servo-mechanism",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Układ serwo w dysku talerzowym sterujący precyzyjnym ustawianiem głowic odczytu/zapisu nad odpowiednią ścieżką. Błędy serwo (servo errors) w atrybutach dysku świadczą o problemach mechanicznych i mogą zapowiadać awarię.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "serwomechanizm",
    "servo",
    "pozycjonowanie głowic"
   ]
  },
  {
   "pl": "IOPS",
   "en": "IOPS",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Liczba operacji wejścia/wyjścia na sekundę (Input/Output Operations Per Second) - miara wydajności dysku lub macierzy przy losowych odczytach i zapisach. Dyski SSD i NVMe osiągają znacznie wyższe IOPS niż dyski talerzowe.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "IOPS",
    "operacje I/O na sekundę"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przepustowość",
   "en": "throughput",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Ilość danych przesyłanych w jednostce czasu, zwykle podawana w MB/s lub GB/s. Opisuje wydajność sekwencyjnych odczytów i zapisów dysków oraz macierzy. Wyższa przepustowość oznacza szybszy transfer dużych plików.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "throughput",
    "transfer",
    "przepustowość sekwencyjna"
   ]
  },
  {
   "pl": "Opóźnienie (latency)",
   "en": "latency",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Czas, jaki upływa od zlecenia operacji odczytu lub zapisu do jej wykonania, mierzony zwykle w milisekundach. Niskie opóźnienie jest kluczowe dla baz danych i maszyn wirtualnych; dyski NVMe oferują najniższe opóźnienia.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "latency",
    "opóźnienia",
    "czas dostępu"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wymiana podczas pracy (hot-swap)",
   "en": "hot-swap",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Możliwość wyjmowania i wkładania dysków bez wyłączania serwera NAS. Pozwala wymienić uszkodzony dysk i rozpocząć odbudowę macierzy bez przerywania pracy usług.",
   "qnap_note": "Większość kieszeni dyskowych QNAP obsługuje hot-swap; należy jednak wymieniać tylko dyski oznaczone jako uszkodzone.",
   "aliases": [
    "hot-swap",
    "hot swap",
    "wymiana na gorąco"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dziura zapisu (write hole)",
   "en": "write hole",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Zagrożenie w macierzach z parzystością (RAID 5/6), gdy awaria zasilania przerwie zapis między aktualizacją danych a parzystości, prowadząc do niespójności macierzy. Systemy oparte na ZFS, jak QuTS hero, eliminują write hole dzięki mechanizmom transakcyjnym (copy-on-write).",
   "qnap_note": "Pule ZFS w QuTS hero są odporne na problem write hole.",
   "aliases": [
    "write hole",
    "dziura w zapisie"
   ]
  },
  {
   "pl": "Jednostka rozszerzająca (expansion unit)",
   "en": "expansion unit",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Zewnętrzna obudowa dyskowa podłączana do NAS w celu zwiększenia liczby kieszeni i pojemności. Po odłączeniu jednostki pule pamięci masowej korzystające z jej dysków stają się niedostępne do czasu ponownego podłączenia.",
   "qnap_note": "QNAP oferuje jednostki rozszerzające serii TL (JBOD) oraz TR/REXP łączone przez USB, SAS lub Thunderbolt.",
   "aliases": [
    "expansion unit",
    "półka rozszerzająca",
    "moduł rozszerzający"
   ]
  },
  {
   "pl": "Obudowa (enclosure)",
   "en": "enclosure",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Pojedyncza jednostka mieszcząca dyski - sam serwer NAS albo jednostka rozszerzająca. W obrębie jednej obudowy można współdzielić dysk zapasowy (enclosure spare disk) między grupami RAID; dyski zapasowe nie są jednak współdzielone między różnymi obudowami.",
   "qnap_note": "W QuTS hero dysk zapasowy przypisany do całej obudowy nosi nazwę enclosure spare disk.",
   "aliases": [
    "enclosure",
    "obudowa dyskowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tryb awaryjny RAID (RAID w trybie zdegradowanym)",
   "en": "Degraded RAID / degraded mode",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Stan grupy RAID po utracie dysku składowego, gdy liczba awarii nie przekracza tolerancji danego poziomu RAID. Dane pozostają dostępne, ale grupa działa bez nadmiarowości (redundancji) - kolejna awaria dysku oznacza utratę danych. Należy jak najszybciej wymienić uszkodzony dysk i odbudować grupę.",
   "qnap_note": "W QTS status grupy RAID i puli zmienia się na Degraded / Warning (Degraded). Funkcja RAID Recovery potrafi przywrócić wolumin ze stanu Not active do degraded mode po przypadkowym odłączeniu dysku.",
   "aliases": [
    "degraded",
    "zdegradowany RAID",
    "tryb zdegradowany",
    "RAID degraded"
   ]
  },
  {
   "pl": "Rozszerzanie pojemności w trybie online (OCE)",
   "en": "Online Capacity Expansion (OCE)",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Powiększanie pojemności grupy RAID lub puli bez przerywania pracy NAS - przez kolejną wymianę dysków na większe albo przez dodanie nowych dysków do grupy. Podczas operacji dane pozostają dostępne. Różni się od odbudowy (rebuild), bo celem jest zwiększenie pojemności, a nie odzyskanie nadmiarowości.",
   "qnap_note": "W QTS/QuTS hero realizowane jako 'Expanding a RAID group by replacing all disks' lub dodanie dysków do grupy RAID. Przy wymianie status grupy przechodzi przez Degraded -> Rebuilding.",
   "aliases": [
    "OCE",
    "online RAID capacity expansion",
    "rozbudowa pojemności online"
   ]
  },
  {
   "pl": "Migracja RAID (zmiana poziomu RAID)",
   "en": "RAID migration / RAID level migration",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Zmiana poziomu RAID istniejącej grupy bez utraty danych, np. z RAID 1 na RAID 5, często połączona z dodaniem dysków. Operacja odbywa się online, a dane pozostają dostępne podczas procesu.",
   "qnap_note": "W QTS znana jako Online RAID Level Migration; obsługiwane ścieżki to m.in. pojedynczy dysk -> RAID 1 -> RAID 5 -> RAID 6.",
   "aliases": [
    "RAID level migration",
    "online RAID migration",
    "zmiana poziomu RAID",
    "migracja poziomu RAID"
   ]
  },
  {
   "pl": "Ochrona przed utrata zasilania (PLP)",
   "en": "Power-loss protection (PLP)",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Funkcja dyskow SSD klasy korporacyjnej (kondensatory na plytce), ktora przy nagłym zaniku zasilania pozwala dokonczyc zapis danych znajdujacych sie w buforze dysku. Chroni przed utrata 'w locie' zapisanych danych i uszkodzeniem systemu plikow.",
   "qnap_note": "QNAP zdecydowanie zaleca dyski SSD z PLP jako SLOG/cache w QuTS hero, gdzie zapisy synchroniczne (ZIL) wymagaja gwarancji trwalosci zapisu.",
   "aliases": [
    "PLP",
    "power loss protection",
    "ochrona przed zanikiem zasilania",
    "kondensatory PLP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Migawka",
   "en": "snapshot",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Migawka zapisuje stan folderu współdzielonego lub jednostki LUN w danym momencie. Pozwala przywrócić dane do wcześniejszego stanu i odzyskać poprzednie wersje plików bez przechowywania pełnej kopii danych.",
   "qnap_note": "Migawki QNAP są blokowe (block-based). W QuTS hero korzystają z mechanizmu copy-on-write systemu ZFS, a w QTS z migawek warstwy LVM (thin provisioning) - dlatego ich utworzenie jest niemal natychmiastowe i początkowo zajmuje minimalnie miejsca.",
   "aliases": [
    "zrzut; snapshot; migawka blokowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "Redirect-on-write (przekierowanie przy zapisie)",
   "en": "redirect-on-write (ROW)",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Metoda tworzenia migawek, w której zmodyfikowane dane są zapisywane w nowej lokalizacji, a metadane są aktualizowane tak, by wskazywały nowy blok, podczas gdy oryginalne bloki pozostają nienaruszone. Dzięki temu utworzenie migawki jest szybkie i oszczędne pod względem miejsca, bez kopiowania starych bloków przy każdym zapisie.",
   "qnap_note": "ZFS w QuTS hero technicznie stosuje copy-on-write (nowy blok zamiast nadpisania starego); ROW to pokrewny model spotykany w innych implementacjach migawek blokowych.",
   "aliases": [
    "ROW; przekierowanie zapisu"
   ]
  },
  {
   "pl": "Punkt w czasie",
   "en": "point-in-time",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Określony moment, w którym utrwalono stan danych. Migawka jest obrazem typu point-in-time, czyli wiernym odwzorowaniem zawartości folderu lub woluminu z chwili jej wykonania.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "punkt przywracania; moment w czasie; obraz chwilowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przywracanie migawki",
   "en": "snapshot revert",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Operacja przywracająca cały folder współdzielony lub jednostkę LUN do stanu zapisanego w wybranej migawce. Jest szybsza niż odtwarzanie pojedynczych plików, ale nadpisuje bieżące dane stanem z migawki.",
   "qnap_note": "W interfejsie QNAP funkcja 'Revert'; przywrócenie usuwa zmiany wprowadzone po wykonaniu wybranej migawki.",
   "aliases": [
    "revert; wycofanie do migawki; rewersja"
   ]
  },
  {
   "pl": "Klon migawki",
   "en": "snapshot clone",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Tworzy nowy, niezależny i zapisywalny folder współdzielony lub jednostkę LUN na podstawie wybranej migawki. Pozwala korzystać z danych z migawki bez naruszania oryginału ani samej migawki.",
   "qnap_note": "W QuTS hero klon początkowo współdzieli bloki z migawką (mechanizm ZFS), więc zajmuje niewiele miejsca do czasu wprowadzenia zmian.",
   "aliases": [
    "sklonowanie migawki; clone; klonowanie migawki"
   ]
  },
  {
   "pl": "Harmonogram migawek",
   "en": "scheduled snapshot",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Migawki wykonywane automatycznie według ustalonego harmonogramu, np. co godzinę, codziennie lub co tydzień. Zapewnia regularną ochronę danych bez konieczności ręcznego tworzenia migawek.",
   "qnap_note": "W QNAP konfigurowane w aplikacji Storage & Snapshots; działa razem z zasadą przechowywania, która usuwa najstarsze migawki.",
   "aliases": [
    "migawka zaplanowana; zaplanowana migawka; migawka cykliczna"
   ]
  },
  {
   "pl": "Zasada przechowywania migawek",
   "en": "retention policy",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Reguła określająca, ile migawek lub przez jak długi czas są one przechowywane. Po przekroczeniu limitu system automatycznie usuwa najstarsze migawki, zwalniając miejsce.",
   "qnap_note": "W QNAP obejmuje m.in. funkcję Smart Snapshot oraz zasady typu GFS (godzinowe/dzienne/tygodniowe/miesięczne).",
   "aliases": [
    "polityka retencji; retencja migawek; zasada zachowywania"
   ]
  },
  {
   "pl": "Migawka niezmienialna / WORM",
   "en": "immutable snapshot / WORM",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Migawka zablokowana na zdefiniowany okres ochrony, której w tym czasie nie można zmodyfikować ani usunąć (model WORM, czyli zapis raz, odczyt wiele razy). Chroni dane przed ransomware oraz przypadkowym lub złośliwym skasowaniem; po upływie okresu retencji migawkę można usunąć.",
   "qnap_note": "Niezmienialne migawki są dostępne w modelach QuTS hero; WORM = Write Once Read Many (zapis raz, odczyt wiele razy).",
   "aliases": [
    "immutable snapshot; niezmienna migawka; Secure Snapshot; WORM"
   ]
  },
  {
   "pl": "Replika migawki",
   "en": "Snapshot Replica",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Zadanie kopiujące migawki woluminu lub jednostki LUN na zdalne urządzenie QNAP NAS przez sieć. Przy pierwszym uruchomieniu przesyła wszystkie dane, a kolejne transfery są przyrostowe i obejmują tylko zmiany.",
   "qnap_note": "Liczbę replikowanych migawek na urządzeniu docelowym ustala się w zadaniu; po osiągnięciu limitu QNAP usuwa najstarszą migawkę. Konfigurowane w Storage & Snapshots > Snapshot Backup.",
   "aliases": [
    "Snapshot Replica",
    "replikacja migawek"
   ]
  },
  {
   "pl": "Magazyn migawek (Snapshot Vault)",
   "en": "Snapshot Vault",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Miejsce na docelowym urządzeniu NAS, w którym przechowywane są migawki przesłane przez zadania Snapshot Replica. Pozwala przeglądać, odzyskiwać i klonować zreplikowane migawki na zdalnym NAS-ie.",
   "qnap_note": "W interfejsie QNAP funkcja nosi angielską nazwę „Snapshot Vault” (Storage & Snapshots → Snapshot Backup → Snapshot Vault). Po polsku używamy „magazyn migawek”, nie „skarbiec” — standardem (m.in. Microsoft) dla „storage” jest „magazyn”.",
   "aliases": [
    "Snapshot Vault",
    "magazyn migawek",
    "repozytorium migawek"
   ]
  },
  {
   "pl": "SnapSync",
   "en": "SnapSync",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Rozwiązanie disaster recovery w QuTS hero, które replikuje dane między dwoma urządzeniami QNAP na poziomie bloków, utrzymując na zdalnym NAS-ie niemal identyczną kopię danych. Działa w trybie czasu rzeczywistego (zmiany są od razu przenoszone na NAS docelowy) lub według harmonogramu (Scheduled SnapSync), co skraca czas tworzenia kopii i ogranicza ryzyko utraty danych.",
   "qnap_note": "Dostępna tylko w QuTS hero (ZFS) w Storage & Snapshots > Data Protection > SnapSync; transmisja szyfrowana AES-256. Uzupełnia Snapshot Replica o synchronizację o wyższej częstotliwości.",
   "aliases": [
    "Snap Sync",
    "Realtime SnapSync",
    "Scheduled SnapSync"
   ]
  },
  {
   "pl": "Replikacja",
   "en": "replication",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Proces tworzenia i utrzymywania kopii danych lub migawek na innym urządzeniu, zwykle w innej lokalizacji. Zapewnia ochronę przed awarią sprzętu i umożliwia odtwarzanie po awarii.",
   "qnap_note": "W QNAP realizowana m.in. przez Snapshot Replica, SnapSync oraz RTRR w HBS 3.",
   "aliases": [
    "replikacja danych"
   ]
  },
  {
   "pl": "Agent migawek (zgodny z aplikacją)",
   "en": "Snapshot Agent (application-consistent)",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Oprogramowanie instalowane na serwerze Windows lub VMware, które przed wykonaniem migawki jednostki LUN nakazuje aplikacjom i maszynom wirtualnym zapisać dane z buforów na dysk. Dzięki temu migawka jest spójna z aplikacją (application-consistent), a nie tylko ze stanem dysku.",
   "qnap_note": "QNAP Snapshot Agent współpracuje z Microsoft VSS oraz VMware vCenter; dotyczy migawek jednostek LUN iSCSI.",
   "aliases": [
    "QNAP Snapshot Agent",
    "agent VSS",
    "migawka spójna z aplikacją"
   ]
  },
  {
   "pl": "Migawka spójna ze stanem dysku (crash-consistent)",
   "en": "crash-consistent snapshot",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Migawka wykonana bez powiadamiania aplikacji, odwzorowująca stan danych tak, jakby nastąpiła nagła awaria zasilania. Dane zapisane na dysku są spójne, lecz operacje będące w buforach aplikacji mogą nie zostać uwzględnione.",
   "qnap_note": "Standardowe migawki QNAP są crash-consistent; do spójności z aplikacją potrzebny jest Snapshot Agent.",
   "aliases": [
    "migawka awaryjnie spójna",
    "crash consistent",
    "migawka spójna z systemem plików"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kopia zapasowa",
   "en": "backup",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Niezależna kopia danych przechowywana w osobnej lokalizacji lub na osobnym urządzeniu, służąca do odtworzenia danych po ich utracie. W odróżnieniu od migawki kopia zapasowa zawiera pełne dane i nie zależy od oryginalnej puli pamięci masowej.",
   "qnap_note": "W QNAP tworzona głównie za pomocą HBS 3; migawka uzupełnia, ale nie zastępuje kopii zapasowej.",
   "aliases": [
    "backup",
    "kopia bezpieczeństwa"
   ]
  },
  {
   "pl": "Hybrid Backup Sync (HBS 3)",
   "en": "Hybrid Backup Sync (HBS 3)",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Kompleksowa aplikacja QNAP do tworzenia kopii zapasowych, odtwarzania i synchronizacji danych. Obsługuje miejsca docelowe lokalne, zdalne serwery oraz usługi chmurowe, integrując ochronę danych w jednym narzędziu.",
   "qnap_note": "HBS 3 to następca starszych aplikacji backupu QNAP; korzysta m.in. z metody RTRR oraz QuDedup do deduplikacji.",
   "aliases": [
    "HBS",
    "HBS3",
    "Hybrid Backup Sync 3"
   ]
  },
  {
   "pl": "RTRR (replikacja zdalna w czasie rzeczywistym)",
   "en": "RTRR (Real-Time Remote Replication)",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Autorska metoda kopii zapasowych QNAP umożliwiająca przyrostową replikację danych między urządzeniami w czasie rzeczywistym lub według harmonogramu. Po pierwszym pełnym transferze kopiowane są tylko zmiany, co skraca czas i obciążenie sieci.",
   "qnap_note": "Usługa RTRR Server konfigurowana jest w HBS 3; pozwala innemu NAS-owi QNAP zapisywać kopie na urządzeniu lokalnym.",
   "aliases": [
    "Real-Time Remote Replication",
    "replikacja RTRR"
   ]
  },
  {
   "pl": "Synchronizacja",
   "en": "synchronization (sync)",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Proces utrzymywania identycznej zawartości plików w dwóch lub więcej lokalizacjach. Może być jednokierunkowy, dwukierunkowy lub aktywny, a zmiany w jednym miejscu są odwzorowywane w pozostałych.",
   "qnap_note": "W HBS 3 dostępne są zadania synchronizacji jednokierunkowej, dwukierunkowej i aktywnej (active sync).",
   "aliases": [
    "sync",
    "synchronizacja danych"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wersjonowanie",
   "en": "versioning",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Przechowywanie wielu wersji pliku z różnych momentów, dzięki czemu można odzyskać starszy stan pliku po jego zmianie lub usunięciu. Pozwala cofnąć przypadkowe modyfikacje bez odtwarzania całej kopii zapasowej.",
   "qnap_note": "W HBS 3 dostępne są m.in. wersjonowanie proste oraz Smart Versioning ograniczające liczbę przechowywanych wersji.",
   "aliases": [
    "wersjonowanie plików",
    "kontrola wersji"
   ]
  },
  {
   "pl": "Rezerwowane miejsce na migawki",
   "en": "guaranteed snapshot space",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Część puli pamięci masowej zarezerwowana wyłącznie na przechowywanie migawek danego woluminu lub jednostki LUN. Gwarantuje, że system zawsze ma miejsce na nowe migawki, nawet gdy reszta puli się zapełnia.",
   "qnap_note": "W QNAP ustawiane osobno dla woluminów i jednostek LUN jako 'guaranteed snapshot space'.",
   "aliases": [
    "gwarantowane miejsce na migawki",
    "zarezerwowane miejsce na migawki"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wysyłanie/odbieranie migawki (strumień replikacji)",
   "en": "Snapshot send / receive (replication stream)",
   "category": "Migawki i ochrona danych",
   "definition_pl": "Mechanizm ZFS (zfs send / zfs receive) serializujący migawkę do strumienia danych, który można przesłać na inny NAS lub nośnik i tam odtworzyć. Stanowi podstawę technologiczną replikacji migawek - przesyła tylko różnice między migawkami (przyrostowo).",
   "qnap_note": "W QuTS hero to fundament funkcji Snapshot Replica / Snapshot Vault dostępnych w GUI; użytkownicy korzystają z niego też z linii poleceń przy replikacji między urządzeniami.",
   "aliases": [
    "snapshot send",
    "snapshot receive",
    "zfs send",
    "zfs receive",
    "strumień replikacji",
    "replikacja migawek"
   ]
  },
  {
   "pl": "iSCSI",
   "en": "iSCSI (Internet Small Computer Systems Interface)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Protokół pamięci blokowej, który przesyła polecenia SCSI w sieci TCP/IP (Ethernet). Pozwala udostępnić przestrzeń dyskową serwera NAS jako zdalny dysk blokowy widziany przez komputer-klienta jak dysk lokalny.",
   "qnap_note": "W QTS/QuTS hero konfigurowany w Storage & Snapshots > iSCSI i Fibre Channel.",
   "aliases": [
    "iSCSI SAN"
   ]
  },
  {
   "pl": "Obiekt docelowy iSCSI (cel iSCSI)",
   "en": "iSCSI target",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Logiczny punkt końcowy po stronie serwera NAS, do którego łączy się inicjator. Do jednego obiektu docelowego można przypisać (zmapować) wiele jednostek LUN udostępnianych klientom.",
   "qnap_note": "QNAP w GUI używa terminu 'target'. Spotyka się tłumaczenia 'cel iSCSI' oraz 'obiekt docelowy iSCSI'.",
   "aliases": [
    "target iSCSI; cel iSCSI"
   ]
  },
  {
   "pl": "Inicjator iSCSI",
   "en": "iSCSI initiator",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Klient (aplikacja, sterownik lub host), który inicjuje połączenie iSCSI z obiektem docelowym, aby uzyskać dostęp do jednostek LUN. Inicjatorem może być komputer, serwer wirtualizacji lub inny NAS.",
   "qnap_note": "Identyfikowany przez IQN; dostęp można ograniczyć listą autoryzowanych inicjatorów.",
   "aliases": [
    "initiator; inicjator"
   ]
  },
  {
   "pl": "LUN (jednostka logiczna)",
   "en": "LUN (Logical Unit Number)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Wydzielona przestrzeń pamięci masowej udostępniana przez iSCSI lub Fibre Channel, którą klient widzi jako oddzielny dysk blokowy. Wg QNAP jest to fragment przestrzeni dyskowej, podobny do woluminu.",
   "qnap_note": "QNAP: 'A portion of storage space, similar to a volume'. Mapowany do obiektu docelowego (iSCSI) lub grupy portów (FC).",
   "aliases": [
    "jednostka logiczna; numer jednostki logicznej"
   ]
  },
  {
   "pl": "LUN blokowy (oparty na blokach)",
   "en": "block-based LUN",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Jednostka LUN tworzona bezpośrednio z przestrzeni puli pamięci masowej. Obsługuje funkcje zaawansowane, takie jak migawki, alokacja gruba (thick) i cienka aprowizacja (thin provisioning) oraz przyspieszanie cache SSD.",
   "qnap_note": "QNAP: tworzony z przestrzeni puli; thick instant allocation lub thin provisioning (do 250 TB). Zalecany do wydajności i migawek.",
   "aliases": [
    "LUN oparty na blokach; block LUN"
   ]
  },
  {
   "pl": "LUN plikowy (oparty na plikach)",
   "en": "file-based LUN",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Jednostka LUN tworzona z przestrzeni woluminu grubego (thick volume) jako plik obrazu. Prostsza w przenoszeniu, ale zwykle wolniejsza i o mniejszych możliwościach niż LUN blokowy.",
   "qnap_note": "QNAP: tworzony z przestrzeni woluminu grubego (thick volume). Dostępny w QTS; QuTS hero opiera się głównie na LUN blokowych.",
   "aliases": [
    "LUN oparty na plikach; file LUN"
   ]
  },
  {
   "pl": "IQN",
   "en": "IQN (iSCSI Qualified Name)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Unikalna, kwalifikowana nazwa identyfikująca obiekt docelowy (target) lub inicjator iSCSI w sieci. Ma format iqn.rok-miesiąc.odwrócona-domena:identyfikator (np. iqn.2004-04.com.qnap:...).",
   "qnap_note": "Używany na liście autoryzowanych inicjatorów do zezwalania na połączenia lub ich blokowania.",
   "aliases": [
    "iSCSI Qualified Name; nazwa kwalifikowana iSCSI"
   ]
  },
  {
   "pl": "Portal iSCSI",
   "en": "iSCSI portal",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Kombinacja adresu IP i portu TCP (domyślnie 3260), poprzez którą inicjator wykrywa obiekty docelowe i łączy się z nimi. Definiuje sieciowy punkt dostępu do serwera iSCSI.",
   "qnap_note": "Domyślny port iSCSI w QNAP to 3260; można go zmienić w ustawieniach globalnych iSCSI.",
   "aliases": [
    "iSCSI portal"
   ]
  },
  {
   "pl": "CHAP",
   "en": "CHAP (Challenge-Handshake Authentication Protocol)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Protokół uwierzytelniania typu wyzwanie-odpowiedź, w którym inicjator iSCSI musi podać poprawną nazwę użytkownika i hasło (sekret), aby połączyć się z obiektem docelowym. W trybie podstawowym jest jednokierunkowy: target uwierzytelnia inicjatora.",
   "qnap_note": "Konfigurowany w ustawieniach obiektu docelowego iSCSI w QNAP Storage Manager / iSCSI i Fibre Channel.",
   "aliases": [
    "uwierzytelnianie CHAP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wzajemny CHAP (Mutual CHAP)",
   "en": "mutual CHAP",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Dwukierunkowa odmiana CHAP, w której nie tylko obiekt docelowy uwierzytelnia inicjatora, ale i inicjator uwierzytelnia obiekt docelowy. Zapewnia obustronne potwierdzenie tożsamości.",
   "qnap_note": "W QNAP włączany opcjonalnie obok zwykłego CHAP w ustawieniach obiektu docelowego.",
   "aliases": [
    "obustronny CHAP; dwukierunkowy CHAP; mutual CHAP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Mapowanie LUN",
   "en": "LUN mapping",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Przypisanie jednostki LUN do obiektu docelowego iSCSI lub do grupy portów Fibre Channel, dzięki czemu staje się ona dostępna dla inicjatorów. Do jednego obiektu docelowego można zmapować wiele LUN-ów.",
   "qnap_note": "QNAP: 'Multiple LUNs can be mapped to one target'. W GUI: 'Map' / 'Edit LUN Mapping'.",
   "aliases": [
    "LUN mapping; przypisanie LUN"
   ]
  },
  {
   "pl": "Maskowanie LUN",
   "en": "LUN masking",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Mechanizm kontroli dostępu ograniczający widoczność danej jednostki LUN tylko do wskazanych inicjatorów (po IQN dla iSCSI lub WWPN dla Fibre Channel). Pozostali inicjatorzy nie widzą zamaskowanego LUN-a.",
   "qnap_note": "QNAP: 'Masking a LUN from Fibre Channel initiators' / 'LUN Masking' z listą autoryzowanych WWPN.",
   "aliases": [
    "LUN masking; maskowanie jednostki LUN"
   ]
  },
  {
   "pl": "Lista kontroli dostępu (ACL)",
   "en": "ACL (Access Control List)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Lista reguł określająca, którzy inicjatorzy mają dostęp do obiektu docelowego lub jednostki LUN. W kontekście iSCSI realizowana jako lista autoryzowanych inicjatorów zezwalająca na połączenia lub je blokująca.",
   "qnap_note": "W QNAP funkcjonuje jako 'authorized initiators list' (zezwalaj tylko inicjatorom z listy).",
   "aliases": [
    "ACL; lista autoryzowanych inicjatorów"
   ]
  },
  {
   "pl": "Fibre Channel (FC)",
   "en": "Fibre Channel",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Wysokowydajna technologia sieci pamięci masowej (SAN) przesyłająca polecenia SCSI po dedykowanej infrastrukturze, najczęściej światłowodowej. Stosowana w środowiskach korporacyjnych wymagających małych opóźnień i wysokiej przepustowości.",
   "qnap_note": "Wymaga karty rozszerzeń FC; konfigurowany w QTS/QuTS hero w sekcji 'iSCSI i Fibre Channel'.",
   "aliases": [
    "FC; kanał światłowodowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "WWPN",
   "en": "WWPN (World Wide Port Name)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Unikalny, 64-bitowy identyfikator pojedynczego portu Fibre Channel, będący odpowiednikiem adresu MAC dla portu FC. Służy do identyfikacji inicjatorów przy maskowaniu LUN i wiązaniu portów.",
   "qnap_note": "QNAP umożliwia tworzenie aliasów WWPN ('WWPN aliases') ułatwiających zarządzanie.",
   "aliases": [
    "World Wide Port Name"
   ]
  },
  {
   "pl": "WWNN",
   "en": "WWNN (World Wide Node Name)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Unikalny, 64-bitowy identyfikator węzła (urządzenia) Fibre Channel. Jeden węzeł WWNN może posiadać wiele portów, z których każdy ma własny WWPN.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "World Wide Node Name"
   ]
  },
  {
   "pl": "Grupa portów (Fibre Channel)",
   "en": "Fibre Channel port group",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Logiczne pogrupowanie portów Fibre Channel określające, przez które porty dana jednostka LUN jest udostępniana inicjatorom. Grupa domyślna zawiera wszystkie porty FC.",
   "qnap_note": "QNAP: 'The default group contains all Fibre Channel ports'. LUN mapuje się do grupy portów.",
   "aliases": [
    "port group; grupa portów FC"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wiązanie portu (port binding)",
   "en": "Fibre Channel port binding",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Metoda zabezpieczeń Fibre Channel ograniczająca, które WWPN inicjatorów mogą łączyć się przez dany port FC. Pozwala kontrolować dostęp na poziomie pojedynczego portu.",
   "qnap_note": "QNAP: 'restrict which initiator WWPNs are allowed to connect through a Fibre Channel port'.",
   "aliases": [
    "port binding; wiązanie portów"
   ]
  },
  {
   "pl": "Strefowanie (zoning)",
   "en": "zoning",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Mechanizm segmentacji sieci Fibre Channel konfigurowany na przełącznikach FC, który określa, które porty lub urządzenia mogą się ze sobą komunikować. Izoluje ruch i zwiększa bezpieczeństwo w obrębie struktury (fabric).",
   "qnap_note": "Konfigurowane na przełączniku FC, nie bezpośrednio w NAS; QNAP egzekwuje dostęp przez maskowanie LUN i wiązanie portów.",
   "aliases": [
    "zoning; strefy FC"
   ]
  },
  {
   "pl": "Fabric (struktura FC)",
   "en": "fabric",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Topologia sieci Fibre Channel oparta na przełącznikach, w której urządzenia komunikują się ze sobą poprzez jeden lub wiele połączonych przełączników FC. Stanowi rdzeń sieci SAN opartej na Fibre Channel.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "FC fabric; struktura przełączników FC"
   ]
  },
  {
   "pl": "MPIO (wielościeżkowe wejście/wyjście)",
   "en": "MPIO (Multipath I/O)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Technologia zapewniająca wiele fizycznych ścieżek między hostem a pamięcią masową (iSCSI lub FC). Zwiększa dostępność (przełączanie awaryjne) i wydajność dzięki równoważeniu obciążenia między ścieżkami.",
   "qnap_note": "Stosowane zwłaszcza z iSCSI i FC dla redundancji połączeń do LUN-ów QNAP.",
   "aliases": [
    "Multipath I/O; multipathing; wielościeżkowość"
   ]
  },
  {
   "pl": "Sieciowa pamięć masowa (SAN)",
   "en": "SAN (Storage Area Network)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Wydzielona sieć udostępniająca pamięć masową na poziomie bloków (iSCSI lub Fibre Channel), w której serwery widzą zasoby jako dyski lokalne. W odróżnieniu od NAS, który udostępnia pamięć na poziomie plików.",
   "qnap_note": "NAS QNAP może pełnić rolę urządzenia SAN poprzez iSCSI lub Fibre Channel.",
   "aliases": [
    "Storage Area Network; sieć SAN"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pamięć blokowa",
   "en": "block storage",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Sposób udostępniania pamięci masowej, w którym dane są zapisywane w blokach o stałym rozmiarze, a host sam zarządza systemem plików na surowym urządzeniu blokowym. Stosowana przez iSCSI i Fibre Channel (LUN-y).",
   "qnap_note": "W QNAP realizowana przez jednostki LUN udostępniane przez iSCSI/FC.",
   "aliases": [
    "block-based storage; pamięć oparta na blokach"
   ]
  },
  {
   "pl": "Obiekt pamięci masowej",
   "en": "storage object",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "W pamięci obiektowej (object storage) podstawowa jednostka danych przechowywana wraz z metadanymi i unikalnym identyfikatorem, w płaskiej przestrzeni nazw, bez hierarchii katalogów. Ogólniej może też oznaczać logiczny obiekt udostępnianej pamięci masowej.",
   "qnap_note": "Aplikacja QNAP QuObjects (Object Storage) udostępnia pamięć obiektową zgodną z Amazon S3.",
   "aliases": [
    "obiekt pamięci; storage object"
   ]
  },
  {
   "pl": "Serwer pamięci obiektowej",
   "en": "Object Storage Server / QuObjects",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Usługa NAS udostępniająca pamięć obiektową zgodną z protokołami Amazon S3 i OpenStack Swift, w której dane przechowywane są jako obiekty w płaskiej przestrzeni nazw (bucketach), a nie w systemie plików ani jako bloki. Umożliwia tworzenie własnej, lokalnej platformy obiektowej do tworzenia i testowania aplikacji.",
   "qnap_note": "W QNAP realizowane przez starszą aplikację Object Storage Server oraz nowszą QuObjects - lokalną, zgodną z Amazon S3 pamięć obiektową; QuObjects obsługuje API S3 (styl path i virtual-hosted) oraz podstawowe funkcje OpenStack Swift.",
   "aliases": [
    "object storage server; QuObjects; serwer obiektów"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pamięć obiektowa",
   "en": "object storage",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Architektura pamięci masowej przechowująca dane jako niezależne obiekty (dane + metadane + unikalny identyfikator) w płaskiej przestrzeni nazw, adresowane przez interfejs typu Amazon S3. Skalowalna i wygodna do dużych zbiorów danych, lecz nie nadaje się jako bezpośredni dysk blokowy.",
   "qnap_note": "Inny model niż pamięć blokowa (iSCSI/FC) i plikowa (SMB/NFS); w QNAP dostępna przez QuObjects lub Object Storage Server.",
   "aliases": [
    "object-based storage; storage obiektowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "iSER (rozszerzenia iSCSI dla RDMA)",
   "en": "iSER (iSCSI Extensions for RDMA)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Rozszerzenie protokołu iSCSI wykorzystujące RDMA, które pozwala przesyłać dane bezpośrednio do pamięci zdalnego hosta z pominięciem stosu TCP/IP i kopiowania buforów przez procesor. Obniża opóźnienia oraz obciążenie CPU i zwiększa wydajność transmisji.",
   "qnap_note": "QNAP: poprawia wydajność NAS z VMware ESXi (QTS 4.3.3+) oraz połączeń VJBOD (QTS 4.3.5+); wymaga kart sieciowych zgodnych z iSER/RDMA po obu stronach.",
   "aliases": [
    "iSCSI Extensions for RDMA; iSCSI over RDMA"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pamięć podręczna z zapisem zwrotnym i z zapisem bezpośrednim",
   "en": "Write-back cache vs write-through cache",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Dwie polityki zapisu pamięci podręcznej. W trybie zapisu zwrotnego (write-back) dane trafiają najpierw do szybkiej pamięci podręcznej i są zwracane jako zapisane, zanim dotrą na dysk - szybciej, ale przy zaniku zasilania bez ochrony grozi utratą danych. W trybie zapisu bezpośredniego (write-through) dane zapisywane są jednocześnie do pamięci podręcznej i na nośnik trwały - bezpieczniej, ale wolniej.",
   "qnap_note": "W pamięci podręcznej SSD QNAP tryb write-back przyspiesza zapis kosztem ryzyka; tryb read-only buforuje tylko odczyty. Dla bezpieczeństwa zaleca się SSD z ochroną przed utratą zasilania (PLP).",
   "aliases": [
    "write-back",
    "write-through",
    "zapis zwrotny",
    "zapis bezpośredni",
    "polityka zapisu cache"
   ]
  },
  {
   "pl": "Host (host iSCSI/FC) / grupa inicjatorów",
   "en": "Host / initiator group",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Grupowanie inicjatorów (klientów) iSCSI lub Fibre Channel w celu zbiorczego mapowania i maskowania jednostek LUN. Pozwala udostępnić daną jednostkę LUN tylko wybranym hostom, a ukryć ją przed pozostałymi (maskowanie LUN).",
   "qnap_note": "W QTS/QuTS hero realizowane przez polityki maskowania LUN oraz listy autoryzowanych inicjatorów (WWPN dla FC, IQN dla iSCSI). Różni się od pojedynczego wpisu 'inicjator iSCSI'.",
   "aliases": [
    "initiator group",
    "host iSCSI",
    "host FC",
    "grupa inicjatorów",
    "LUN masking",
    "maskowanie LUN"
   ]
  },
  {
   "pl": "NVMe-oF (NVMe over Fabrics)",
   "en": "NVMe-oF (NVMe over Fabrics)",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Protokół transportu pamięci blokowej udostępniający dyski/jednostki NVMe przez sieć (Ethernet/RDMA lub Fibre Channel) z bardzo niskim opóźnieniem. Pełni rolę podobną do iSCSI czy Fibre Channel, ale zachowuje wysoką wydajność interfejsu NVMe.",
   "qnap_note": "Obsługiwany na nowszych, korporacyjnych modelach QNAP obok iSCSI i Fibre Channel; często wykorzystuje RDMA/RoCE na łączach 25/100 GbE.",
   "aliases": [
    "NVMe-oF",
    "NVMe over Fabrics",
    "NVMe over Fabric",
    "NVMe przez sieć"
   ]
  },
  {
   "pl": "Magazynowanie warstwowe / dane gorące i zimne",
   "en": "Tiered storage / hot vs cold data",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Koncepcja automatycznego rozdzielania danych między warstwy nośników o różnej wydajności: dane gorące (często używane) trafiają na szybkie SSD, a dane zimne (rzadko używane) na pojemniejsze, tańsze dyski HDD. System przenosi bloki między warstwami według częstotliwości dostępu.",
   "qnap_note": "Stanowi podstawę koncepcyjną technologii Qtier (auto-tiering) w QNAP; użytkownicy szukający haseł 'hot data'/'cold data' trafiają właśnie tutaj.",
   "aliases": [
    "tiered storage",
    "hot data",
    "cold data",
    "magazynowanie warstwowe",
    "dane gorące",
    "dane zimne",
    "warstwowanie",
    "Qtier"
   ]
  },
  {
   "pl": "Nadmiarowe przydzielanie zasobów SSD/puli",
   "en": "Pool / SSD over-provisioning",
   "category": "iSCSI / Fibre Channel / pamiec blokowa",
   "definition_pl": "Celowe pozostawienie części pojemności SSD jako nieużywanej rezerwy, aby kontroler dysku miał zapas do operacji wewnętrznych (garbage collection, wear leveling). Poprawia trwałość i utrzymuje stabilną wydajność zapisu SSD. To inna koncepcja niż nadmiarowe przydzielanie w cienkim provisioningu (over-provisioning thin).",
   "qnap_note": "QNAP udostępnia ustawienie SSD over-provisioning przy konfiguracji pamięci podręcznej/puli; bywa mylone z nadsubskrypcją przestrzeni w thin provisioningu, mimo że dotyczy trwałości nośnika.",
   "aliases": [
    "SSD over-provisioning",
    "pool over-provisioning",
    "nadmiarowe przydzielanie SSD",
    "rezerwa pojemności SSD",
    "OP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Adres IP",
   "en": "IP address",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Unikalny adres liczbowy identyfikujący urządzenie w sieci. NAS QNAP może otrzymać adres IP automatycznie z serwera DHCP lub mieć przypisany stały (statyczny) adres w ustawieniach interfejsu sieciowego.",
   "qnap_note": "Konfigurowany w Network & Virtual Switch > Interfaces (ustawienia IPv4/IPv6).",
   "aliases": [
    "IP; adres internetowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "IPv4",
   "en": "IPv4",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Czwarta wersja protokołu internetowego, używająca adresów 32-bitowych zapisywanych w postaci czterech liczb oddzielonych kropkami (np. 192.168.1.10). Najpowszechniejszy format adresacji w sieciach lokalnych.",
   "qnap_note": "W QTS ustawienia IPv4 obejmują adres IP, maskę podsieci i bramę; możliwy tryb DHCP lub stały adres.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "IPv6",
   "en": "IPv6",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Szósta wersja protokołu internetowego ze 128-bitowymi adresami, zaprojektowana jako następca IPv4 ze znacznie większą pulą adresów. Obsługuje automatyczną, bezstanową konfigurację adresów (SLAAC).",
   "qnap_note": "QTS obsługuje IPv6 oraz serwer RADVD do bezstanowej autokonfiguracji adresów IPv6.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Podsieć / maska podsieci",
   "en": "subnet / subnet mask",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Podsieć to logicznie wydzielona część większej sieci. Maska podsieci (np. 255.255.255.0) określa, która część adresu IP identyfikuje sieć, a która pojedyncze urządzenie.",
   "qnap_note": "Statyczne trasy w QTS są potrzebne, gdy w sieci istnieje wiele podsieci IP.",
   "aliases": [
    "subnet; maska sieci; podsieć IP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Brama / brama domyślna",
   "en": "gateway / default gateway",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Urządzenie (zwykle router) przekazujące ruch pomiędzy siecią lokalną a innymi sieciami, w tym Internetem. Brama domyślna to adres, do którego NAS wysyła pakiety kierowane poza własną podsieć.",
   "qnap_note": "W QTS konfigurowana w sekcji systemowej bramy domyślnej (system default gateway).",
   "aliases": [
    "gateway; default gateway; brama sieciowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "Trasa statyczna",
   "en": "static route",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Ręcznie zdefiniowana ścieżka kierowania ruchu sieciowego do określonej sieci docelowej. Stosowana w szczególnych przypadkach, np. gdy w sieci występuje wiele podsieci IP.",
   "qnap_note": "Tworzona w Network & Virtual Switch > Route; QTS obsługuje trasy statyczne IPv4 i IPv6.",
   "aliases": [
    "static route; routing statyczny"
   ]
  },
  {
   "pl": "DNS",
   "en": "DNS (Domain Name System)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "System tłumaczący nazwy domen (np. qnap.com) na adresy IP. Bez DNS urządzenia musiałyby komunikować się wyłącznie za pomocą adresów liczbowych.",
   "qnap_note": "QTS pozwala wskazać serwery DNS ręcznie lub pobrać je automatycznie przez DHCP; możliwe jest też uruchomienie własnego serwera DNS.",
   "aliases": [
    "serwer DNS; system nazw domenowych"
   ]
  },
  {
   "pl": "DHCP",
   "en": "DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokół automatycznie przydzielający urządzeniom adresy IP, maskę podsieci, bramę i serwery DNS. Eliminuje konieczność ręcznej konfiguracji adresacji.",
   "qnap_note": "NAS QNAP może być klientem DHCP (pobiera adres) lub pełnić rolę serwera DHCP dla sieci lokalnej.",
   "aliases": [
    "serwer DHCP; klient DHCP"
   ]
  },
  {
   "pl": "DDNS",
   "en": "DDNS (Dynamic DNS)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Usługa umożliwiająca dostęp do NAS z Internetu za pomocą stałej nazwy domenowej, nawet gdy zewnętrzny adres IP zmienia się dynamicznie. NAS automatycznie aktualizuje powiązanie nazwy z bieżącym adresem.",
   "qnap_note": "Konfigurowana w Network & Virtual Switch > Access Services > DDNS; QNAP oferuje własną usługę myQNAPcloud.",
   "aliases": [
    "dynamiczny DNS; dynamic DNS"
   ]
  },
  {
   "pl": "RADVD",
   "en": "RADVD (Router Advertisement Daemon)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Usługa wysyłająca komunikaty rozgłaszania routera (Router Advertisement) wymagane do bezstanowej autokonfiguracji adresów IPv6 (SLAAC). Pozwala urządzeniom w sieci automatycznie uzyskać adresy IPv6.",
   "qnap_note": "W QTS do utworzenia serwera RADVD wymagany jest stały adres IP interfejsu.",
   "aliases": [
    "demon rozgłaszania routera"
   ]
  },
  {
   "pl": "VLAN",
   "en": "VLAN (virtual LAN)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Wirtualna sieć lokalna logicznie grupująca urządzenia i ograniczająca domenę rozgłoszeniową, niezależnie od fizycznego połączenia. Zwiększa bezpieczeństwo i porządkuje ruch, izolując grupy urządzeń.",
   "qnap_note": "QNAP: przy jednoczesnym użyciu Port Trunking i VLAN należy najpierw skonfigurować agregację portów.",
   "aliases": [
    "wirtualna sieć LAN; sieci VLAN"
   ]
  },
  {
   "pl": "Agregacja portów / agregacja łączy",
   "en": "port trunking / link aggregation",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Łączenie dwóch lub więcej interfejsów Ethernet w jedną logiczną całość w celu zwiększenia przepustowości, równoważenia obciążenia i odporności na awarie (failover). W QNAP funkcja ta nosi nazwę Port Trunking.",
   "qnap_note": "Przed konfiguracją co najmniej dwa interfejsy muszą być podłączone do tego samego przełącznika; niektóre tryby wymagają wsparcia przełącznika.",
   "aliases": [
    "port trunking; link aggregation; trunking; teaming"
   ]
  },
  {
   "pl": "LACP",
   "en": "LACP (Link Aggregation Control Protocol)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokół (IEEE 802.3ad) dynamicznie negocjujący i zarządzający łączeniem wielu łączy Ethernet w jedną grupę agregacji. Wymaga obsługi po stronie przełącznika sieciowego.",
   "qnap_note": "W QNAP odpowiada trybowi trunkingu 802.3ad (dynamic) - przełącznik musi obsługiwać LACP.",
   "aliases": [
    "802.3ad; dynamic link aggregation"
   ]
  },
  {
   "pl": "Bonding",
   "en": "bonding",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Linuksowa technika łączenia wielu interfejsów sieciowych w jeden logiczny interfejs (bond) w celu zwiększenia przepustowości lub redundancji. W QNAP realizowana poprzez funkcję Port Trunking i jej tryby (np. active-backup, balance-rr).",
   "qnap_note": "Tryby trunkingu QNAP (active-backup, broadcast, balance-tlb/alb/rr/xor, 802.3ad) odpowiadają trybom bondingu w Linuksie.",
   "aliases": [
    "NIC bonding; channel bonding"
   ]
  },
  {
   "pl": "MTU",
   "en": "MTU (Maximum Transmission Unit)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Maksymalny rozmiar (w bajtach) pojedynczej ramki danych, jaka może zostać przesłana przez interfejs sieciowy bez fragmentacji. Standardowo 1500 bajtów w sieciach Ethernet.",
   "qnap_note": "Aby używać ramek jumbo, wszystkie urządzenia na ścieżce muszą mieć ustawioną tę samą wartość MTU.",
   "aliases": [
    "maksymalna jednostka transmisji"
   ]
  },
  {
   "pl": "Ramka jumbo",
   "en": "jumbo frame",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Ramka Ethernet przenosząca więcej niż standardowe 1500 bajtów danych (zwykle do 9000 bajtów), co zwiększa efektywną przepustowość i zmniejsza obciążenie procesora przy transferze dużych plików. Wymaga łącza Gigabit (1000 Mb/s) lub szybszego.",
   "qnap_note": "QNAP: aby ramki jumbo działały poprawnie, wszystkie urządzenia na ścieżce połączenia (NAS, przełącznik, klient) muszą mieć włączone ramki jumbo i ustawioną tę samą wartość MTU.",
   "aliases": [
    "jumbo frame",
    "ramki jumbo",
    "duże ramki"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przełącznik wirtualny",
   "en": "virtual switch",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Programowy przełącznik w QTS łączący fizyczne i wirtualne interfejsy sieciowe oraz zarządzający przepływem ruchu między nimi. Umożliwia elastyczną konfigurację sieci dla maszyn wirtualnych i kontenerów.",
   "qnap_note": "Oficjalny termin QNAP PL: przełącznik wirtualny. Konfigurowany w aplikacji Network & Virtual Switch (tryb podstawowy, zaawansowany lub programowy).",
   "aliases": [
    "virtual switch",
    "vSwitch"
   ]
  },
  {
   "pl": "Karta sieciowa",
   "en": "NIC (Network Interface Card)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Sprzętowy interfejs sieciowy umożliwiający podłączenie urządzenia do sieci przewodowej lub bezprzewodowej. NAS QNAP może mieć wiele kart sieciowych, które można łączyć w grupy agregacji (trunking) w celu zwiększenia przepustowości lub niezawodności.",
   "qnap_note": "Oficjalny termin QNAP PL: karta sieciowa. Wyświetlana w ustawieniach sieciowych wraz z adresem IP i adresem MAC.",
   "aliases": [
    "NIC",
    "interfejs sieciowy",
    "adapter sieciowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Adres MAC",
   "en": "MAC address",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Sprzętowy, zazwyczaj niezmienny adres fizyczny przypisany do karty sieciowej, identyfikujący ją w warstwie łącza danych. Zapisywany jako sześć par znaków szesnastkowych (np. 00:1A:2B:3C:4D:5E).",
   "qnap_note": "Wyświetlany w ustawieniach sieciowych QTS obok adresu IP danej karty sieciowej.",
   "aliases": [
    "adres fizyczny",
    "MAC",
    "adres sprzętowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pakiet",
   "en": "packet",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Podstawowa jednostka danych przesyłana w warstwie sieciowej (IP), zawierająca nagłówek z adresami źródłowym i docelowym oraz przenoszone dane. Większe dane są dzielone na wiele pakietów.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "pakiet IP",
    "datagram"
   ]
  },
  {
   "pl": "Ramka",
   "en": "frame",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Jednostka danych warstwy łącza danych (Ethernet) opakowująca pakiet wraz z adresami MAC nadawcy i odbiorcy. Standardowa ramka Ethernet przenosi do 1500 bajtów danych.",
   "qnap_note": "Ramki przenoszące więcej niż 1500 bajtów danych to ramki jumbo (jumbo frame).",
   "aliases": [
    "ramka Ethernet"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przełącznik",
   "en": "switch",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Urządzenie sieciowe łączące wiele urządzeń w sieci lokalnej i kierujące ramki bezpośrednio do właściwego portu na podstawie adresów MAC. Działa w warstwie łącza danych.",
   "qnap_note": "Przy agregacji portów interfejsy NAS muszą być podłączone do tego samego przełącznika obsługującego wybrany tryb trunkingu.",
   "aliases": [
    "switch",
    "przełącznik sieciowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Router",
   "en": "router",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Urządzenie łączące różne sieci i kierujące pakiety między nimi na podstawie adresów IP. Zwykle pełni rolę bramy domyślnej łączącej sieć lokalną z Internetem.",
   "qnap_note": "QNAP oferuje własne routery (seria QMiro / QuRouter); funkcje takie jak UPnP czy przekierowanie portów zależą od routera.",
   "aliases": [
    "router sieciowy",
    "ruter"
   ]
  },
  {
   "pl": "TCP/UDP",
   "en": "TCP/UDP",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Dwa podstawowe protokoły warstwy transportowej. TCP zapewnia niezawodne, uporządkowane połączenie z potwierdzeniami dostarczenia, a UDP jest szybszy, bezpołączeniowy i bez gwarancji dostarczenia (np. dla strumieni multimediów).",
   "qnap_note": "Usługi NAS QNAP korzystają z określonych portów TCP/UDP (np. SMB, AFP, FTP) - patrz lista portów usług QNAP.",
   "aliases": [
    "TCP",
    "UDP",
    "protokół transportowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przepustowość",
   "en": "bandwidth",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Maksymalna ilość danych możliwa do przesłania przez łącze sieciowe w jednostce czasu, zwykle podawana w Mb/s lub Gb/s. Agregacja portów i ramki jumbo mogą zwiększyć efektywną przepustowość.",
   "qnap_note": "Port trunking łączy interfejsy Ethernet w celu zwiększenia przepustowości i równoważenia obciążenia.",
   "aliases": [
    "bandwidth",
    "pasmo",
    "szerokość pasma"
   ]
  },
  {
   "pl": "IEEE 802.1X",
   "en": "IEEE 802.1X",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Standard kontroli dostępu do sieci oparty na uwierzytelnianiu na poziomie portu. Wymaga uwierzytelnienia użytkownika lub urządzenia przed przyznaniem dostępu, ograniczając ryzyko podłączenia nieautoryzowanych urządzeń.",
   "qnap_note": "QTS obsługuje 802.1X na karcie sieciowej z metodami MD5, TLS, Tunneled TLS i Protected EAP (PEAP); zwykle współpracuje z serwerem RADIUS.",
   "aliases": [
    "802.1X",
    "uwierzytelnianie na poziomie portu",
    "port-based authentication"
   ]
  },
  {
   "pl": "RADIUS",
   "en": "RADIUS",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokół i usługa scentralizowanego uwierzytelniania, autoryzacji i rozliczania dostępu do sieci (AAA). Pozwala weryfikować użytkowników z jednego serwera, często w połączeniu z IEEE 802.1X.",
   "qnap_note": "NAS QNAP może pełnić rolę serwera RADIUS (Panel sterowania > Aplikacje > Serwer RADIUS).",
   "aliases": [
    "serwer RADIUS"
   ]
  },
  {
   "pl": "QoS",
   "en": "QoS (Quality of Service)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Mechanizmy zarządzania ruchem sieciowym priorytetyzujące wybrane rodzaje danych w celu zapewnienia odpowiedniej przepustowości i niskich opóźnień dla ważnych usług. Pomagają unikać przeciążeń łącza.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "jakość usługi",
    "priorytetyzacja ruchu"
   ]
  },
  {
   "pl": "Proxy / odwrotne proxy",
   "en": "proxy / reverse proxy",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Serwer pośredniczący w ruchu sieciowym. Odwrotne proxy przyjmuje żądania klientów i przekazuje je do wewnętrznych usług WWW, umożliwiając bezpieczne i wydajne udostępnianie wielu zasobów pod jednym adresem.",
   "qnap_note": "QTS pozwala dodać do 64 reguł odwrotnego proxy kierujących żądania do usług NAS.",
   "aliases": [
    "reverse proxy",
    "serwer proxy",
    "proxy odwrotne"
   ]
  },
  {
   "pl": "NAT",
   "en": "NAT (Network Address Translation)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Translacja adresów sieciowych - mechanizm mapujący prywatne adresy IP sieci lokalnej na jeden publiczny adres IP (i odwrotnie). Pozwala wielu urządzeniom korzystać z Internetu przez wspólny adres zewnętrzny.",
   "qnap_note": "Dostęp do NAS z Internetu zza NAT zwykle wymaga przekierowania portów lub usługi myQNAPcloud.",
   "aliases": [
    "translacja adresów sieciowych"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przekierowanie portów",
   "en": "port forwarding",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Reguła na routerze kierująca ruch przychodzący z określonego portu publicznego do wskazanego urządzenia i portu w sieci lokalnej. Umożliwia dostęp do usług NAS z Internetu.",
   "qnap_note": "QNAP zaleca ręczną konfigurację przekierowania portów i wyłączenie UPnP ze względów bezpieczeństwa.",
   "aliases": [
    "port forwarding",
    "mapowanie portów",
    "przekierowywanie portów"
   ]
  },
  {
   "pl": "Zapora sieciowa",
   "en": "firewall",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "System filtrujący ruch sieciowy na podstawie zdefiniowanych reguł, blokujący lub zezwalający na połączenia w celu ochrony urządzenia przed nieautoryzowanym dostępem. Może ograniczać dostęp według adresów IP, portów i protokołów.",
   "qnap_note": "QTS oferuje wbudowaną zaporę (Zabezpieczenia > Zapora) z regułami oraz listą zaufanych i blokowanych adresów.",
   "aliases": [
    "firewall",
    "ściana ogniowa",
    "zapora ogniowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "VPN",
   "en": "VPN (Virtual Private Network)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Wirtualna sieć prywatna tworząca szyfrowane, bezpieczne połączenie (tunel) przez sieć publiczną, taką jak Internet. Umożliwia zdalny dostęp do zasobów sieci lokalnej tak, jakby użytkownik był podłączony lokalnie.",
   "qnap_note": "QNAP oferuje usługę QVPN - NAS może działać jako serwer VPN (OpenVPN, L2TP/IPSec, QBelt) lub jako klient VPN.",
   "aliases": [
    "wirtualna sieć prywatna",
    "tunel VPN"
   ]
  },
  {
   "pl": "Numer portu / port powszechnie znany",
   "en": "Port number / well-known port",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Liczba (0-65535) w nagłówku TCP/UDP identyfikująca konkretną usługę na danym hoście. Porty 0-1023 to porty powszechnie znane (well-known), przypisane standardowym usługom, np. 443 (HTTPS), 445 (SMB), 3260 (iSCSI), 22 (SSH).",
   "qnap_note": "Znajomość numerów portów jest kluczowa przy konfiguracji zapory, przekierowania portów i rozwiązywaniu problemów z dostępem do usług NAS.",
   "aliases": [
    "port number",
    "well-known port",
    "numer portu",
    "port TCP",
    "port UDP",
    "port standardowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "SSL/TLS / HTTPS",
   "en": "SSL/TLS / HTTPS",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokoły szyfrowania transmisji (TLS, dawniej SSL) zapewniające poufność i integralność połączeń. HTTPS to protokół HTTP działający w tunelu TLS - zabezpiecza dostęp do panelu administracyjnego i usług WWW NAS. Na TLS opierają się też FTPS i WebDAV przez HTTPS.",
   "qnap_note": "QNAP zaleca wymuszanie HTTPS do logowania do QTS/QuTS hero; certyfikatem TLS zarządza wbudowany menedżer certyfikatów.",
   "aliases": [
    "SSL",
    "TLS",
    "HTTPS",
    "szyfrowanie transportu",
    "secure socket layer",
    "transport layer security"
   ]
  },
  {
   "pl": "Certyfikat SSL",
   "en": "SSL certificate",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Cyfrowy certyfikat potwierdzający tożsamość serwera i umożliwiający szyfrowane połączenie TLS/HTTPS. Może być samodzielnie podpisany (self-signed) albo wystawiony przez zaufany urząd certyfikacji, np. Let's Encrypt.",
   "qnap_note": "QNAP ma dedykowany menedżer certyfikatów obsługujący m.in. Let's Encrypt oraz certyfikaty myQNAPcloud SSL; certyfikat można też zaimportować ręcznie.",
   "aliases": [
    "SSL certificate",
    "certyfikat TLS",
    "certyfikat HTTPS",
    "Let's Encrypt",
    "certyfikat samopodpisany"
   ]
  },
  {
   "pl": "Ping / ICMP",
   "en": "Ping / ICMP",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Ping to podstawowe narzędzie diagnostyczne sprawdzające osiągalność hosta i czas odpowiedzi (opóźnienie), korzystające z protokołu ICMP (Internet Control Message Protocol). Brak odpowiedzi na ping może oznaczać problem z łączem, adresacją lub blokadę na zaporze.",
   "qnap_note": "Ping to pierwszy krok niemal każdej diagnostyki sieciowej NAS; niektóre zapory (w tym QuFirewall) mogą blokować ICMP, co utrudnia testy.",
   "aliases": [
    "ping",
    "ICMP",
    "echo request",
    "test połączenia",
    "pakiet ICMP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Rozgłaszanie / multiemisja / pojedyncza emisja",
   "en": "Broadcast / multicast / unicast",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Trzy klasy ruchu sieciowego według adresata: unicast (pojedyncza emisja) - jeden nadawca do jednego odbiorcy; multicast (multiemisja) - jeden nadawca do grupy odbiorców; broadcast (rozgłaszanie) - jeden nadawca do wszystkich hostów w segmencie sieci. Stanowią podstawę wykrywania usług, IGMP snooping i Wake-on-LAN.",
   "qnap_note": "Wykrywanie NAS w sieci (np. Qfinder), DLNA i WoL korzystają z broadcast/multicast; źle skonfigurowany IGMP snooping na przełączniku potrafi je zablokować.",
   "aliases": [
    "broadcast",
    "multicast",
    "unicast",
    "rozgłaszanie",
    "multiemisja",
    "pojedyncza emisja",
    "klasy ruchu"
   ]
  },
  {
   "pl": "Nazwa hosta / w pełni kwalifikowana nazwa domeny (FQDN)",
   "en": "Hostname / FQDN",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Nazwa hosta to przyjazna nazwa urządzenia w sieci (np. nazwa NAS). FQDN (Fully Qualified Domain Name) to pełna, jednoznaczna nazwa wraz z domeną, np. nas.example.com, która w pełni identyfikuje host w systemie DNS.",
   "qnap_note": "Nazwę hosta NAS ustawia się w QTS/QuTS hero; jest powiązana z DNS, DDNS oraz nazwą SmartURL w myQNAPcloud.",
   "aliases": [
    "hostname",
    "FQDN",
    "nazwa hosta",
    "pełna nazwa domeny",
    "fully qualified domain name"
   ]
  },
  {
   "pl": "NTP (protokół czasu sieciowego)",
   "en": "NTP (Network Time Protocol)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokół synchronizacji zegara urządzenia z serwerem czasu, utrzymujący zgodność z czasem UTC. Dokładny czas jest niezbędny do przyłączenia do Active Directory/LDAP, ważności certyfikatów oraz spójności znaczników czasu w logach.",
   "qnap_note": "W QTS NAS może synchronizować czas z serwerem NTP albo sam pełnić rolę serwera NTP dla innych urządzeń; rozjazd czasu to częsta przyczyna problemów z 2FA i dołączeniem do domeny.",
   "aliases": [
    "NTP",
    "Network Time Protocol",
    "protokół czasu sieciowego",
    "serwer czasu",
    "synchronizacja czasu"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wake-on-LAN (WoL)",
   "en": "Wake-on-LAN (WoL)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Mechanizm pozwalający zdalnie wybudzić urządzenie ze stanu wyłączonego/uśpienia przez wysłanie specjalnego pakietu sieciowego (magic packet) na jego adres MAC. Umożliwia włączenie NAS na żądanie zamiast trzymania go ciągle uruchomionego.",
   "qnap_note": "Nazwana funkcja zarządzania zasilaniem w QTS/QuTS hero; w QNAP wybudzanie obsługują też aplikacja Qmanager i QuWakeUp. Wymaga sieci przewodowej i wsparcia na poziomie BIOS/karty.",
   "aliases": [
    "WoL",
    "Wake on LAN",
    "magic packet",
    "zdalne wybudzanie",
    "QuWakeUp"
   ]
  },
  {
   "pl": "SSH / Telnet",
   "en": "SSH / Telnet",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokoły dostępu do interfejsu wiersza poleceń (CLI) NAS. SSH (Secure Shell) zapewnia szyfrowane, bezpieczne połączenie zdalne i jest podstawą protokołu SFTP. Telnet to starszy, nieszyfrowany odpowiednik - przesyła dane (w tym hasła) jawnym tekstem, dlatego jest odradzany.",
   "qnap_note": "W QTS/QuTS hero SSH (i Telnet) włącza się w panelu w sekcji Telnet/SSH; SSH trzeba aktywować, aby wykonać zaawansowane kroki diagnostyczne wskazane przez wsparcie QNAP.",
   "aliases": [
    "SSH",
    "Telnet",
    "Secure Shell",
    "dostęp CLI",
    "wiersz poleceń",
    "konsola"
   ]
  },
  {
   "pl": "QuFirewall / ochrona dostępu IP",
   "en": "QuFirewall / IP access protection",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Dedykowana aplikacja zapory sieciowej QNAP, która filtruje ruch przychodzący według reguł i geolokalizacji oraz blokuje adresy IP po nieudanych próbach logowania (ochrona przed atakami słownikowymi/brute force). Służy do utwardzania bezpieczeństwa dostępu do NAS.",
   "qnap_note": "Uzupełnia ogólne pojęcie zapory o konkretne narzędzie QNAP; powiązana z funkcją Network Access Protection chroniącą usługi (SSH, FTP, panel) przed atakami słownikowymi.",
   "aliases": [
    "QuFirewall",
    "IP access protection",
    "zapora QNAP",
    "ochrona dostępu IP",
    "Network Access Protection",
    "blokada IP"
   ]
  },
  {
   "pl": "RDMA / RoCE",
   "en": "RDMA / RoCE",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "RDMA (Remote Direct Memory Access) to technologia bezpośredniego dostępu do pamięci zdalnego hosta z pominięciem procesora i stosu sieciowego, co daje bardzo niskie opóźnienia i wysoką przepustowość. RoCE (RDMA over Converged Ethernet) to implementacja RDMA na sieci Ethernet.",
   "qnap_note": "RDMA jest podstawą technologii iSER (iSCSI Extensions for RDMA) oraz wysokowydajnego NVMe-oF na kartach 25/100 GbE w korporacyjnych NAS QNAP.",
   "aliases": [
    "RDMA",
    "RoCE",
    "Remote Direct Memory Access",
    "RDMA over Converged Ethernet"
   ]
  },
  {
   "pl": "SMB / CIFS",
   "en": "SMB / CIFS (Microsoft Networking)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Protokół udostępniania plików i drukarek używany głównie przez systemy Windows. CIFS to starszy dialekt SMB. W QNAP udostępnianie działa przez serwer Samba; usługa nosi nazwę SMB Service (Microsoft Networking).",
   "qnap_note": "W QTS 5.2 to samodzielna aplikacja SMB Service. Można wybrać najwyższą i najniższą wersję protokołu; wybór SMB3 obejmuje także 3.1 i 3.1.1.",
   "aliases": [
    "Microsoft Networking",
    "Samba",
    "smb"
   ]
  },
  {
   "pl": "Samba",
   "en": "Samba",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Otwartoźródłowa implementacja protokołu SMB/CIFS dla systemów uniksowych. To właśnie Samba realizuje udostępnianie plików w stylu Windows na serwerach QNAP (Linux).",
   "qnap_note": "W panelu QTS ustawienia Samby kryją się pod 'Microsoft Networking'.",
   "aliases": [
    "smbd"
   ]
  },
  {
   "pl": "NFS",
   "en": "NFS (Network File System)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Sieciowy system plików umożliwiający dostęp do danych przez sieć, używany głównie przez systemy Linux/UNIX i FreeBSD. Pozwala zamontować folder współdzielony NAS jak lokalny katalog.",
   "qnap_note": "QTS obsługuje NFSv3 i NFSv4; można włączyć jedną lub kilka wersji. NFSv4 wymagany m.in. przy uwierzytelnianiu Kerberos.",
   "aliases": [
    "nfsv3",
    "nfsv4"
   ]
  },
  {
   "pl": "Eksport NFS",
   "en": "NFS export / NFS host access",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Folder współdzielony udostępniony przez protokół NFS wraz z regułami dostępu hosta. Określa, które komputery (adresy IP/sieci) mogą zamontować udział i z jakimi uprawnieniami.",
   "qnap_note": "Uprawnienia hosta NFS ustawia się w Panel sterowania > Uprawnienia > Foldery współdzielone > Edytuj uprawnienia. Opcje obejmują squash, secure, sync oraz tryb security (sys/krb5/krb5i/krb5p).",
   "aliases": [
    "NFS host access",
    "dostęp hosta NFS"
   ]
  },
  {
   "pl": "AFP",
   "en": "AFP (Apple Filing Protocol)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Protokół udostępniania plików opracowany przez Apple, służący do łączenia komputerów Mac z NAS. Współcześnie wypierany przez SMB, który Apple zaleca jako domyślny.",
   "qnap_note": "W QTS konfigurowany jako 'Apple Networking'. Uważany za przestarzały; do nowszych systemów macOS zaleca się SMB.",
   "aliases": [
    "Apple Networking",
    "Apple Filing Protocol"
   ]
  },
  {
   "pl": "FTP",
   "en": "FTP (QuFTP Service)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Protokół transferu plików umożliwiający przesyłanie plików między klientem a serwerem przez sieć. W QNAP udostępniany przez aplikację QuFTP Service.",
   "qnap_note": "W QTS 5.2 dostępny w Panel sterowania > Sieciowe i usługi plików jako QuFTP Service.",
   "aliases": [
    "QuFTP",
    "ftp"
   ]
  },
  {
   "pl": "FTPS",
   "en": "FTPS (FTP over SSL/TLS)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "FTP zabezpieczony szyfrowaniem SSL/TLS. Chroni dane logowania i przesyłane pliki przed podsłuchem, w odróżnieniu od zwykłego, nieszyfrowanego FTP.",
   "qnap_note": "Włączany w ustawieniach QuFTP Service jako bezpieczne połączenie FTP (SSL/TLS). Nie mylić z SFTP.",
   "aliases": [
    "FTP over TLS",
    "FTP over SSL",
    "FTP-SSL"
   ]
  },
  {
   "pl": "SFTP",
   "en": "SFTP (SSH File Transfer Protocol)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Bezpieczny protokół przesyłania plików działający w ramach połączenia SSH. Całkowicie odrębny od FTPS - tuneluje transfer plików przez SSH.",
   "qnap_note": "W QTS włączany razem z połączeniami SSH (Panel sterowania > Telnet/SSH). Wymaga wcześniejszego zezwolenia na SSH.",
   "aliases": [
    "SSH File Transfer Protocol",
    "secure FTP"
   ]
  },
  {
   "pl": "WebDAV",
   "en": "WebDAV",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Rozszerzenie protokołu HTTP/HTTPS pozwalające na zdalny odczyt i zapis plików na serwerze przez przeglądarkę lub zamontowany dysk sieciowy. Umożliwia dostęp do folderów NAS przez internet.",
   "qnap_note": "Konfigurowany w Panel sterowania > Sieciowe i usługi plików > WebDAV. Zalecane użycie HTTPS.",
   "aliases": [
    "webdav"
   ]
  },
  {
   "pl": "Uprawnienia / ACL",
   "en": "permissions / ACL (Access Control List)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Zestaw reguł określających, którzy użytkownicy i grupy mają dostęp do folderu lub pliku oraz w jakim zakresie (odczyt, zapis, brak dostępu). ACL to lista kontroli dostępu, często na poziomie pliku lub podfolderu.",
   "qnap_note": "QTS oferuje 'Zaawansowane uprawnienia do folderów' oraz 'Windows ACL'. Windows ACL pozwala ustawiać uprawnienia z poziomu Eksploratora plików Windows.",
   "aliases": [
    "lista kontroli dostępu",
    "prawa dostępu",
    "access control list"
   ]
  },
  {
   "pl": "Zaawansowane uprawnienia do folderów",
   "en": "advanced folder permissions",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Funkcja QTS pozwalająca ustawiać uprawnienia na poziomie podfolderów bezpośrednio na NAS, niezależnie od Windows ACL. Zalecane stosowanie tylko do pierwszego lub drugiego poziomu podfolderów.",
   "qnap_note": "Włączana w Panel sterowania > Uprawnienia > Foldery współdzielone > Uprawnienia zaawansowane. Może działać razem z Windows ACL lub osobno.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Montowanie",
   "en": "mount",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Podłączenie folderu współdzielonego NAS do systemu klienta tak, by był widoczny jako lokalny dysk lub katalog. Na Windows nazywane mapowaniem dysku sieciowego.",
   "qnap_note": "Przykład montowania NFS w Linux: mount -t nfs 192.168.0.42:/share/public /mnt/pub. Na Mac/Windows można mapować folder jako dysk sieciowy.",
   "aliases": [
    "montować",
    "mapowanie dysku",
    "mount"
   ]
  },
  {
   "pl": "Domena Windows / Active Directory",
   "en": "Windows domain / Active Directory (AD)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Usługa katalogowa Microsoftu zarządzająca centralnie kontami użytkowników i komputerów w domenie. Po dołączeniu NAS do domeny AD użytkownicy domenowi logują się do NAS swoimi danymi domenowymi.",
   "qnap_note": "Po dołączeniu QTS importuje konta z serwera AD. Gdy NAS pełni rolę kontrolera domeny, dostęp do folderów przez SMB/CIFS mają tylko użytkownicy domenowi.",
   "aliases": [
    "AD",
    "kontroler domeny",
    "domena",
    "Active Directory"
   ]
  },
  {
   "pl": "LDAP",
   "en": "LDAP (Lightweight Directory Access Protocol)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Protokół i usługa katalogowa przechowująca informacje o użytkownikach i grupach na serwerze LDAP. Pozwala centralnie zarządzać kontami i logować się tymi samymi danymi do wielu urządzeń NAS.",
   "qnap_note": "QTS może łączyć się z zewnętrznym serwerem LDAP lub pełnić rolę własnego serwera LDAP. Uwierzytelnianie LDAP konfiguruje się w Panel sterowania > Uprawnienia.",
   "aliases": [
    "serwer LDAP",
    "katalog LDAP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Oplock — blokady oportunistyczne (opportunistic locking)",
   "en": "oplock (opportunistic locking)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Mechanizm SMB/CIFS, w którym serwer informuje klienta, że plik jest używany wyłącznie przez niego — klient może wtedy buforować odczyt i zapis lokalnie (lepsza wydajność przy jednym użytkowniku). Po angielsku „opportunistic locks”; Microsoft tłumaczy to jako „blokady oportunistyczne” — to coś innego niż zwykłe blokowanie plików (file locking).",
   "qnap_note": "W QNAP wystawione jako „Lock File (Oplocks)” we właściwościach folderu współdzielonego (SMB). Domyślnie włączone; wyłącz, gdy wielu użytkowników równocześnie pracuje na tych samych plikach (np. bazy danych), by uniknąć utraty danych z bufora.",
   "aliases": [
    "oplock",
    "opportunistic lock",
    "oplocks",
    "blokady oportunistyczne",
    "Lock File (Oplocks)",
    "file locking",
    "locking"
   ]
  },
  {
   "pl": "SMB Multichannel",
   "en": "SMB Multichannel",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Funkcja protokołu SMB 3 pozwalająca jednemu połączeniu plikowemu wykorzystać kilka kart sieciowych jednocześnie — programowa alternatywa dla agregacji łączy (port trunking / bonding), nie wymagająca konfiguracji LACP na przełączniku. Zwiększa łączną przepustowość (najbardziej przy wielu klientach/strumieniach naraz) i daje odporność na awarię pojedynczego łącza.",
   "qnap_note": "W QTS konfigurowany automatycznie lub ręcznie (dwa lub więcej interfejsów o zgodnej prędkości); wymaga klienta SMB3. Uwaga: pojedynczy strumień nie przekroczy prędkości najszybszego z użytych interfejsów, a realny zysk zależy od najsłabszego z pracujących łączy — sumowanie pasma widać głównie przy wielu równoległych transferach.",
   "aliases": [
    "multichannel",
    "wielokanałowy SMB"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kosz sieciowy",
   "en": "Network Recycle Bin",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Kosz NAS przechowujący pliki usunięte z folderów współdzielonych, umożliwiający ich przywrócenie. Obejmuje pliki skasowane przez File Station, FTP oraz klientów SMB (Microsoft Networking).",
   "qnap_note": "Konfigurowany w Panel sterowania > Sieciowe i usługi plików > Kosz. Można ograniczyć dostęp do Kosza tylko do administratorów.",
   "aliases": [
    "Kosz",
    "Recycle Bin",
    "sieciowy kosz"
   ]
  },
  {
   "pl": "Powiązanie usług",
   "en": "service binding",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Ograniczenie działania wybranych usług NAS do konkretnych interfejsów sieciowych zamiast wszystkich dostępnych. Zwiększa bezpieczeństwo, np. udostępniając pliki tylko w sieci lokalnej.",
   "qnap_note": "Domyślnie usługi QTS działają na wszystkich interfejsach. Każda usługa musi być powiązana z co najmniej jednym interfejsem. Konfiguracja w Panel sterowania > Sieciowe i usługi plików.",
   "aliases": [
    "binding usług",
    "wiązanie usług",
    "service binding"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wykrywanie usług",
   "en": "service discovery",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Mechanizmy umożliwiające automatyczne wykrycie NAS i jego usług przez inne urządzenia w tej samej sieci. Wykorzystuje technologie zeroconf, np. UPnP i Bonjour.",
   "qnap_note": "QTS obsługuje wykrywanie UPnP oraz Bonjour (technologia Apple). Konfiguracja w Panel sterowania > Sieciowe i usługi plików.",
   "aliases": [
    "service discovery",
    "wykrywanie sieciowe"
   ]
  },
  {
   "pl": "Bonjour",
   "en": "Bonjour",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Technologia wykrywania usług w sieci lokalnej opracowana przez Apple (zeroconf/mDNS). Pozwala urządzeniom Apple automatycznie odnaleźć NAS i jego usługi.",
   "qnap_note": "Włączana w ustawieniach wykrywania usług QTS. Używana m.in. przez komputery Mac do wykrycia udziałów.",
   "aliases": [
    "mDNS",
    "zeroconf"
   ]
  },
  {
   "pl": "UPnP",
   "en": "UPnP (Universal Plug and Play)",
   "category": "Uslugi plikow i udostepnianie",
   "definition_pl": "Zestaw protokołów sieciowych umożliwiających urządzeniom automatyczne wykrywanie się w tej samej sieci. Po włączeniu urządzenia obsługujące UPnP mogą wykryć NAS.",
   "qnap_note": "Część ustawień wykrywania usług QTS. Wykorzystuje protokół SSDP.",
   "aliases": [
    "Universal Plug and Play",
    "SSDP"
   ]
  },
  {
   "pl": "NAS (sieciowa pamięć masowa)",
   "en": "NAS (Network Attached Storage)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Dedykowane urządzenie pamięci masowej podłączone do sieci, które udostępnia pliki wielu użytkownikom i urządzeniom przez sieć. Urządzenia QNAP to serwery NAS działające pod kontrolą systemu QTS lub QuTS hero.",
   "qnap_note": "Wszystkie urządzenia QNAP omawiane na forum to serwery NAS.",
   "aliases": [
    "serwer NAS",
    "dysk sieciowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "DAS (pamięć masowa podłączana bezpośrednio)",
   "en": "DAS (Direct Attached Storage)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Pamięć masowa podłączona bezpośrednio do komputera lub serwera (np. przez USB, SAS lub Thunderbolt), bez pośrednictwa sieci. W przeciwieństwie do NAS jest dostępna tylko dla jednego hosta.",
   "qnap_note": "QNAP oferuje obudowy rozszerzające DAS (np. seria TL) podłączane do NAS lub komputera.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "QTS",
   "en": "QTS",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Oparty na Linuksie system operacyjny serwerów NAS QNAP, korzystający z systemu plików EXT4. Zarządza dyskami, udziałami, aplikacjami i usługami sieciowymi za pomocą interfejsu przeglądarkowego.",
   "qnap_note": "Domyślny system większości modeli QNAP; alternatywą jest QuTS hero z ZFS.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "QuTS hero",
   "en": "QuTS hero",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Oparty na Linuksie system operacyjny QNAP wykorzystujący zaawansowany system plików ZFS, oferujący deduplikację, kompresję, samonaprawę danych i wielopoziomowe buforowanie. Przeznaczony dla zastosowań wymagających wyższej integralności danych.",
   "qnap_note": "Modele z QuTS hero mają w nazwie firmware prefiks 'h' (np. h5.2.x).",
   "aliases": [
    "QuTS",
    "QuTShero"
   ]
  },
  {
   "pl": "Oprogramowanie układowe (firmware)",
   "en": "Firmware",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Wbudowane oprogramowanie systemowe urządzenia NAS (czyli wersja QTS lub QuTS hero) odpowiadające za jego działanie. Aktualizacja firmware dostarcza nowe funkcje i poprawki bezpieczeństwa.",
   "qnap_note": "W QNAP aktualizowane przez Panel sterowania > Aktualizacja oprogramowania układowego.",
   "aliases": [
    "firmware",
    "oprogramowanie sprzętowe"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kontroler",
   "en": "Controller",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Układ lub moduł zarządzający komunikacją z dyskami i transferem danych (np. kontroler dyskowy, RAID, SATA lub SAS). W NAS klasy enterprise odnosi się też do jednostki sterującej w konfiguracji wysokiej dostępności.",
   "qnap_note": "W modelach z podwójnym kontrolerem (np. ES NAS) dwa kontrolery zapewniają redundancję.",
   "aliases": [
    "controller"
   ]
  },
  {
   "pl": "UPS (zasilacz awaryjny)",
   "en": "UPS (Uninterruptible Power Supply)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Urządzenie z akumulatorem podtrzymujące zasilanie NAS podczas zaniku prądu, umożliwiające bezpieczne zamknięcie systemu i ochronę danych przed uszkodzeniem. NAS może komunikować się z UPS przez USB lub sieć.",
   "qnap_note": "Konfigurowany w QNAP w Panel sterowania > System > Zasilanie > UPS.",
   "aliases": [
    "zasilacz awaryjny",
    "zasilacz UPS"
   ]
  },
  {
   "pl": "VJBOD (wirtualny JBOD)",
   "en": "VJBOD (Virtual JBOD)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Funkcja pozwalająca dodać przestrzeń z innego serwera NAS QNAP jako lokalny dysk wirtualny, zwiększając pojemność lokalnego NAS-a. Wykorzystuje LUN iSCSI udostępniony przez zdalny NAS.",
   "qnap_note": "Dyski VJBOD obsługują wyłącznie typ RAID Single i nie mogą tworzyć woluminu systemowego.",
   "aliases": [
    "wirtualny JBOD"
   ]
  },
  {
   "pl": "VJBOD Cloud",
   "en": "VJBOD Cloud",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Bramka pamięci masowej działająca na poziomie bloków, umożliwiająca tworzenie woluminów i LUN-ów w przestrzeni chmurowej (np. Amazon S3, Google Cloud, Azure). NAS przechowuje lokalną kopię danych i przesyła do chmury tylko zmienione bloki, a pamięć lokalna pełni rolę bufora przyspieszającego dostęp.",
   "qnap_note": "Dostępne jako oddzielna aplikacja z App Center; nie mylić z lokalnym VJBOD.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Kontener",
   "en": "Container",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Lekka, izolowana jednostka uruchomieniowa pakująca aplikację wraz z jej zależnościami, współdzieląca jądro systemu z hostem. Kontenery są lżejsze od maszyn wirtualnych i szybciej się uruchamiają.",
   "qnap_note": "Na NAS QNAP kontenery (Docker/LXD) uruchamia się przez aplikację Container Station.",
   "aliases": [
    "container",
    "kontener Docker"
   ]
  },
  {
   "pl": "Container Station",
   "en": "Container Station",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Aplikacja QNAP do instalowania i centralnego zarządzania kontenerami na serwerze NAS. Obsługuje środowiska Docker, LXD oraz Kata, a integracja z Docker Hub umożliwia pobieranie gotowych obrazów i rozszerzanie funkcji urządzenia.",
   "qnap_note": "Instalowana z App Center; zarządza kontenerami, obrazami i woluminami.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Wirtualizacja",
   "en": "Virtualization",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Technika uruchamiania na jednym urządzeniu fizycznym wielu odizolowanych systemów (maszyn wirtualnych) ze sprzętem emulowanym programowo. Pozwala lepiej wykorzystać zasoby NAS-a.",
   "qnap_note": "Na NAS QNAP realizowana przez aplikację Virtualization Station (maszyny wirtualne).",
   "aliases": [
    "virtualization",
    "wirtualizacja sprzętowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "Hypervisor (nadzorca maszyn wirtualnych)",
   "en": "Hypervisor",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Warstwa oprogramowania tworząca maszyny wirtualne i zarządzająca nimi oraz przydzielająca im zasoby fizyczne (CPU, RAM, dyski). Stanowi podstawę wirtualizacji.",
   "qnap_note": "Virtualization Station QNAP pełni rolę hiperwizora opartego na KVM. Fizyczny serwer z hiperwizorem to „host”; w żargonie (zwłaszcza VPS/OpenVZ) bywa potocznie nazywany „maszyną-matką” / „serwerem-matką”.",
   "aliases": [
    "hiperwizor",
    "hipervisor",
    "host",
    "monitor maszyn wirtualnych",
    "maszyna-matka",
    "serwer-matka"
   ]
  },
  {
   "pl": "QPKG (pakiet aplikacji QNAP)",
   "en": "QPKG",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Format pakietu instalacyjnego aplikacji dla systemów QTS i QuTS hero. Pakiety QPKG instaluje się przez App Center lub ręcznie z pliku .qpkg.",
   "qnap_note": "Plik o rozszerzeniu .qpkg można zainstalować w App Center przez opcję Zainstaluj ręcznie.",
   "aliases": [
    ".qpkg",
    "pakiet QPKG"
   ]
  },
  {
   "pl": "App Center (centrum aplikacji)",
   "en": "App Center",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Wbudowany w QTS/QuTS hero menedżer i sklep z aplikacjami, służący do wyszukiwania, instalowania, aktualizowania i usuwania pakietów QPKG na serwerze NAS. Umożliwia też ręczną instalację pakietów spoza oficjalnego repozytorium.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "centrum aplikacji",
    "App Center"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pamięć ECC (z korekcją błędów)",
   "en": "ECC memory (Error-Correcting Code)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Pamięć RAM wykrywająca i automatycznie korygująca pojedyncze błędy bitowe, co zwiększa stabilność systemu i integralność danych. Zalecana zwłaszcza dla systemu plików ZFS w QuTS hero.",
   "qnap_note": "Obsługiwana głównie w modelach QNAP klasy biznesowej/enterprise; nie wszystkie modele ją wspierają.",
   "aliases": [
    "ECC",
    "RAM ECC",
    "pamięć z korekcją błędów"
   ]
  },
  {
   "pl": "Jednostki pojemności (GB / TB / TiB)",
   "en": "Capacity units (GB / TB / TiB)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Jednostki miary pojemności pamięci masowej. Producenci dysków stosują jednostki dziesiętne (1 TB = 1000 GB), a systemy operacyjne często binarne (1 TiB = 1024 GiB), dlatego zgłaszana pojemność jest niższa niż wartość podana na etykiecie dysku.",
   "qnap_note": "Różnica między TB a TiB (GB a GiB) to typowa przyczyna pytania „dlaczego mam mniej miejsca niż na dysku”.",
   "aliases": [
    "GB",
    "TB",
    "TiB",
    "GiB",
    "gigabajt",
    "terabajt"
   ]
  },
  {
   "pl": "CPU (procesor)",
   "en": "CPU (Central Processing Unit)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Główny procesor serwera NAS wykonujący obliczenia systemu i aplikacji. Jego wydajność wpływa na równoległą obsługę wielu zadań, transkodowanie multimediów, szyfrowanie oraz działanie maszyn wirtualnych i kontenerów.",
   "qnap_note": "QNAP stosuje procesory ARM, Intel oraz AMD zależnie od modelu i klasy urządzenia.",
   "aliases": [
    "procesor",
    "CPU"
   ]
  },
  {
   "pl": "RAM (pamięć operacyjna)",
   "en": "RAM (Random Access Memory)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Ulotna pamięć robocza, w której NAS przechowuje aktualnie wykonywane zadania, bufory i cache. Większa ilość RAM poprawia wydajność wielu usług naraz, a w QuTS hero (ZFS) jest szczególnie istotna dla pamięci podręcznej odczytu ARC.",
   "qnap_note": "W modelach QNAP klasy SOHO i wyższych pamięć RAM można samodzielnie rozbudować lub wymienić. Przy powiększaniu pojemności zaleca się używać takich samych modułów (ten sam producent i parametry), aby uniknąć niestabilności pracy.",
   "aliases": [
    "RAM",
    "pamięć RAM",
    "pamięć operacyjna"
   ]
  },
  {
   "pl": "Partycja a wolumin",
   "en": "Partition vs volume",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Partycja to logiczny, wydzielony obszar pojedynczego dysku, natomiast wolumin to przestrzeń przechowywania danych tworzona w QNAP na grupie RAID lub w puli pamięci masowej, na której powstają udziały. W kontekście NAS użytkownik operuje woluminami, a nie partycjami dysku.",
   "qnap_note": "Słowo 'volume' tłumaczymy zawsze jako 'wolumin', nigdy 'wolumen'.",
   "aliases": [
    "partycja",
    "wolumin",
    "wolumen (błędnie)"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przywracanie ustawień fabrycznych",
   "en": "Factory reset",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Przywrócenie urządzenia do stanu domyślnego producenta. QNAP rozróżnia reset podstawowy (przywraca ustawienia systemowe, zachowując użytkowników i dane) oraz reset zaawansowany (dodatkowo usuwa użytkowników i grupy, ale zachowuje dane na dyskach), a także pełne przywrócenie ustawień fabrycznych z formatowaniem woluminów oraz ponowną inicjalizację NAS-a usuwającą wszystkie dane.",
   "qnap_note": "Pełne przywrócenie z formatowaniem oraz reinicjalizacja usuwają dane; QNAP zaleca wcześniejszą kopię zapasową.",
   "aliases": [
    "reset fabryczny",
    "reset do ustawień fabrycznych",
    "factory reset"
   ]
  },
  {
   "pl": "Cienki klient (thin client)",
   "en": "Thin client",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Uproszczone urządzenie końcowe o minimalnej mocy obliczeniowej, które korzysta z zasobów (aplikacji, pulpitu, danych) udostępnianych przez serwer. Główne przetwarzanie odbywa się po stronie serwera, a nie urządzenia klienta.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "thin client",
    "terminal cienki"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pamięć masowa i migawki (menedżer)",
   "en": "Storage & Snapshots",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Główna aplikacja systemu QTS/QuTS hero do zarządzania pamięcią masową: dyskami, grupami RAID, pulami pamięci masowej, woluminami, jednostkami LUN, pamięcią podręczną SSD oraz migawkami. To w niej wykonuje się większość operacji na przestrzeni dyskowej.",
   "qnap_note": "Polskie tłumaczenie w interfejsie QNAP: 'Pamięć masowa i migawki'. Znajduje się w menu głównym (Main Menu) systemu.",
   "aliases": [
    "Storage and Snapshots",
    "Storage Manager",
    "menedżer pamięci masowej"
   ]
  },
  {
   "pl": "MyQNAPcloud / CloudLink",
   "en": "myQNAPcloud / CloudLink",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Usługa zdalnego dostępu QNAP umożliwiająca łączenie się z NAS przez internet bez ręcznej konfiguracji przekierowania portów na routerze. Po zarejestrowaniu NAS na koncie QNAP ID dostęp odbywa się przez serwis myQNAPcloud lub adres SmartURL, a CloudLink (myQNAPcloud Link) pośredniczy w połączeniu.",
   "qnap_note": "Polskie tłumaczenie zachowuje nazwy własne myQNAPcloud i myQNAPcloud Link. W trybie zarządzania chmurą (Cloud Management Mode) myQNAPcloud Link jest wymagany i nie da się go wyłączyć.",
   "aliases": [
    "myQNAPcloud",
    "CloudLink",
    "myQNAPcloud Link",
    "SmartURL",
    "zdalny dostęp QNAP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Weryfikacja dwuetapowa (2FA) / OTP",
   "en": "2-step verification (2FA) / OTP",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Dodatkowa warstwa zabezpieczenia konta: oprócz hasła wymagany jest jednorazowy kod (OTP) generowany przez aplikację uwierzytelniającą na telefonie według algorytmu TOTP. Nawet po wykradzeniu hasła logowanie bez drugiego składnika jest niemożliwe.",
   "qnap_note": "W QTS/QuTS hero włączana w Options > 2-step Verification; wymaga aplikacji TOTP oraz zsynchronizowanego czasu (NTP). QNAP usilnie zaleca jej włączenie po incydentach ransomware.",
   "aliases": [
    "2FA",
    "2-step verification",
    "weryfikacja dwuetapowa",
    "OTP",
    "TOTP",
    "uwierzytelnianie dwuskładnikowe",
    "jednorazowy kod"
   ]
  },
  {
   "pl": "Ransomware / złośliwe oprogramowanie",
   "en": "Ransomware / malware",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Malware to ogólna nazwa złośliwego oprogramowania. Ransomware to jego odmiana szyfrująca pliki ofiary i żądająca okupu za ich odblokowanie. Dla NAS to poważne zagrożenie - skuteczną obroną są niezmienne migawki, kopie zapasowe i utwardzenie dostępu.",
   "qnap_note": "Główny temat ostrzeżeń bezpieczeństwa QNAP (m.in. DeadBolt, Qlocker); migawki (snapshot), WORM/immutability oraz 2FA to kluczowe środki ograniczania ryzyka.",
   "aliases": [
    "ransomware",
    "malware",
    "oprogramowanie wymuszające okup",
    "złośliwe oprogramowanie",
    "DeadBolt",
    "Qlocker"
   ]
  },
  {
   "pl": "Maszyna wirtualna",
   "en": "virtual machine (VM)",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Maszyna wirtualna to programowa emulacja kompletnego komputera, z własnym wirtualnym procesorem, pamięcią, dyskami i kartami sieciowymi, na której można zainstalować pełny system operacyjny gościa (np. Windows lub Linux). Działa w izolacji od gospodarza i od innych maszyn wirtualnych, korzystając z zasobów przydzielonych jej przez hipernadzorcę.",
   "qnap_note": "W Virtualization Station maszyny wirtualne tworzy się, klonuje i importuje z gotowych obrazów; każda działa niezależnie od systemu QTS/QuTS hero gospodarza.",
   "aliases": [
    "VM",
    "wirtualka",
    "virtual machine"
   ]
  },
  {
   "pl": "KVM",
   "en": "KVM (Kernel-based Virtual Machine)",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "KVM to moduł jądra Linuksa, który zamienia jądro w pełnoprawny hipernadzorca typu 1, wykorzystując sprzętowe rozszerzenia wirtualizacji procesora (Intel VT-x lub AMD-V). Dzięki temu maszyny wirtualne uruchamiają kod gościa niemal natywnie, z minimalnym narzutem.",
   "qnap_note": "KVM jest silnikiem wirtualizacji wykorzystywanym przez Virtualization Station na serwerach QNAP z procesorami x86.",
   "aliases": [
    "Kernel-based Virtual Machine"
   ]
  },
  {
   "pl": "QEMU",
   "en": "QEMU",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "QEMU to oprogramowanie emulujące sprzęt (procesor, dyski, karty sieciowe, kontrolery), które w połączeniu z KVM zapewnia maszynom wirtualnym wirtualne urządzenia, podczas gdy KVM odpowiada za szybkie, sprzętowo wspomagane wykonywanie kodu. W tandemie KVM/QEMU to QEMU dostarcza model emulowanej platformy, a KVM ją przyspiesza.",
   "qnap_note": "Virtualization Station wykorzystuje wewnętrznie stos KVM/QEMU; emulowane przez QEMU urządzenia można zastąpić wydajniejszymi sterownikami VirtIO.",
   "aliases": [
    "Quick Emulator"
   ]
  },
  {
   "pl": "Virtualization Station",
   "en": "Virtualization Station (QNAP)",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Virtualization Station to aplikacja QNAP umożliwiająca tworzenie i uruchamianie maszyn wirtualnych bezpośrednio na NAS-ie oraz zarządzanie nimi z poziomu przeglądarki. Pozwala instalować systemy gości (Windows, Linux), przydzielać im wirtualne procesory, pamięć i dyski, importować gotowe obrazy oraz udostępniać konsolę graficzną maszyny.",
   "qnap_note": "Wymaga serwera QNAP z procesorem obsługującym wirtualizację sprzętową i odpowiednią ilością pamięci RAM; nowsze wersje obsługują m.in. PCIe passthrough oraz import maszyn z VMware.",
   "aliases": [
    "VS",
    "Stacja wirtualizacji"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wirtualny procesor",
   "en": "vCPU (virtual CPU)",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Wirtualny procesor (vCPU) to jednostka mocy obliczeniowej przydzielona maszynie wirtualnej, odwzorowywana przez hipernadzorcę na rdzenie lub wątki fizycznego procesora gospodarza. Liczba przydzielonych vCPU określa, ile równoległych wątków obliczeniowych widzi i może wykorzystywać system gościa.",
   "qnap_note": "W Virtualization Station liczbę wirtualnych procesorów ustawia się przy konfiguracji maszyny; nie należy przydzielać wszystkim maszynom łącznie więcej vCPU, niż NAS ma rdzeni, aby nie obciążyć nadmiernie gospodarza.",
   "aliases": [
    "vCPU",
    "wirtualny rdzeń",
    "virtual CPU"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wirtualny dysk",
   "en": "virtual disk (qcow2/vDisk)",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Wirtualny dysk to plik na woluminie NAS-a, który maszyna wirtualna widzi jako fizyczny dysk twardy. Popularny format qcow2 obsługuje dynamiczną alokację (plik rośnie wraz z zapisem danych), migawki i kompresję, dzięki czemu oszczędza miejsce w porównaniu z dyskiem o stałym rozmiarze.",
   "qnap_note": "W Virtualization Station obrazy dysków maszyn przechowywane są na wybranym woluminie NAS-a; podłączenie dysku przez kontroler VirtIO zwiększa wydajność operacji wejścia/wyjścia.",
   "aliases": [
    "vDisk",
    "dysk wirtualny",
    "qcow2",
    "virtual disk"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przekazywanie PCIe (PCIe passthrough)",
   "en": "PCIe passthrough",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Przekazywanie PCIe to przypisanie fizycznego urządzenia PCI Express (np. karty sieciowej, kontrolera czy karty graficznej) bezpośrednio do maszyny wirtualnej, z pominięciem warstwy emulacji. Urządzenie jest wówczas niedostępne dla gospodarza i innych maszyn, lecz gość korzysta z niego z niemal natywną wydajnością.",
   "qnap_note": "Przekazywanie PCIe w Virtualization Station wymaga obsługi IOMMU (Intel VT-d / AMD-Vi) przez sprzęt NAS-a i jest dostępne tylko na wybranych modelach.",
   "aliases": [
    "przepuszczanie PCIe",
    "PCIe pass-through"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przekazywanie GPU (GPU passthrough)",
   "en": "GPU passthrough",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Przekazywanie GPU to szczególny przypadek przekazywania PCIe, w którym fizyczna karta graficzna zostaje przypisana bezpośrednio do maszyny wirtualnej. Pozwala gościowi wykorzystać sprzętową akcelerację do renderowania grafiki, transkodowania czy obliczeń GPU, z wydajnością zbliżoną do natywnej.",
   "qnap_note": "GPU passthrough w Virtualization Station obsługują tylko wybrane modele NAS i wybrane karty graficzne; przekazana karta jest zajęta na wyłączność danej maszyny i niedostępna dla innych usług NAS-a.",
   "aliases": [
    "przepuszczanie GPU",
    "GPU pass-through"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przekazywanie USB (USB passthrough)",
   "en": "USB passthrough",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Przekazywanie USB to udostępnienie maszynie wirtualnej fizycznego urządzenia USB podłączonego do NAS-a (np. klucza sprzętowego, drukarki, dysku zewnętrznego). System gościa wykrywa urządzenie tak, jakby było podłączone bezpośrednio do niego, i może z niego korzystać przez własne sterowniki.",
   "qnap_note": "W Virtualization Station urządzenie USB można podłączyć do uruchomionej maszyny; w danym momencie jest ono przypisane wyłącznie do jednej maszyny.",
   "aliases": [
    "przepuszczanie USB",
    "USB pass-through"
   ]
  },
  {
   "pl": "VirtIO",
   "en": "VirtIO",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "VirtIO to standard sterowników parawirtualizacyjnych (dla dysków, sieci i innych urządzeń), w którym system gościa zamiast emulowanego sprzętu korzysta z lekkiego interfejsu komunikującego się wprost z hipernadzorcą. Znacząco zwiększa to wydajność operacji dyskowych i sieciowych maszyny wirtualnej oraz zmniejsza obciążenie procesora.",
   "qnap_note": "Aby maszyna w Virtualization Station w pełni korzystała z VirtIO, w systemie gościa muszą być zainstalowane sterowniki VirtIO (zwłaszcza w przypadku systemu Windows).",
   "aliases": [
    "sterowniki VirtIO",
    "virtio"
   ]
  },
  {
   "pl": "Most sieciowy",
   "en": "bridged networking",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Most sieciowy to tryb sieci maszyny wirtualnej, w którym jej wirtualna karta jest połączona bezpośrednio z siecią lokalną gospodarza, dzięki czemu maszyna otrzymuje własny adres IP z tej samej podsieci i jest widoczna w sieci jak osobne urządzenie. Umożliwia bezpośrednią, dwukierunkową komunikację z innymi hostami w sieci LAN.",
   "qnap_note": "W Virtualization Station most realizuje się przez Wirtualny przełącznik QNAP, który łączy wirtualne karty maszyn z fizycznymi portami sieciowymi NAS-a.",
   "aliases": [
    "tryb mostkowany",
    "sieć mostkowana",
    "bridge",
    "bridged networking"
   ]
  },
  {
   "pl": "NAT w maszynie wirtualnej",
   "en": "NAT (in a VM)",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "NAT to tryb sieci, w którym maszyna wirtualna ukrywa się za adresem IP gospodarza, korzystając z prywatnej sieci wewnętrznej i translacji adresów. Maszyna może nawiązywać połączenia wychodzące do sieci zewnętrznej, ale z zewnątrz nie jest bezpośrednio widoczna, dopóki nie skonfiguruje się przekierowania portów.",
   "qnap_note": "Tryb NAT bywa wygodny, gdy maszyna w Virtualization Station potrzebuje jedynie dostępu do Internetu, bez konieczności bycia widoczną w sieci lokalnej jako osobne urządzenie.",
   "aliases": [
    "translacja adresów sieciowych",
    "Network Address Translation"
   ]
  },
  {
   "pl": "Migawka maszyny wirtualnej",
   "en": "VM snapshot",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Migawka maszyny wirtualnej to zapis jej stanu w danej chwili (zawartość dysków, a opcjonalnie także pamięci i stanu procesora), który pozwala później szybko przywrócić maszynę do tego punktu. Jest przydatna przed aktualizacjami i ryzykownymi zmianami, bo umożliwia błyskawiczny powrót do działającej konfiguracji.",
   "qnap_note": "Migawki maszyn w Virtualization Station są niezależne od migawek woluminów QTS/QuTS hero; do długoterminowej ochrony danych zaleca się dodatkowo regularne kopie zapasowe.",
   "aliases": [
    "snapshot maszyny wirtualnej",
    "migawka VM"
   ]
  },
  {
   "pl": "Import OVA/OVF",
   "en": "OVA/OVF import",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "OVF (Open Virtualization Format) to otwarty standard opisu maszyny wirtualnej i jej dysków, a OVA to pojedynczy plik-archiwum pakujący opis OVF wraz z obrazami dysków. Import OVA/OVF pozwala przenieść gotową maszynę między różnymi platformami wirtualizacji bez ponownej instalacji systemu gościa.",
   "qnap_note": "Virtualization Station umożliwia import maszyn w formatach OVA/OVF (oraz m.in. z VMware); po imporcie często warto doinstalować sterowniki VirtIO dla lepszej wydajności.",
   "aliases": [
    "import OVA",
    "import OVF",
    "Open Virtualization Format"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wirtualizacja zagnieżdżona",
   "en": "nested virtualization",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Wirtualizacja zagnieżdżona to uruchamianie hipernadzorcy i kolejnych maszyn wirtualnych wewnątrz maszyny, która sama już jest wirtualna (wirtualizacja w wirtualizacji). Przydaje się do testów, nauki i budowy laboratoriów, ale wiąże się z dodatkowym narzutem wydajnościowym względem pojedynczej warstwy wirtualizacji.",
   "qnap_note": "W Virtualization Station wirtualizacja zagnieżdżona jest domyślnie wyłączona; aby działała, procesor maszyny zewnętrznej trzeba ustawić w trybie Passthrough, co przekazuje gościowi rozszerzenia wirtualizacji.",
   "aliases": [
    "zagnieżdżona wirtualizacja",
    "nested KVM",
    "nested virtualization"
   ]
  },
  {
   "pl": "Balonowanie pamięci",
   "en": "memory ballooning",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Balonowanie pamięci to mechanizm pozwalający hipernadzorcy dynamicznie odbierać i oddawać pamięć RAM uruchomionym maszynom wirtualnym. Specjalny sterownik (balon) wewnątrz gościa „nadmuchuje się”, zwalniając niewykorzystaną pamięć z powrotem do gospodarza, lub „spuszcza powietrze”, oddając ją maszynie, gdy ta jej potrzebuje.",
   "qnap_note": "Balonowanie pomaga elastyczniej dzielić pamięć NAS-a między maszyny w Virtualization Station, ale wymaga obecności sterownika balonu (część pakietu VirtIO) w systemie gościa.",
   "aliases": [
    "balon pamięci",
    "memory ballooning",
    "balloon driver"
   ]
  },
  {
   "pl": "Konsola VNC",
   "en": "VNC console",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Konsola VNC to zdalny pulpit graficzny maszyny wirtualnej dostępny przez protokół VNC, dzięki któremu można obsługiwać system gościa (w tym jego BIOS/UEFI oraz proces instalacji) tak, jakby siedziało się przy monitorze podłączonym do tej maszyny. Działa niezależnie od konfiguracji sieciowej samego gościa.",
   "qnap_note": "Virtualization Station udostępnia konsolę maszyny wprost w przeglądarce; jest ona kluczowa np. przy instalacji systemu, gdy w gościu nie ma jeszcze sieci ani sterowników.",
   "aliases": [
    "zdalny pulpit VNC",
    "konsola maszyny",
    "VNC console"
   ]
  },
  {
   "pl": "Gość i gospodarz",
   "en": "guest / host",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Gospodarz (host) to fizyczna maszyna i jej hipernadzorca, które udostępniają zasoby sprzętowe, natomiast gość (guest) to system operacyjny działający wewnątrz maszyny wirtualnej. Gospodarz przydziela i nadzoruje zasoby, a gość korzysta z nich, nie mając bezpośredniego dostępu do fizycznego sprzętu.",
   "qnap_note": "W kontekście QNAP gospodarzem jest NAS z systemem QTS/QuTS hero i aplikacją Virtualization Station, a gośćmi są uruchamiane na nim maszyny wirtualne.",
   "aliases": [
    "host",
    "guest",
    "system gościa",
    "system gospodarza"
   ]
  },
  {
   "pl": "Nadmierne przydzielanie zasobów (overcommit)",
   "en": "resource overcommit",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Nadmierne przydzielanie zasobów to przydzielenie uruchomionym maszynom wirtualnym łącznie więcej wirtualnych procesorów lub pamięci, niż gospodarz fizycznie posiada, w założeniu, że nie wszystkie maszyny obciążają zasoby jednocześnie. Pozwala lepiej wykorzystać sprzęt, ale przy jednoczesnym szczycie obciążenia grozi spadkiem wydajności lub problemami ze stabilnością.",
   "qnap_note": "Na NAS-ie z Virtualization Station overcommit pamięci należy stosować ostrożnie, aby zasoby zabrane przez maszyny nie zagłodziły samego systemu QTS/QuTS hero i pozostałych usług.",
   "aliases": [
    "overcommit",
    "nadsubskrypcja zasobów",
    "resource overcommit"
   ]
  },
  {
   "pl": "Konteneryzacja",
   "en": "containerization",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Technologia wirtualizacji na poziomie systemu operacyjnego, w której aplikacje wraz z zależnościami pakowane są w izolowane kontenery współdzielące jądro systemu gospodarza. W odróżnieniu od pełnej wirtualizacji nie wymaga osobnego systemu operacyjnego dla każdej instancji, dzięki czemu jest lżejsza i szybsza w uruchamianiu.",
   "qnap_note": "W urządzeniach QNAP realizowana przez aplikację Container Station, obsługującą Docker, LXD oraz Kata Containers.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Container Station (QNAP)",
   "en": "Container Station (QNAP)",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Aplikacja QNAP do zarządzania kontenerami na serwerach NAS, integrująca w jednym interfejsie silniki Docker, LXD oraz Kata Containers. Umożliwia pobieranie obrazów z Docker Hub i serwerów LXD, wdrażanie aplikacji wielokontenerowych oraz uruchamianie klastrów Kubernetes (K3s).",
   "qnap_note": "Wymaga QTS 4.2.6+ lub QuTS hero h4.5.0+; wersja 3.0 wprowadziła nowy interfejs, tryby sieci VLAN i obsługę mikroserwisów.",
   "aliases": [
    "CS"
   ]
  },
  {
   "pl": "Docker",
   "en": "Docker",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Najpopularniejsza platforma do budowania, dystrybucji i uruchamiania kontenerów aplikacyjnych. Składa się z silnika uruchomieniowego (Docker Engine), formatu obrazów oraz narzędzi wiersza poleceń do zarządzania cyklem życia kontenerów.",
   "qnap_note": "W Container Station dostępny jest Docker Engine (np. 20.10.22), co pozwala uruchamiać obrazy z Docker Hub bezpośrednio na NAS-ie.",
   "aliases": [
    "Docker Engine"
   ]
  },
  {
   "pl": "Obraz kontenera",
   "en": "container image",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Niezmienny, tylko do odczytu szablon zawierający system plików aplikacji, jej zależności oraz metadane potrzebne do uruchomienia kontenera. Z jednego obrazu można utworzyć wiele identycznych kontenerów.",
   "qnap_note": "W Container Station obrazy można pobierać z Docker Hub i serwerów LXD lub wgrywać własne pliki obrazów z komputera bądź z NAS-a.",
   "aliases": [
    "obraz",
    "image"
   ]
  },
  {
   "pl": "Warstwa obrazu",
   "en": "image layer",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Pojedyncza, tylko do odczytu warstwa systemu plików, z których złożony jest obraz kontenera. Każda instrukcja w pliku Dockerfile tworzy nową warstwę, a współdzielenie warstw między obrazami pozwala oszczędzać miejsce na dysku i przyspieszać pobieranie.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "layer"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dockerfile",
   "en": "Dockerfile",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Plik tekstowy zawierający sekwencję instrukcji opisujących krok po kroku, jak zbudować obraz kontenera (m.in. obraz bazowy, kopiowane pliki, polecenia instalacyjne i komenda startowa). Służy jako przepis automatyzujący tworzenie powtarzalnych obrazów.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Rejestr obrazów",
   "en": "registry",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Repozytorium służące do przechowywania i dystrybucji obrazów kontenerów, z którego można je pobierać (pull) i do którego można je wysyłać (push). Najpopularniejszym publicznym rejestrem jest Docker Hub, lecz można też uruchamiać rejestry prywatne.",
   "qnap_note": "Container Station łączy się domyślnie z Docker Hub oraz z serwerem obrazów LXD, udostępniając ponad 100 000 aplikacji.",
   "aliases": [
    "registry",
    "Docker Hub"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tag obrazu",
   "en": "image tag",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Etykieta dołączana do nazwy obrazu identyfikująca jego konkretną wersję lub wariant, na przykład numer wydania albo słowo „latest”. Pozwala odwoływać się do określonej odmiany obrazu w rejestrze.",
   "qnap_note": "W Container Station przy odtwarzaniu lub powielaniu kontenera można wskazać inny tag, aby zaktualizować go do nowszej wersji.",
   "aliases": [
    "tag"
   ]
  },
  {
   "pl": "Docker Compose",
   "en": "Docker Compose",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Narzędzie do definiowania i uruchamiania aplikacji złożonych z wielu kontenerów na podstawie jednego pliku YAML. Opisuje usługi, sieci i woluminy, dzięki czemu cały zestaw kontenerów można wystartować jednym poleceniem.",
   "qnap_note": "Container Station 3.0 zawiera Docker Compose (np. 2.14.1) i pozwala podejrzeć oraz pobrać kod YAML aplikacji wielokontenerowej.",
   "aliases": [
    "Compose",
    "docker-compose"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wolumin Dockera",
   "en": "Docker volume",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Zarządzany przez Dockera mechanizm trwałego przechowywania danych poza warstwami kontenera, dzięki któremu dane przetrwają usunięcie lub odtworzenie kontenera. Woluminy można współdzielić między kontenerami.",
   "qnap_note": "Na NAS-ie QNAP woluminy kontenerów zapisywane są w woluminach pamięci masowej, co umożliwia trwałe przechowywanie danych aplikacji.",
   "aliases": [
    "wolumin Dockera",
    "Docker volume"
   ]
  },
  {
   "pl": "Montowanie powiązane",
   "en": "bind mount",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Sposób udostępnienia kontenerowi istniejącego katalogu lub pliku z systemu gospodarza poprzez bezpośrednie podmontowanie wskazanej ścieżki. W odróżnieniu od woluminu zarządzanego lokalizacja danych jest jawnie określona przez użytkownika.",
   "qnap_note": "W Container Station umożliwia podpięcie udziału lub folderu z NAS bezpośrednio do wnętrza kontenera.",
   "aliases": [
    "bind mount"
   ]
  },
  {
   "pl": "Mapowanie portów",
   "en": "port mapping",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Powiązanie portu sieciowego wewnątrz kontenera z portem na systemie gospodarza, dzięki czemu usługa działająca w kontenerze staje się dostępna z zewnątrz. Zapisywane zwykle w postaci „port_hosta:port_kontenera”.",
   "qnap_note": "Podczas tworzenia kontenera w Container Station port aplikacji mapuje się na wolny port NAS, z uwagą na konflikty z usługami systemu QTS.",
   "aliases": [
    "publikowanie portu",
    "port mapping"
   ]
  },
  {
   "pl": "Sieć kontenera",
   "en": "container network",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Wirtualna sieć łącząca kontenery między sobą oraz z otoczeniem. Tryb „bridge” tworzy odizolowaną sieć mostkową na jednym hoście, a tryb „overlay” łączy kontenery działające na wielu hostach w jedną sieć logiczną.",
   "qnap_note": "Container Station 3.0 obsługuje wiele trybów sieci oraz sieci VLAN, co pozwala elastycznie integrować kontenery z siecią lokalną.",
   "aliases": [
    "bridge",
    "overlay"
   ]
  },
  {
   "pl": "LXD",
   "en": "LXD",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Menedżer kontenerów systemowych zbudowany na bazie LXC, udostępniający wygodne API i narzędzia do uruchamiania pełnych kontenerów z systemem Linux przypominających lekkie maszyny wirtualne. Nadaje się do uruchamiania całych dystrybucji, a nie pojedynczych aplikacji.",
   "qnap_note": "Container Station obsługuje LXD (np. 5.0.2 LTS); wymaga QTS 4.5.3+ lub QuTS hero h4.5.3+.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "LXC",
   "en": "LXC",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Zestaw niskopoziomowych narzędzi i bibliotek systemu Linux do tworzenia kontenerów na poziomie systemu operacyjnego, wykorzystujący mechanizmy jądra namespaces i cgroups. Stanowi podstawę, na której zbudowano menedżer LXD.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "Linux Containers"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kontener systemowy a aplikacyjny",
   "en": "system vs application container",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Kontener systemowy (np. LXD) uruchamia pełny system operacyjny z wieloma procesami i przypomina lekką maszynę wirtualną, podczas gdy kontener aplikacyjny (np. Docker) pakuje zwykle jedną usługę lub proces. Pierwszy nadaje się do zadań przypominających serwer, drugi do wdrażania pojedynczych mikrousług.",
   "qnap_note": "Container Station łączy oba podejścia: LXD dla kontenerów systemowych i Docker dla kontenerów aplikacyjnych.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Przestrzeń nazw",
   "en": "namespace",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Mechanizm jądra Linux izolujący zasoby systemowe (np. procesy, sieć, punkty montowania, użytkowników), dzięki czemu każdy kontener widzi własny, odrębny zestaw zasobów. Jest jednym z fundamentów technologii konteneryzacji.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "namespace"
   ]
  },
  {
   "pl": "Grupy kontrolne",
   "en": "cgroups",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Mechanizm jądra Linux pozwalający ograniczać, rozliczać i izolować zużycie zasobów (procesora, pamięci, wejścia/wyjścia) przez grupy procesów. W konteneryzacji służy do narzucania limitów zasobów poszczególnym kontenerom.",
   "qnap_note": "Umożliwia przydzielanie kontenerom w Container Station limitów procesora i pamięci, by nie obciążały nadmiernie NAS.",
   "aliases": [
    "cgroups",
    "control groups"
   ]
  },
  {
   "pl": "Środowisko uruchomieniowe kontenerów",
   "en": "container runtime",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Oprogramowanie niskiego poziomu odpowiedzialne za faktyczne uruchamianie kontenerów, czyli rozpakowanie obrazu, utworzenie izolacji jądra i zarządzanie cyklem życia procesu. Przykładem jest containerd, na którym opiera się Docker.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "runtime",
    "containerd"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kubernetes",
   "en": "Kubernetes",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Otwartoźródłowa platforma do automatyzacji wdrażania, skalowania i zarządzania aplikacjami kontenerowymi w klastrach złożonych z wielu węzłów. Grupuje kontenery w jednostki (pody) i samodzielnie dba o ich dostępność oraz równoważenie obciążenia.",
   "qnap_note": "Container Station umożliwia uruchamianie lekkiej dystrybucji Kubernetes K3s do tworzenia środowisk deweloperskich na NAS.",
   "aliases": [
    "k8s",
    "K3s"
   ]
  },
  {
   "pl": "Mikrousługa",
   "en": "microservice",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Styl architektury, w którym aplikacja składa się z wielu małych, niezależnie wdrażanych usług komunikujących się przez sieć, najczęściej pakowanych w osobne kontenery. Ułatwia rozwój, skalowanie i aktualizację poszczególnych części systemu z osobna.",
   "qnap_note": "Container Station 3.0 reklamowane jest jako narzędzie do wydajnego wdrażania kontenerów i mikrousług na NAS.",
   "aliases": [
    "mikroserwis",
    "microservice"
   ]
  },
  {
   "pl": "Różnica między kontenerem a maszyną wirtualną",
   "en": "container vs virtual machine",
   "category": "Kontenery (Docker / LXD)",
   "definition_pl": "Kontener współdzieli jądro systemu gospodarza i izoluje jedynie przestrzeń aplikacji, dzięki czemu jest lekki i uruchamia się w sekundach, natomiast maszyna wirtualna zawiera pełny, własny system operacyjny działający nad hipernadzorcą, co daje silniejszą izolację kosztem większego narzutu zasobów.",
   "qnap_note": "Na NAS QNAP kontenerami zarządza Container Station, a maszynami wirtualnymi Virtualization Station; oba narzędzia mogą działać równolegle.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Wysoka dostępność (HA)",
   "en": "high availability (HA)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Wysoka dostępność to właściwość systemu zaprojektowanego tak, aby świadczył usługi w sposób ciągły, minimalizując czas przestoju nawet w razie awarii sprzętu lub oprogramowania. Osiąga się ją poprzez redundancję komponentów oraz automatyczne przełączanie obciążenia na sprawne zasoby.",
   "qnap_note": "U QNAP koncepcję tę realizują konkretne produkty (zob. QNAP High Availability): HA dwukontrolerowe w macierzach ES (system QES, active-active) oraz Dual-NAS High Availability Manager (QuTS hero od h5.3, active-passive). Miary jakości HA: RTO (czas przywrócenia usługi) i RPO (dopuszczalna utrata danych).",
   "aliases": [
    "HA",
    "high availability"
   ]
  },
  {
   "pl": "Klaster",
   "en": "cluster",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Klaster to grupa współpracujących ze sobą serwerów lub urządzeń NAS (węzłów), które są postrzegane przez klientów jako jeden spójny system. Łączenie węzłów w klaster służy zwiększeniu dostępności, wydajności lub obu tych cech jednocześnie.",
   "qnap_note": "W rozwiązaniu QNAP High Availability klaster tworzą dwa urządzenia NAS: węzeł aktywny i węzeł rezerwowy. Klienci łączą się z klastrem przez wspólny wirtualny adres IP, niezależnie od tego, który węzeł jest aktywny.",
   "aliases": [
    "cluster"
   ]
  },
  {
   "pl": "Węzeł klastra",
   "en": "cluster node",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Węzeł to pojedyncze urządzenie (serwer lub NAS) wchodzące w skład klastra. Każdy węzeł ma własne zasoby, lecz współdziała z pozostałymi w celu zapewnienia ciągłości usług.",
   "qnap_note": "W klastrze QNAP High Availability występują dwa węzły o tej samej konfiguracji sprzętowej: węzeł aktywny (active) obsługujący ruch oraz węzeł rezerwowy (standby), który na bieżąco synchronizuje dane i czeka na przejęcie roli.",
   "aliases": [
    "node",
    "węzeł",
    "węzeł aktywny",
    "węzeł rezerwowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przełączenie awaryjne (failover)",
   "en": "failover",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Przełączenie awaryjne to automatyczne przekazanie obsługi usług z uszkodzonego węzła aktywnego na sprawny węzeł rezerwowy. Dzięki temu usługa pozostaje dostępna mimo awarii, a użytkownicy odczuwają jedynie krótką przerwę.",
   "qnap_note": "Według QNAP przełączenie awaryjne w High Availability Manager trwa około 90 sekund. Po przełączeniu węzeł rezerwowy staje się nowym węzłem aktywnym, a uszkodzone urządzenie można naprawiać bez przerywania usług.",
   "aliases": [
    "failover",
    "przełączanie awaryjne",
    "fail-over"
   ]
  },
  {
   "pl": "Powrót po awarii (failback)",
   "en": "failback",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Powrót po awarii to przywrócenie pierwotnego podziału ról w klastrze po naprawie uszkodzonego węzła. Naprawiony węzeł, który wcześniej był aktywny, ponownie przejmuje rolę aktywnego (lub wraca do roli rezerwowego), odwracając skutki wcześniejszego przełączenia awaryjnego.",
   "qnap_note": "W QNAP High Availability Manager, gdy pierwotny węzeł aktywny zostanie naprawiony i przywrócony do prawidłowego stanu, system automatycznie wykonuje failback, przywracając węzłom ich pierwotne role.",
   "aliases": [
    "failback",
    "fail-back"
   ]
  },
  {
   "pl": "Heartbeat (połączenie heartbeat)",
   "en": "heartbeat",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Cyklicznie wysyłany sygnał kontrolny, dzięki któremu węzły klastra HA wzajemnie sprawdzają swoją sprawność. Brak oczekiwanego sygnału od węzła aktywnego jest oznaką awarii i wyzwala przełączenie awaryjne (failover).",
   "qnap_note": "W QNAP High Availability heartbeat biegnie dedykowanym, bezpośrednim połączeniem Ethernet (interfejs/połączenie heartbeat) między dwoma NAS-ami; tym samym łączem idzie też ciągła synchronizacja danych. QNAP w polskiej dokumentacji zwykle zostawia termin nieprzetłumaczony („połączenie heartbeat”), w jednym poradniku pojawia się „puls”; określenie „sygnał życia” nie występuje w dokumentacji QNAP.",
   "aliases": [
    "heartbeat",
    "połączenie heartbeat",
    "interfejs heartbeat",
    "puls"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kworum (quorum)",
   "en": "quorum",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Kworum to minimalna liczba głosów (najczęściej większość węzłów) wymagana, aby klaster mógł uznać się za sprawny i kontynuować działanie. Mechanizm kworum zapobiega sytuacji, w której dwa oddzielone od siebie fragmenty klastra jednocześnie uznają się za aktywne.",
   "qnap_note": "W High Availability Manager można skonfigurować serwer kworum (Settings > Failover Policy > Quorum Server) — wystarczy wskazać serwer DNS lub bramę sieciową, bez instalowania dodatkowego oprogramowania. Pomaga on rozstrzygnąć, który węzeł powinien pozostać aktywny.",
   "aliases": [
    "quorum",
    "kworum",
    "serwer kworum",
    "quorum server"
   ]
  },
  {
   "pl": "Serwer kworum (quorum server)",
   "en": "quorum server (arbiter)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Zewnętrzny arbiter w klastrze wysokiej dostępności (HA) QNAP, który nieprzerwanie monitoruje węzły klastra. Gdy węzeł aktywny i pasywny tracą ze sobą łączność, ale oba widzą serwer kworum, klaster odpytuje go o status każdego węzła — zapobiega to jednoczesnemu przejęciu roli aktywnej przez oba urządzenia (zmniejsza ryzyko rozdwojenia jaźni / split-brain).",
   "qnap_note": "To oficjalny termin QNAP („serwer kworum” / ang. „quorum server”); rolę tę może pełnić serwer DNS lub brama sieciowa, bez instalowania dodatkowego oprogramowania (High Availability Manager → Zasady pracy awaryjnej → Serwer kworum). Uwaga: określenie „świadek (witness)” pochodzi z Microsoft Failover Clustering — QNAP go NIE używa.",
   "aliases": [
    "serwer kworum",
    "quorum server",
    "arbiter",
    "witness"
   ]
  },
  {
   "pl": "Split-brain (rozdzielenie klastra)",
   "en": "split-brain",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Niebezpieczny stan klastra, w którym po utracie łączności między węzłami każdy z nich uznaje się za aktywny i samodzielnie obsługuje dane. Grozi to rozbieżnością i uszkodzeniem danych, bo oba węzły zapisują zmiany niezależnie od siebie.",
   "qnap_note": "W polskiej nomenklaturze IT (storage, HA) „split-brain” się NIE tłumaczy — kalki typu „rozszczepienie mózgu” czy „rozdwojenie jaźni” (tak robi QNAP) brzmią nieadekwatnie. Najlogiczniejsza próba spolszczenia to „zerwanie sprzężenia” (analogia do zerwania trakcji). Nie używa się skróconej formy „split” (etymologia: netsplit, lata 1998–2005). W żargonie, z zaznaczeniem: „mamy twardy split”, „chyba mamy brudny split”. QNAP zapobiega temu stanowi łączem heartbeat i serwerem kworum.",
   "aliases": [
    "split-brain",
    "zerwanie sprzężenia",
    "rozdzielenie klastra",
    "rozszczepienie mózgu",
    "rozdwojenie jaźni"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tryb aktywny-pasywny (active-passive)",
   "en": "active-passive",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Active-passive to tryb pracy klastra, w którym tylko jeden węzeł (aktywny) obsługuje usługi, a drugi (pasywny/rezerwowy) pozostaje w gotowości, synchronizując dane i czekając na przejęcie roli po awarii. Zasoby węzła pasywnego nie są wykorzystywane do bieżącej obsługi ruchu.",
   "qnap_note": "QNAP High Availability Manager działa właśnie w modelu aktywny-rezerwowy (active-standby): jedno urządzenie NAS obsługuje wszystkie operacje, a drugie na bieżąco kopiuje dane i ustawienia, gotowe do przejęcia usług.",
   "aliases": [
    "active-passive",
    "aktywny-pasywny",
    "active-standby",
    "aktywny-rezerwowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tryb aktywny-aktywny (active-active)",
   "en": "active-active",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Active-active to tryb pracy klastra, w którym wszystkie węzły jednocześnie obsługują usługi i dzielą się obciążeniem. Zapewnia to lepsze wykorzystanie zasobów i równoważenie obciążenia, lecz wymaga bardziej złożonej synchronizacji danych niż tryb aktywny-pasywny.",
   "qnap_note": "Natywne rozwiązanie QNAP High Availability dla dwóch urządzeń NAS pracuje w trybie aktywny-rezerwowy, a nie aktywny-aktywny. Konfiguracje active-active spotyka się częściej w klastrach serwerów lub udostępnianiu blokowym z wieloma ścieżkami.",
   "aliases": [
    "active-active",
    "aktywny-aktywny"
   ]
  },
  {
   "pl": "Wirtualny adres IP (VIP)",
   "en": "virtual IP (VIP)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Wirtualny adres IP to wspólny adres przypisany do klastra, a nie do pojedynczego węzła. Klienci łączą się zawsze pod ten sam adres, a w razie przełączenia awaryjnego adres ten zostaje przejęty przez nowy węzeł aktywny, dzięki czemu zmiana jest dla nich niewidoczna.",
   "qnap_note": "W QNAP High Availability adres ten nazywany jest adresem IP klastra (cluster IP). Umożliwia on klientom dostęp do klastra niezależnie od tego, które z dwóch urządzeń NAS pełni w danej chwili rolę węzła aktywnego.",
   "aliases": [
    "VIP",
    "virtual IP",
    "wirtualny IP",
    "cluster IP",
    "adres IP klastra"
   ]
  },
  {
   "pl": "QNAP High Availability",
   "en": "QNAP High Availability (HA Manager)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Markowe rozwiązania wysokiej dostępności QNAP, występujące w DWÓCH odrębnych postaciach: (1) HA dwukontrolerowe — macierze serii ES (system QES), architektura „dual active-active” w jednej obudowie; oba kontrolery pracują jednocześnie, a przy awarii jednego drugi natychmiast przejmuje pracę. (2) Dual-NAS High Availability — aplikacja High Availability Manager (QuTS hero od h5.3), klaster active-passive z dwóch identycznych NAS-ów; węzeł aktywny synchronizuje dane z pasywnym w czasie rzeczywistym (SnapSync), a failover trwa < 90 s.",
   "qnap_note": "Pojęcia HA Managera: failover (automatyczny przy awarii), switchover (ręczne/planowane przełączenie ról), failback (powrót ról). Oba NAS-y muszą być tego samego modelu i mieć zgodną konfigurację. Forma dwukontrolerowa (active-active) dotyczy WYŁĄCZNIE serii ES.",
   "aliases": [
    "QNAP HA",
    "High Availability Manager",
    "HA Manager",
    "SHA"
   ]
  },
  {
   "pl": "Replikacja synchroniczna",
   "en": "synchronous replication",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Replikacja synchroniczna to metoda kopiowania danych, w której zapis jest potwierdzany aplikacji dopiero po zapisaniu go na obu węzłach jednocześnie. Gwarantuje to identyczność danych na obu kopiach (zerowe RPO), kosztem nieco większego opóźnienia zapisu i wymogu szybkiego łącza między węzłami.",
   "qnap_note": "Mechanizm ten jest podstawą wysokiej dostępności w QNAP: dane na węźle aktywnym i rezerwowym są utrzymywane w stałej zgodności poprzez synchronizację w czasie rzeczywistym po dedykowanym łączu heartbeat, dzięki czemu po przełączeniu awaryjnym nie traci się danych.",
   "aliases": [
    "synchronous replication",
    "replikacja synchroniczna",
    "synchronizacja w czasie rzeczywistym"
   ]
  },
  {
   "pl": "Izolowanie węzła (fencing / STONITH)",
   "en": "fencing / STONITH",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Fencing to mechanizm odcinania uszkodzonego lub niereagującego węzła od współdzielonych zasobów, aby nie mógł on zapisywać danych po przejęciu jego roli przez inny węzeł. Skrajną formą jest STONITH (Shoot The Other Node In The Head) — wymuszone wyłączenie lub odcięcie zasilania węzła w celu zapobieżenia split-brain.",
   "qnap_note": "Fencing i STONITH to ogólne pojęcia klastrowe (m.in. z systemów Linux/Pacemaker). W rozwiązaniach QNAP analogiczną funkcję ochrony przed dwoma aktywnymi węzłami pełnią serwer kworum oraz polityka przełączania awaryjnego.",
   "aliases": [
    "fencing",
    "STONITH",
    "izolowanie węzła",
    "odgradzanie"
   ]
  },
  {
   "pl": "Równoważenie obciążenia (load balancing)",
   "en": "load balancing",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Równoważenie obciążenia to rozdzielanie ruchu lub zadań pomiędzy wiele węzłów, łączy lub zasobów w celu uniknięcia przeciążenia pojedynczego elementu i zwiększenia wydajności oraz dostępności. Może dotyczyć zarówno serwerów w klastrze, jak i portów sieciowych.",
   "qnap_note": "W urządzeniach QNAP równoważenie obciążenia na poziomie sieci realizuje się przez agregację łączy (Port Trunking / bonding) oraz funkcje takie jak SMB Multichannel, które rozkładają ruch na wiele kart sieciowych.",
   "aliases": [
    "load balancing",
    "równoważenie obciążenia",
    "rozkładanie obciążenia"
   ]
  },
  {
   "pl": "Redundancja",
   "en": "redundancy",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Redundancja to celowe powielenie kluczowych komponentów (dysków, zasilaczy, kart sieciowych, węzłów), aby awaria jednego z nich nie spowodowała przerwania działania całego systemu. Jest podstawowym środkiem zapewniania wysokiej dostępności i odporności na awarie.",
   "qnap_note": "W urządzeniach QNAP redundancję spotyka się na wielu poziomach: macierze RAID (redundancja dysków), podwójne zasilacze (PSU) w modelach rackowych, agregacja łączy sieciowych oraz klaster dwóch węzłów w High Availability Manager.",
   "aliases": [
    "redundancy",
    "redundancja",
    "nadmiarowość"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pojedynczy punkt awarii (SPOF)",
   "en": "single point of failure (SPOF)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Pojedynczy punkt awarii to element systemu, którego uszkodzenie powoduje przerwanie działania całej usługi, ponieważ nie posiada on zapasowego odpowiednika. Celem projektowania wysokiej dostępności jest eliminowanie takich punktów poprzez redundancję.",
   "qnap_note": "Pojedynczy serwer NAS jest sam w sobie SPOF. Klaster QNAP High Availability eliminuje ten punkt na poziomie urządzenia, choć warto zadbać też o redundancję zasilania, sieci i łącza heartbeat.",
   "aliases": [
    "SPOF",
    "single point of failure",
    "pojedynczy punkt awarii"
   ]
  },
  {
   "pl": "Docelowy czas odtworzenia (RTO)",
   "en": "recovery time objective (RTO)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "RTO to założony maksymalny czas, w jakim usługa musi zostać przywrócona po awarii. Określa, jak długo system może pozostawać niedostępny, zanim przestój stanie się nieakceptowalny dla działalności.",
   "qnap_note": "Rozwiązania QNAP High Availability obniżają RTO niemal do zera dzięki automatycznemu przełączeniu awaryjnemu w okolicach 90 sekund. Dla porównania, odtworzenie z kopii zapasowej (np. przez HBS 3) zwykle oznacza znacznie wyższe RTO.",
   "aliases": [
    "RTO",
    "recovery time objective",
    "docelowy czas odtworzenia"
   ]
  },
  {
   "pl": "Docelowy punkt odtworzenia (RPO)",
   "en": "recovery point objective (RPO)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "RPO to dopuszczalna ilość danych, jaką można utracić w razie awarii, wyrażona zwykle jako przedział czasu między ostatnią dobrą kopią a momentem awarii. Niskie RPO oznacza częstszą synchronizację lub replikację danych.",
   "qnap_note": "Replikacja synchroniczna w QNAP High Availability zapewnia RPO bliskie zeru, ponieważ dane są zapisywane na obu węzłach jednocześnie. Harmonogramy migawek i zadania kopii w HBS 3 pozwalają dobrać RPO do potrzeb pozostałych danych.",
   "aliases": [
    "RPO",
    "recovery point objective",
    "docelowy punkt odtworzenia"
   ]
  },
  {
   "pl": "Umowa o poziomie usług / czas dostępności (SLA / uptime)",
   "en": "availability (SLA / uptime)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Dostępność to odsetek czasu, w którym system pozostaje sprawny i gotowy do pracy, często określany w umowie o poziomie usług (SLA) i podawany w 'dziewiątkach' (np. 99,99% to ok. 52 minut przestoju rocznie). Uptime to faktyczny czas nieprzerwanej pracy systemu.",
   "qnap_note": "Wdrożenie klastra QNAP High Availability wraz z redundancją zasilania i sieci podnosi osiągalny poziom dostępności, pomagając spełnić bardziej wymagające zobowiązania SLA niż pojedynczy serwer NAS.",
   "aliases": [
    "SLA",
    "uptime",
    "dostępność",
    "czas dostępności",
    "poziom dostępności"
   ]
  },
  {
   "pl": "DRBD (rozproszone replikowane urządzenie blokowe)",
   "en": "DRBD (Distributed Replicated Block Device)",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "DRBD to linuksowy mechanizm replikujący zawartość urządzenia blokowego między dwoma węzłami przez sieć, działający jak sieciowy RAID-1 (lustro). Stanowi częstą podstawę klastrów wysokiej dostępności, ponieważ utrzymuje identyczną kopię danych na węźle rezerwowym w czasie rzeczywistym.",
   "qnap_note": "DRBD to technologia z ekosystemu Linux/Pacemaker, koncepcyjnie odpowiadająca synchronicznej replikacji bloków stosowanej w klastrach HA. Natywne rozwiązanie QNAP High Availability realizuje analogiczne lustrzane kopiowanie danych między węzłem aktywnym a rezerwowym.",
   "aliases": [
    "DRBD",
    "Distributed Replicated Block Device",
    "rozproszone replikowane urządzenie blokowe"
   ]
  },
  {
   "pl": "Strumieniowanie",
   "en": "streaming",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Strumieniowanie to przesyłanie treści multimedialnych (wideo, dźwięku) w sposób ciągły przez sieć, dzięki czemu odtwarzanie zaczyna się jeszcze przed pobraniem całego pliku. Dane trafiają do bufora odtwarzacza i są prezentowane na bieżąco, bez konieczności zapisywania kompletnego materiału na urządzeniu klienta.",
   "qnap_note": "Serwer NAS QNAP może strumieniować pliki do urządzeń DLNA/UPnP, aplikacji mobilnych (np. Qfile, Qmedia) oraz serwerów typu Plex, Emby czy Jellyfin. Dla serwera DLNA wymagany jest dodatek Media Streaming Add-on.",
   "aliases": [
    "streaming",
    "transmisja strumieniowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "Serwer multimediów",
   "en": "media server",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Serwer multimediów to usługa udostępniająca w sieci zbiory zdjęć, muzyki i wideo, które klienty mogą przeglądać i odtwarzać strumieniowo. Indeksuje bibliotekę, prezentuje ją w uporządkowanej formie i w razie potrzeby przekształca format strumienia pod możliwości urządzenia odtwarzającego.",
   "qnap_note": "NAS QNAP pełni rolę serwera multimediów przez serwer DLNA, Plex Media Server lub Emby/Jellyfin instalowane z App Center. Indeksowaniem i transkodowaniem zarządza Multimedia Console.",
   "aliases": [
    "media server",
    "serwer mediów"
   ]
  },
  {
   "pl": "Transkodowanie",
   "en": "transcoding",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Transkodowanie to przekształcenie pliku multimedialnego z jednego formatu, kodeka, rozdzielczości lub przepływności bitowej na inne, tak aby strumień dało się odtworzyć na urządzeniu klienta lub dopasować do dostępnego łącza sieciowego. Zmniejsza wymagania dotyczące kompatybilności i pasma kosztem obciążenia procesora lub układu graficznego serwera.",
   "qnap_note": "W systemie QNAP transkodowaniem zarządza Multimedia Console; obsługiwane są tryby offline (w tle) oraz w locie (on-the-fly). Transkodowanie w locie wymaga pakietu CodexPack.",
   "aliases": [
    "transcoding",
    "przekodowanie"
   ]
  },
  {
   "pl": "Transkodowanie sprzętowe",
   "en": "hardware transcoding",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Transkodowanie sprzętowe wykorzystuje dedykowane jednostki kodujące/dekodujące wbudowane w procesor lub układ graficzny (np. Intel Quick Sync Video) zamiast ogólnych rdzeni CPU. Pozwala znacznie odciążyć procesor i obsłużyć więcej równoległych strumieni przy niższym zużyciu energii niż transkodowanie programowe.",
   "qnap_note": "Wymaga modelu NAS QNAP z odpowiednim układem (procesory Intel z Quick Sync lub wybrane SoC). Dla pełnej obsługi w aplikacjach QNAP instaluje się pakiet CodexPack przez Multimedia Console.",
   "aliases": [
    "hardware transcoding",
    "transkodowanie z akceleracją sprzętową"
   ]
  },
  {
   "pl": "Transkodowanie programowe",
   "en": "software transcoding",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Transkodowanie programowe wykonuje przekształcanie strumienia wyłącznie na rdzeniach głównego procesora (CPU), bez wsparcia dedykowanych układów sprzętowych. Jest elastyczne i niezależne od sprzętu, ale mocno obciąża procesor, co przy materiałach wysokiej rozdzielczości ogranicza liczbę jednoczesnych strumieni.",
   "qnap_note": "Na modelach NAS QNAP bez akceleracji sprzętowej (np. z procesorami ARM bez sprzętowego enkodera) transkodowanie odbywa się programowo, dlatego sprawdzi się tylko dla pojedynczych strumieni o niższej rozdzielczości.",
   "aliases": [
    "software transcoding",
    "transkodowanie na CPU"
   ]
  },
  {
   "pl": "Akceleracja sprzętowa",
   "en": "hardware acceleration",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Akceleracja sprzętowa to przeniesienie wymagających obliczeniowo zadań (dekodowania i kodowania wideo, części przetwarzania graficznego) na wyspecjalizowane układy, takie jak GPU lub bloki kodeka w procesorze. Dzięki temu operacje przebiegają szybciej i wydajniej energetycznie niż przy wykonywaniu ich wyłącznie programowo na CPU.",
   "qnap_note": "W NAS QNAP akcelerację sprzętową wykorzystuje transkodowanie multimediów, a kartę graficzną można też przypisać (passthrough) do maszyny wirtualnej w Virtualization Station lub do kontenera w Container Station.",
   "aliases": [
    "hardware acceleration",
    "przyspieszenie sprzętowe"
   ]
  },
  {
   "pl": "Transkodowanie w locie",
   "en": "on-the-fly transcoding",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Transkodowanie w locie odbywa się na żądanie, w czasie rzeczywistym, w trakcie odtwarzania: serwer dynamicznie przekształca strumień do formatu i przepływności obsługiwanej przez bieżące urządzenie i łącze. Pozwala odtworzyć materiał natychmiast, bez wcześniejszego przygotowania kopii, ale na bieżąco obciąża procesor lub układ akceleracji.",
   "qnap_note": "W systemie QNAP transkodowanie w locie wymaga zainstalowania pakietu CodexPack przez Multimedia Console; jego dostępność zależy od mocy obliczeniowej i akceleracji sprzętowej danego modelu NAS.",
   "aliases": [
    "on-the-fly transcoding",
    "transkodowanie w czasie rzeczywistym",
    "transkodowanie na żądanie"
   ]
  },
  {
   "pl": "Transkodowanie w tle",
   "en": "offline transcoding",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Transkodowanie w tle (offline) polega na wcześniejszym wygenerowaniu i zapisaniu na dysku przekonwertowanych wersji plików w wybranych rozdzielczościach, jeszcze zanim użytkownik zechce je odtworzyć. Odtwarzanie jest wtedy płynne i nie obciąża procesora na żywo, ale zajmuje dodatkowe miejsce na dysku i czas na przygotowanie kopii.",
   "qnap_note": "W Multimedia Console QNAP można ustawić foldery i rozdzielczości docelowe transkodowania w tle; gotowe pliki są przechowywane w katalogu @Transcode na woluminie.",
   "aliases": [
    "offline transcoding",
    "transkodowanie offline",
    "transkodowanie wstępne"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kodek",
   "en": "codec",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Kodek to algorytm (oraz jego implementacja) służący do kompresji i dekompresji danych audio lub wideo. Decyduje o sposobie kodowania obrazu i dźwięku, wpływając na jakość, rozmiar pliku oraz na to, czy dane urządzenie jest w stanie odtworzyć materiał bez transkodowania. Przykłady to H.264, H.265/HEVC, AV1, AAC.",
   "qnap_note": "Zgodność kodeka i kontenera z odtwarzaczem decyduje, czy NAS QNAP odda plik bez przetwarzania (direct play), czy będzie musiał go transkodować. Sprzętowe dekodowanie/kodowanie konkretnych kodeków zależy od modelu i pakietu CodexPack.",
   "aliases": [
    "codec",
    "koder-dekoder"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kontener multimedialny",
   "en": "media container",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Kontener multimedialny to format pliku (np. MP4, MKV, AVI, MOV) opakowujący w jedną całość strumienie wideo, audio, napisy i metadane zakodowane różnymi kodekami. Określa sposób przechowywania i synchronizacji ścieżek, ale sam nie definiuje metody kompresji obrazu i dźwięku, którą wyznaczają zawarte kodeki.",
   "qnap_note": "Ten sam kontener (np. MKV) może zawierać kodeki obsługiwane lub nieobsługiwane sprzętowo przez NAS QNAP, dlatego o potrzebie transkodowania decyduje zawartość, a nie samo rozszerzenie pliku.",
   "aliases": [
    "media container",
    "format kontenera",
    "MP4",
    "MKV"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przepływność bitowa",
   "en": "bitrate",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Przepływność bitowa to liczba bitów danych przypadająca na sekundę materiału audio lub wideo (mierzona w kb/s lub Mb/s). Wyższa przepływność oznacza zwykle lepszą jakość obrazu i dźwięku, ale większy rozmiar pliku oraz większe wymagania co do pasma sieci podczas strumieniowania.",
   "qnap_note": "Transkodowanie w NAS QNAP obniża przepływność strumienia, aby dopasować go do przepustowości łącza i możliwości urządzenia klienta, np. przy zdalnym oglądaniu przez Internet.",
   "aliases": [
    "bitrate",
    "szybkość transmisji bitów",
    "przepustowość bitowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "DLNA",
   "en": "DLNA",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "DLNA (Digital Living Network Alliance) to zbiór wytycznych umożliwiających urządzeniom w sieci domowej (telewizorom, konsolom, odtwarzaczom, smartfonom) wzajemne wykrywanie się oraz udostępnianie i odtwarzanie treści multimedialnych bez dodatkowej konfiguracji. Opiera się na protokole UPnP AV.",
   "qnap_note": "Aby NAS QNAP działał jako serwer DLNA, należy zainstalować dodatek Media Streaming Add-on z App Center; ustawienia serwera DLNA znajdują się następnie w Multimedia Console.",
   "aliases": [
    "DLNA",
    "Digital Living Network Alliance"
   ]
  },
  {
   "pl": "UPnP AV",
   "en": "UPnP AV",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "UPnP AV (Universal Plug and Play Audio/Video) to zestaw protokołów stanowiący techniczną podstawę DLNA, definiujący role serwera mediów (Media Server), odtwarzacza (Media Renderer) i punktu sterującego (Control Point). Umożliwia automatyczne wykrywanie urządzeń w sieci lokalnej oraz przeglądanie i odtwarzanie udostępnionych zasobów multimedialnych.",
   "qnap_note": "Serwer DLNA w NAS QNAP udostępnia bibliotekę zgodnie z UPnP AV, dzięki czemu zgodne telewizory i odtwarzacze same wykrywają NAS w sieci lokalnej.",
   "aliases": [
    "UPnP AV",
    "Universal Plug and Play AV"
   ]
  },
  {
   "pl": "RTSP",
   "en": "RTSP",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "RTSP (Real Time Streaming Protocol) to protokół sterowania sesją strumieniowania mediów w czasie rzeczywistym, działający jak pilot do strumienia: pozwala rozpocząć, wstrzymać, wznowić i zatrzymać odtwarzanie. Sam transport danych audio/wideo odbywa się zwykle powiązanymi protokołami (RTP/RTCP).",
   "qnap_note": "RTSP jest powszechnie używany przez kamery IP; QNAP QVR Pro/QVR Elite (system monitoringu wizyjnego na NAS) odbiera za jego pomocą strumienie z kamer w celu nagrywania i podglądu.",
   "aliases": [
    "RTSP",
    "Real Time Streaming Protocol"
   ]
  },
  {
   "pl": "HLS",
   "en": "HLS",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "HLS (HTTP Live Streaming) to protokół strumieniowania opracowany przez Apple, który dzieli materiał na krótkie segmenty przesyłane przez zwykły protokół HTTP. Obsługuje strumieniowanie adaptacyjne: odtwarzacz automatycznie dobiera wariant o przepływności dopasowanej do aktualnej przepustowości łącza, co minimalizuje przerwy w odtwarzaniu.",
   "qnap_note": "Ponieważ HLS działa przez HTTP/HTTPS, dobrze sprawdza się przy zdalnym dostępie do multimediów na serwerze QNAP NAS, przechodząc bez problemu przez zapory i serwery proxy.",
   "aliases": [
    "HTTP Live Streaming"
   ]
  },
  {
   "pl": "Strumieniowanie adaptacyjne",
   "en": "adaptive bitrate streaming",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Strumieniowanie adaptacyjne to technika, w której serwer udostępnia materiał w kilku wariantach o różnej przepływności i rozdzielczości, a odtwarzacz w trakcie odtwarzania automatycznie przełącza się między nimi w zależności od bieżącej przepustowości sieci. Dzięki temu obraz nie zacina się, a jego jakość rośnie lub spada płynnie, zamiast całkowicie się zatrzymywać.",
   "qnap_note": "Aplikacje strumieniowe na serwerze QNAP NAS oraz serwery typu Plex/Emby/Jellyfin łączą transkodowanie z adaptacyjną przepływnością, aby zapewnić płynne oglądanie przy zdalnym dostępie przez Internet.",
   "aliases": [
    "adaptive bitrate streaming",
    "ABR",
    "adaptacyjna przepływność bitowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "Multicast (rozsyłanie grupowe)",
   "en": "multicast",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Multicast (rozsyłanie grupowe) to sposób transmisji, w którym pojedynczy strumień danych jest wysyłany jednocześnie do określonej grupy odbiorców, zamiast powielania go osobno dla każdego z nich (jak w trybie unicast). Oszczędza pasmo sieci przy dostarczaniu tej samej treści wielu klientom naraz, na przykład w telewizji IP czy wykrywaniu urządzeń w sieci.",
   "qnap_note": "Z rozsyłania grupowego korzystają usługi wykrywania serwera QNAP NAS (np. Qfinder) oraz DLNA; źle skonfigurowany IGMP snooping na przełączniku potrafi je zablokować.",
   "aliases": [
    "multicast",
    "rozsyłanie grupowe"
   ]
  },
  {
   "pl": "IGMP snooping",
   "en": "IGMP snooping",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "IGMP snooping to funkcja przełącznika sieciowego, która podsłuchuje komunikaty protokołu IGMP, aby ustalić, które porty mają faktycznie odbierać dany strumień multicast. Dzięki temu ruch grupowy kierowany jest tylko do zainteresowanych urządzeń i nie zalewa wszystkich portów, co odciąża sieć oraz odbiorców.",
   "qnap_note": "Błędna konfiguracja IGMP snooping na przełączniku to częsta przyczyna problemów z wykrywaniem serwera QNAP NAS, działaniem DLNA i strumieniowaniem multicast w sieci lokalnej.",
   "aliases": [
    "podsłuchiwanie IGMP"
   ]
  },
  {
   "pl": "Multimedia Console",
   "en": "Multimedia Console",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Multimedia Console to centralna aplikacja QNAP do zarządzania zasobami i usługami multimedialnymi serwera NAS. Z jednego miejsca kontroluje indeksowanie plików, generowanie miniatur, ustawienia transkodowania (w tle i w locie), uprawnienia aplikacji multimedialnych oraz foldery objęte przetwarzaniem mediów.",
   "qnap_note": "Multimedia Console zastąpiła dawne osobne ustawienia w Panelu sterowania i obsługuje m.in. Photo Station, Video Station, Music Station oraz serwer DLNA. Instalacja pakietu kodeków (CodexPack) odbywa się właśnie z jej poziomu.",
   "aliases": [
    "konsola multimediów"
   ]
  },
  {
   "pl": "Indeksowanie multimediów",
   "en": "media indexing",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Indeksowanie multimediów to proces skanowania folderów w poszukiwaniu plików zdjęć, muzyki i wideo oraz odczytywania ich metadanych (tytułów, dat, lokalizacji, informacji o utworach) i zapisywania ich w bazie danych. Dzięki temu aplikacje mogą szybko wyszukiwać, sortować i prezentować bibliotekę bez ponownego przeszukiwania dysków.",
   "qnap_note": "W serwerze QNAP NAS indeksowaniem zarządza Multimedia Console; obejmuje ono jedynie wskazane foldery multimedialne i przy dużych bibliotekach może chwilowo obciążać procesor oraz dyski.",
   "aliases": [
    "media indexing",
    "indeksacja multimediów"
   ]
  },
  {
   "pl": "Generowanie miniatur",
   "en": "thumbnail generation",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Generowanie miniatur to automatyczne tworzenie pomniejszonych podglądów zdjęć i klatek wideo, które aplikacje wyświetlają na listach i w galeriach. Pozwala szybko przeglądać dużą bibliotekę bez wczytywania pełnowymiarowych plików, lecz przy pierwszym skanowaniu obciąża procesor i zajmuje dodatkowe miejsce na dysku.",
   "qnap_note": "W serwerze QNAP NAS miniatury generuje Multimedia Console (na potrzeby m.in. Photo Station i File Station); pliki przechowywane są w ukrytych folderach @Thumbnail / .@__thumb na woluminie.",
   "aliases": [
    "thumbnail generation",
    "tworzenie miniatur"
   ]
  },
  {
   "pl": "Buforowanie",
   "en": "buffering",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Buforowanie to wstępne pobieranie i przechowywanie w pamięci (buforze) fragmentu strumienia z wyprzedzeniem względem punktu odtwarzania. Wygładza odtwarzanie przy chwilowych spadkach przepustowości sieci; gdy bufor się wyczerpie, odtwarzanie zatrzymuje się do czasu ponownego napełnienia, co użytkownik odczuwa jako zacinanie.",
   "qnap_note": "Częste buforowanie przy strumieniowaniu z serwera QNAP NAS zwykle wynika ze zbyt wysokiej przepływności względem łącza i wskazuje na potrzebę transkodowania strumienia do niższej jakości.",
   "aliases": [
    "buffering",
    "bufor",
    "buforowanie strumienia"
   ]
  },
  {
   "pl": "Plex Media Server",
   "en": "Plex Media Server",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Plex Media Server to aplikacja serwera multimediów, która organizuje bibliotekę filmów, seriali, muzyki i zdjęć, automatycznie pobiera metadane oraz okładki i strumieniuje treści do aplikacji klienckich Plex na telewizorach, telefonach i w przeglądarkach. W razie potrzeby transkoduje materiał do formatu obsługiwanego przez urządzenie odtwarzające.",
   "qnap_note": "Plex Media Server instaluje się na serwerze QNAP NAS z App Center; sprzętowe transkodowanie wymaga modelu z odpowiednim układem (np. Intel Quick Sync) oraz aktywnej subskrypcji Plex Pass.",
   "aliases": [
    "Plex"
   ]
  },
  {
   "pl": "Emby / Jellyfin",
   "en": "Emby / Jellyfin",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Emby i Jellyfin to serwery multimediów stanowiące alternatywę dla Plexa: indeksują bibliotekę, pobierają metadane i strumieniują treści do aplikacji klienckich, oferując także transkodowanie. Jellyfin powstał jako w pełni darmowe, otwartoźródłowe odgałęzienie Emby i nie wymaga płatnych funkcji ani konta w usłudze zewnętrznej.",
   "qnap_note": "Oba serwery można uruchomić na serwerze QNAP NAS z App Center lub jako kontener w Container Station; sprzętowe transkodowanie zależy od układu graficznego/SoC danego modelu NAS.",
   "aliases": [
    "Emby",
    "Jellyfin",
    "serwer Emby",
    "serwer Jellyfin"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kabel krosowy (patchcord)",
   "en": "patch cord / patch cable",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Kabel krosowy (patchcord) to krótki, elastyczny odcinek skrętki zakończony z obu stron wtykami RJ45, służący do połączenia urządzenia końcowego (np. serwera QNAP NAS) z gniazdem sieciowym lub przełącznikiem. Dzięki linkowej (wieloplecionej) budowie żył jest giętki i odporny na częste przeginanie, w odróżnieniu od sztywnego kabla instalacyjnego prowadzonego w ścianie.",
   "qnap_note": "Do podłączenia serwera QNAP NAS do przełącznika warto użyć patchcordu o kategorii nie niższej niż wymagana przez port (np. Cat6a dla portów 10GbE 10GBASE-T).",
   "aliases": [
    "patchcord",
    "kabel krosujący",
    "kabel połączeniowy",
    "patch cable"
   ]
  },
  {
   "pl": "Skrętka",
   "en": "twisted pair",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Skrętka to rodzaj kabla miedzianego, w którym żyły są splecione parami; skręcenie redukuje przesłuchy między parami oraz wpływ zakłóceń zewnętrznych. To najpopularniejsze medium okablowania strukturalnego Ethernet, występujące w wariantach nieekranowanych (UTP) oraz ekranowanych (FTP, STP, S/FTP).",
   "qnap_note": "Porty Ethernet (1GbE, 2,5GbE, 5GbE, 10GbE) w serwerach QNAP NAS wykorzystują skrętkę zakończoną wtykami RJ45.",
   "aliases": [
    "kabel skrętkowy",
    "twisted pair",
    "TP"
   ]
  },
  {
   "pl": "UTP (skrętka nieekranowana)",
   "en": "UTP (Unshielded Twisted Pair)",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "UTP to skrętka nieekranowana, w której pary żył nie mają żadnego dodatkowego ekranu — ochronę przed zakłóceniami zapewnia wyłącznie samo skręcenie par. Jest tania, lekka i łatwa w montażu, dlatego dominuje w typowych instalacjach biurowych i domowych. W środowiskach o dużych zakłóceniach elektromagnetycznych ustępuje wariantom ekranowanym.",
   "qnap_note": "Do większości domowych i biurowych instalacji z serwerem QNAP NAS w zupełności wystarcza dobrej jakości kabel UTP odpowiedniej kategorii.",
   "aliases": [
    "skrętka nieekranowana",
    "Unshielded Twisted Pair",
    "U/UTP"
   ]
  },
  {
   "pl": "FTP (kabel - skrętka ekranowana folią, F/UTP)",
   "en": "FTP cable (Foiled Twisted Pair, F/UTP)",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "FTP (F/UTP) to skrętka, w której wszystkie pary objęto wspólnym ekranem z folii aluminiowej otaczającym rdzeń kabla, co poprawia odporność na zakłócenia elektromagnetyczne w porównaniu z UTP. UWAGA: tego kabla nie należy mylić z PROTOKOŁEM FTP (File Transfer Protocol) służącym do przesyłania plików — to całkowicie różne pojęcia o tym samym skrócie.",
   "qnap_note": "Skrót „FTP” w kontekście okablowania oznacza kabel ekranowany folią, a w kontekście usług QNAP (np. serwer FTP w QTS) oznacza protokół przesyłania plików — nie należy ich utożsamiać.",
   "aliases": [
    "F/UTP",
    "skrętka foliowana",
    "skrętka ekranowana folią",
    "Foiled Twisted Pair"
   ]
  },
  {
   "pl": "STP (skrętka ekranowana)",
   "en": "STP (Shielded Twisted Pair)",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "STP to ogólne określenie skrętki ekranowanej; w węższym znaczeniu oznacza kabel, w którym każda para ma własny ekran (oplot lub folię), a często dodatkowo cały rdzeń otacza wspólny ekran. Zapewnia wysoką odporność na zakłócenia, lecz jest droższa, sztywniejsza i wymaga poprawnego uziemienia ekranu.",
   "qnap_note": "W środowiskach przemysłowych lub przy długich trasach blisko źródeł zakłóceń kabel ekranowany bywa zalecany dla stabilnych połączeń 10GbE serwera QNAP NAS.",
   "aliases": [
    "skrętka ekranowana",
    "Shielded Twisted Pair"
   ]
  },
  {
   "pl": "S/FTP (skrętka z podwójnym ekranem)",
   "en": "S/FTP (Screened Foiled Twisted Pair)",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "S/FTP to skrętka z podwójnym ekranowaniem: każda para owinięta jest osobną folią, a całość rdzenia dodatkowo otacza ekran z oplotu (siatki). Łączy najlepszą odporność na przesłuchy między parami z ochroną przed zakłóceniami zewnętrznymi, dzięki czemu nadaje się do najszybszych transmisji (np. 10GBASE-T na pełnych 100 m).",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "SFTP",
    "skrętka z podwójnym ekranem",
    "Screened Foiled Twisted Pair",
    "PiMF"
   ]
  },
  {
   "pl": "Ekranowanie kabla",
   "en": "cable shielding",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Ekranowanie to dodatkowa warstwa przewodząca (folia aluminiowa lub oplot z drutu) otaczająca poszczególne pary lub cały rdzeń kabla i odprowadzająca zakłócenia elektromagnetyczne. Notacja X/YTP opisuje budowę: pierwsza litera oznacza ekran rdzenia (U — brak, F — folia, S — oplot), druga ekran pojedynczych par (np. U/UTP, F/UTP, S/FTP). Skuteczne ekranowanie wymaga prawidłowego uziemienia.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "ekran kabla",
    "shielding",
    "screening",
    "ekranizacja"
   ]
  },
  {
   "pl": "RJ45 (wtyk 8P8C)",
   "en": "RJ45 (8P8C connector)",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "RJ45 to powszechnie używana, potoczna nazwa modularnego złącza 8P8C (8 pozycji, 8 styków), którym zakończona jest skrętka w sieciach Ethernet. Wtyk RJ45 wpina się w gniazdo (port) karty sieciowej, przełącznika lub serwera NAS. Kolejność żył w złączu określają standardy okablowania T568A oraz T568B.",
   "qnap_note": "Miedziane porty sieciowe serwerów QNAP NAS (np. 1GbE/2,5GbE/10GBASE-T) są wyposażone w gniazda RJ45.",
   "aliases": [
    "8P8C",
    "wtyk RJ45",
    "złącze RJ45",
    "gniazdo RJ45"
   ]
  },
  {
   "pl": "Keystone (moduł/gniazdo)",
   "en": "keystone jack",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Keystone to znormalizowany, wymienny moduł gniazda (najczęściej RJ45) montowany w panelach krosowych, ramkach naściennych oraz puszkach. Skrętkę instalacyjną zarabia się w nim metodą zaciskową (narzędziem uderzeniowym typu krone), a od frontu wpina się patchcord. Modularna budowa ułatwia rozbudowę i wymianę pojedynczych portów.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "keystone jack",
    "moduł keystone",
    "gniazdo keystone",
    "gniazdo sieciowe"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kategorie skrętki (Cat5e/Cat6/Cat6a/Cat7/Cat8)",
   "en": "twisted-pair categories (Cat5e/Cat6/Cat6a/Cat7/Cat8)",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Kategoria skrętki określa pasmo przenoszenia i maksymalną szybkość transmisji kabla. Cat5e obsługuje 1GbE (do 100 MHz), Cat6 — 1GbE na 100 m oraz 10GbE tylko do ok. 55 m (250 MHz), Cat6a — 10GbE na pełnych 100 m (500 MHz), Cat7 — 10GbE z lepszym ekranowaniem (600 MHz), a Cat8 — 25/40GbE na krótkich trasach do ok. 30 m (2000 MHz), głównie w centrach danych.",
   "qnap_note": "Dla portu 10GbE (10GBASE-T) w serwerze QNAP NAS na pełnej długości 100 m zaleca się co najmniej kabel kategorii Cat6a.",
   "aliases": [
    "Cat5e",
    "Cat6",
    "Cat6a",
    "Cat7",
    "Cat8",
    "kategoria kabla",
    "klasa okablowania"
   ]
  },
  {
   "pl": "Maksymalna długość 100 m",
   "en": "100 m maximum cable length",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Dla okablowania miedzianego Ethernet (skrętka) maksymalna długość pojedynczego łącza wynosi 100 m: zwyczajowo do 90 m kabla instalacyjnego (poziomego) plus do 10 m na kable krosowe po obu stronach. Przekroczenie tej granicy powoduje nadmierne tłumienie sygnału, błędy transmisji oraz spadek szybkości lub utratę połączenia.",
   "qnap_note": "Jeżeli serwer QNAP NAS ma być oddalony o więcej niż 100 m, należy zastosować łącze światłowodowe (np. moduł SFP+) lub przełącznik pośredni.",
   "aliases": [
    "limit 100 m",
    "długość łącza",
    "channel length",
    "90+10 m"
   ]
  },
  {
   "pl": "Światłowód",
   "en": "optical fiber",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Światłowód to medium transmisyjne przesyłające dane jako impulsy światła w szklanym lub plastikowym rdzeniu. Zapewnia bardzo dużą przepustowość, zasięg liczony w kilometrach oraz pełną odporność na zakłócenia elektromagnetyczne, dlatego stosuje się go do szybkich łączy szkieletowych i połączeń na duże odległości.",
   "qnap_note": "Serwery QNAP NAS wyposażone w gniazda SFP+/SFP28 mogą łączyć się światłowodem po wpięciu odpowiedniego modułu (wkładki) optycznego.",
   "aliases": [
    "fiber",
    "kabel światłowodowy",
    "włókno optyczne",
    "fibre"
   ]
  },
  {
   "pl": "Światłowód jednomodowy vs wielomodowy",
   "en": "single-mode vs multi-mode fiber",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Światłowód jednomodowy (SMF) ma bardzo cienki rdzeń i prowadzi jeden mod światła z lasera, oferując największy zasięg (kilkadziesiąt km) — stosuje się go na długie trasy. Światłowód wielomodowy (MMF) ma grubszy rdzeń prowadzący wiele modów, jest tańszy w obrębie urządzeń optycznych, lecz ma mniejszy zasięg (zwykle do kilkuset metrów) i służy do połączeń wewnątrz budynku lub centrum danych.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "jednomodowy",
    "wielomodowy",
    "single-mode",
    "multi-mode",
    "SMF",
    "MMF",
    "OM3",
    "OM4",
    "OS2"
   ]
  },
  {
   "pl": "Moduł SFP/SFP+/SFP28/QSFP",
   "en": "SFP/SFP+/SFP28/QSFP transceiver",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Moduł SFP (wkładka) to wymienny element wpinany w gniazdo urządzenia sieciowego, który dopasowuje port do konkretnego medium i szybkości. SFP obsługuje do 1 Gb/s, SFP+ do 10 Gb/s, SFP28 do 25 Gb/s, a QSFP/QSFP28 (poczwórny) odpowiednio 40 i 100 Gb/s. Wkładki występują w wersjach światłowodowych (z włóknem) oraz miedzianych (kable DAC).",
   "qnap_note": "Serwery i karty rozszerzeń QNAP z gniazdami SFP+/SFP28 pozwalają dobrać wkładkę do potrzeb (światłowód lub DAC); zaleca się stosowanie modułów zgodnych z listą kompatybilności QNAP.",
   "aliases": [
    "SFP",
    "SFP+",
    "SFP28",
    "QSFP",
    "QSFP28",
    "wkładka SFP",
    "transceiver",
    "mini-GBIC"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kabel DAC (miedziany bezpośredni)",
   "en": "DAC (Direct Attach Copper) cable",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Kabel DAC to gotowy kabel miedziany z fabrycznie zamontowanymi na obu końcach wkładkami (SFP+/SFP28/QSFP), służący do bezpośredniego połączenia dwóch urządzeń na krótkim dystansie (zwykle do 1–7 m). Jest tańszy i pobiera mniej energii niż para modułów światłowodowych, dlatego często łączy się nim serwery NAS, serwery i przełączniki w jednej szafie.",
   "qnap_note": "Dla połączenia serwera QNAP NAS z przełącznikiem 10/25GbE w tej samej szafie kabel DAC bywa najtańszym rozwiązaniem; warto sprawdzić jego zgodność z listą kompatybilności QNAP.",
   "aliases": [
    "DAC",
    "Direct Attach Copper",
    "kabel DAC",
    "twinax",
    "kabel twinaksjalny",
    "passive DAC"
   ]
  },
  {
   "pl": "Auto-MDIX",
   "en": "Auto-MDIX",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Auto-MDIX to funkcja automatycznego wykrywania i korygowania typu połączenia w porcie Ethernet, dzięki której port sam dobiera przypisanie par nadawczych i odbiorczych. Eliminuje to konieczność stosowania kabla krosowanego (crossover) — połączenie zadziała niezależnie od tego, czy użyto kabla prostego, czy krosowanego.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "MDI/MDIX",
    "auto MDI-X",
    "automatyczne krosowanie",
    "automatyczne MDIX"
   ]
  },
  {
   "pl": "PoE / PoE+ (zasilanie przez Ethernet)",
   "en": "PoE / PoE+ (Power over Ethernet)",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "PoE (Power over Ethernet) to technologia przesyłania zasilania razem z danymi jednym kablem skrętkowym, eliminująca potrzebę osobnego zasilacza dla urządzenia odbiorczego (np. kamery IP, punktu dostępowego, telefonu VoIP). PoE (802.3af) dostarcza do ok. 15,4 W na port, PoE+ (802.3at) do ok. 30 W, a mocniejsze warianty (PoE++/802.3bt) oferują 60–90 W.",
   "qnap_note": "Niektóre przełączniki QNAP (linia QSW/QGD) obsługują porty PoE, co pozwala zasilać kamery dozoru zarządzane np. w aplikacji QVR.",
   "aliases": [
    "PoE",
    "PoE+",
    "PoE++",
    "Power over Ethernet",
    "802.3af",
    "802.3at",
    "802.3bt",
    "zasilanie po skrętce"
   ]
  },
  {
   "pl": "Panel krosowy (patch panel)",
   "en": "patch panel",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Panel krosowy to listwa montowana w szafie rack, grupująca gniazda (najczęściej RJ45), w której od tyłu zarabia się na stałe kable instalacyjne prowadzone do gniazd w pomieszczeniach, a od frontu wpina patchcordy łączące porty z przełącznikiem. Porządkuje okablowanie i ułatwia jego dokumentację oraz przełączanie połączeń.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "patch panel",
    "panel krosowniczy",
    "krosownica",
    "panel rozdzielczy"
   ]
  },
  {
   "pl": "1000BASE-T / 10GBASE-T",
   "en": "1000BASE-T / 10GBASE-T",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "1000BASE-T i 10GBASE-T to standardy Ethernet po skrętce miedzianej z wtykami RJ45: 1000BASE-T zapewnia 1 Gb/s (1GbE) na kablu Cat5e/Cat6 do 100 m, a 10GBASE-T — 10 Gb/s (10GbE) na Cat6a (lub lepszym) do 100 m, bądź na Cat6 jedynie do ok. 55 m. Oba standardy wykorzystują wszystkie cztery pary skrętki.",
   "qnap_note": "Serwery QNAP NAS oferują porty 1000BASE-T (1GbE) oraz — w wyższych modelach lub przez karty rozszerzeń — porty 10GBASE-T (10GbE) na złączu RJ45.",
   "aliases": [
    "1000BASE-T",
    "10GBASE-T",
    "1GbE",
    "10GbE",
    "GbE",
    "gigabit Ethernet",
    "10-gigabit Ethernet"
   ]
  },
  {
   "pl": "Przepustowość łącza a przepustowość kabla",
   "en": "link bandwidth vs cable bandwidth",
   "category": "Siec - okablowanie i warstwa fizyczna",
   "definition_pl": "Należy rozróżnić przepustowość (szybkość) łącza, czyli faktyczną wynegocjowaną prędkość transmisji między portami (np. 1 lub 10 Gb/s), od parametrów kabla, czyli jego pasma przenoszenia w MHz wynikającego z kategorii. Realna szybkość połączenia to zawsze minimum z możliwości obu portów oraz przepustowości, jaką dopuszcza dany kabel na danej długości — słabszy kabel może ograniczyć szybkie porty.",
   "qnap_note": "Jeśli port 10GbE serwera QNAP NAS negocjuje tylko 1 Gb/s, częstą przyczyną jest kabel o zbyt niskiej kategorii albo zbyt długi lub uszkodzony — warto sprawdzić okablowanie.",
   "aliases": [
    "przepustowość",
    "bandwidth",
    "pasmo",
    "szybkość łącza",
    "negocjacja prędkości",
    "link speed"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tryb podstawowy wirtualnego przełącznika",
   "en": "virtual switch basic mode",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Najprostszy tryb tworzenia wirtualnego przełącznika, przeznaczony dla użytkowników, którzy chcą szybko udostępnić połączenie sieciowe bez konfigurowania zaawansowanych funkcji. Wystarczy wybrać adapter fizyczny pełniący rolę łącza nadrzędnego (uplink).",
   "qnap_note": "Dostępny w Network & Virtual Switch obok trybu zaawansowanego i SDN; pozwala opcjonalnie włączyć protokół Spanning Tree, aby zapobiec pętlom w sieci mostkowanej.",
   "aliases": [
    "basic mode"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tryb zaawansowany wirtualnego przełącznika",
   "en": "virtual switch advanced mode",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Tryb tworzenia wirtualnego przełącznika dający pełną kontrolę nad konfiguracją, w tym ustawienia adresu MAC, IPv4/IPv6, DNS oraz tras statycznych. Przeznaczony dla doświadczonych administratorów wymagających elastycznego podziału zasobów sieciowych.",
   "qnap_note": "W QTS/QuTS hero tryb zaawansowany w Network & Virtual Switch umożliwia korzystanie z tras statycznych i wielu wirtualnych przełączników na jednym serwerze NAS.",
   "aliases": [
    "advanced mode"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tryb programowo definiowanego przełącznika",
   "en": "software-defined switch mode (SDN)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Tryb wirtualnego przełącznika oparty na koncepcji sieci programowalnych (SDN), w którym logika przełączania jest definiowana programowo i odseparowana od sprzętu. Pozwala na elastyczne kształtowanie ruchu i izolację segmentów sieci.",
   "qnap_note": "Trzeci tryb tworzenia wirtualnego przełącznika w Network & Virtual Switch (obok podstawowego i zaawansowanego); przydatny do izolacji ruchu maszyn wirtualnych i kontenerów.",
   "aliases": [
    "SDN",
    "programowo definiowana sieć"
   ]
  },
  {
   "pl": "Łącze nadrzędne",
   "en": "uplink",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Port lub interfejs, przez który wirtualny przełącznik łączy się z fizyczną siecią zewnętrzną lub internetem. Ruch z maszyn wirtualnych i kontenerów wychodzi na zewnątrz właśnie przez wyznaczony port łącza nadrzędnego.",
   "qnap_note": "W wirtualnym przełączniku QNAP wskazuje się adapter fizyczny jako port uplink, aby podłączone urządzenia uzyskały dostęp do innej sieci lub internetu.",
   "aliases": [
    "uplink",
    "port nadrzędny"
   ]
  },
  {
   "pl": "Koncentrator",
   "en": "hub",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Proste, dziś przestarzałe urządzenie warstwy 1, które powiela każdą odebraną ramkę na wszystkie pozostałe porty bez analizy adresów. Wszystkie porty współdzielą jedną domenę kolizyjną, co prowadzi do kolizji i spadku wydajności.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "hub"
   ]
  },
  {
   "pl": "Most",
   "en": "bridge",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Urządzenie lub mechanizm warstwy 2 łączący dwa segmenty sieci w jedną domenę rozgłoszeniową i przekazujący ramki na podstawie adresów MAC. Most jest koncepcyjnym pierwowzorem przełącznika, który można traktować jako wieloportowy most.",
   "qnap_note": "Tryb mostkowy (bridge) jest często wykorzystywany przy podłączaniu maszyn wirtualnych Virtualization Station bezpośrednio do sieci fizycznej.",
   "aliases": [
    "bridge",
    "mostek"
   ]
  },
  {
   "pl": "Domena rozgłoszeniowa",
   "en": "broadcast domain",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Logiczny obszar sieci, w którym ramka rozgłoszeniowa wysłana przez jedno urządzenie dociera do wszystkich pozostałych urządzeń. Przełączniki i mosty przekazują rozgłoszenia w obrębie domeny, natomiast routery ją dzielą.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "broadcast domain"
   ]
  },
  {
   "pl": "Domena kolizyjna",
   "en": "collision domain",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Segment sieci, w którym jednoczesna transmisja dwóch urządzeń powoduje kolizję ramek. W sieciach z przełącznikami pracującymi w trybie pełnego dupleksu każdy port stanowi osobną domenę kolizyjną, dzięki czemu kolizje praktycznie nie występują.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "collision domain"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tablica adresów MAC",
   "en": "MAC address table",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Struktura przechowywana przez przełącznik, która wiąże poznane adresy MAC z portami, do których są podłączone. Na jej podstawie przełącznik decyduje, na który port przekazać ramkę, zamiast rozsyłać ją na wszystkie porty.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "tablica MAC",
    "tablica CAM",
    "tablica przekazywania"
   ]
  },
  {
   "pl": "Protokół ARP",
   "en": "ARP (Address Resolution Protocol)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokół służący do odwzorowania adresu IP na adres MAC w obrębie sieci lokalnej. Urządzenie wysyła zapytanie rozgłoszeniowe „kto ma ten adres IP”, a posiadacz odpowiada swoim adresem MAC, który zostaje zapamiętany w pamięci podręcznej ARP.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "ARP",
    "Address Resolution Protocol"
   ]
  },
  {
   "pl": "Model OSI",
   "en": "OSI model",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Siedmiowarstwowy model odniesienia opisujący komunikację sieciową: warstwa fizyczna, łącza danych, sieciowa, transportowa, sesji, prezentacji i aplikacji. Każda warstwa świadczy usługi warstwie wyższej i korzysta z usług warstwy niższej.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "OSI",
    "model ISO/OSI",
    "model warstwowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Warstwa 2 a warstwa 3",
   "en": "Layer 2 vs Layer 3",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Warstwa 2 (łącza danych) przesyła ramki w obrębie jednej sieci lokalnej na podstawie adresów MAC, jak robi to przełącznik. Warstwa 3 (sieciowa) przekazuje pakiety między różnymi sieciami na podstawie adresów IP, jak robi to router.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "L2 vs L3",
    "warstwa łącza danych a warstwa sieciowa"
   ]
  },
  {
   "pl": "Spanning Tree Protocol",
   "en": "Spanning Tree Protocol (STP/RSTP)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokół warstwy 2 zapobiegający pętlom w sieci z nadmiarowymi połączeniami przez logiczne blokowanie wybranych ścieżek. RSTP (Rapid STP) to szybsza odmiana, która znacznie skraca czas zbieżności sieci po zmianie topologii.",
   "qnap_note": "W trybie podstawowym wirtualnego przełącznika QNAP można włączyć Spanning Tree, aby zapobiec pętlom mostów (bridge loops).",
   "aliases": [
    "STP",
    "RSTP",
    "drzewo opinające"
   ]
  },
  {
   "pl": "Port trunk a port dostępowy",
   "en": "trunk port vs access port",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Port dostępowy (access) należy do jednej sieci VLAN i przenosi nieoznakowany ruch urządzenia końcowego. Port trunk przenosi ruch wielu VLAN-ów jednocześnie, oznaczając ramki znacznikami 802.1Q, i zwykle łączy przełączniki między sobą.",
   "qnap_note": "Uwaga: w QNAP termin „port trunking” oznacza też agregację łączy (LACP); nie należy go mylić z trunkiem VLAN.",
   "aliases": [
    "trunk",
    "access port",
    "port magistralowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Dupleks",
   "en": "duplex (half/full)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Tryb transmisji określający kierunkowość łącza. W trybie półdupleksu (half) urządzenie naraz albo wysyła, albo odbiera dane, natomiast w trybie pełnego dupleksu (full) może to robić jednocześnie, co eliminuje kolizje i podwaja efektywną przepustowość.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "duplex",
    "półdupleks",
    "pełny dupleks",
    "full duplex",
    "half duplex"
   ]
  },
  {
   "pl": "Autonegocjacja",
   "en": "auto-negotiation",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Mechanizm Ethernet, w którym dwa połączone urządzenia automatycznie uzgadniają najlepsze wspólne parametry łącza, takie jak prędkość (np. 1/2,5/10 Gb/s) i tryb dupleksu. Niedopasowanie autonegocjacji jest częstą przyczyną niskiej wydajności lub braku połączenia.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "auto-negotiation",
    "autonegocjacja prędkości"
   ]
  },
  {
   "pl": "Unicast, multicast, broadcast",
   "en": "unicast vs multicast vs broadcast",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Trzy sposoby adresowania ruchu sieciowego: unicast to transmisja jeden-do-jednego (do pojedynczego odbiorcy), multicast to transmisja jeden-do-wielu (do określonej grupy odbiorców), a broadcast to transmisja jeden-do-wszystkich w danej domenie rozgłoszeniowej.",
   "qnap_note": "Ruch multicast (np. usługi wykrywania mDNS/Bonjour i UPnP wykorzystywane m.in. przez Multimedia Console) bywa ograniczany przez przełączniki funkcją IGMP snooping.",
   "aliases": [
    "unicast",
    "multicast",
    "broadcast"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pętla zwrotna",
   "en": "loopback",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Wirtualny interfejs sieciowy o adresie 127.0.0.1 (IPv4) lub ::1 (IPv6), który kieruje ruch z powrotem do tego samego urządzenia bez wychodzenia na fizyczną sieć. Służy do testowania stosu sieciowego oraz komunikacji usług lokalnych.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "loopback",
    "localhost",
    "interfejs sprzężenia zwrotnego"
   ]
  },
  {
   "pl": "Pasmo a przepustowość",
   "en": "bandwidth vs throughput",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Pasmo (bandwidth) to teoretyczna, maksymalna przepustowość łącza (np. 1 Gb/s), natomiast przepustowość rzeczywista (throughput) to faktyczna ilość danych przesyłana w jednostce czasu, zwykle niższa z powodu narzutów protokołów, opóźnień i strat ramek.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "bandwidth",
    "throughput",
    "przepustowość rzeczywista"
   ]
  },
  {
   "pl": "Adres rozgłoszeniowy",
   "en": "broadcast address",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Specjalny adres w danej podsieci (np. 192.168.1.255), na który wysłany pakiet trafia do wszystkich urządzeń w tej podsieci. Powstaje przez ustawienie wszystkich bitów części hosta w adresie na jedynki.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": [
    "broadcast address",
    "adres broadcast"
   ]
  },
  {
   "pl": "Skrętka",
   "en": "twisted pair cable",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Kabel miedziany zbudowany z par splecionych przewodów, w którym skręcenie ogranicza zakłócenia elektromagnetyczne i przesłuchy. Stanowi podstawowe medium sieci Ethernet i występuje w odmianach nieekranowanej (UTP) oraz ekranowanej (np. STP, FTP) w kategoriach Cat5e, Cat6, Cat6a.",
   "qnap_note": "Tutaj skrót FTP oznacza Foiled Twisted Pair (skrętka foliowana, ekranowanie zbiorcze) i nie ma związku z protokołem przesyłania plików FTP. Do połączeń wielogigabitowych (2,5/5/10GbE) na portach RJ-45 w NAS QNAP zaleca się skrętkę co najmniej Cat6/Cat6a.",
   "aliases": [
    "twisted pair",
    "UTP",
    "STP",
    "FTP (kabel foliowany)",
    "kabel sieciowy"
   ]
  },
  {
   "pl": "Plex",
   "en": "Plex (serwer multimediów)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Serwer multimediów: udostępnia filmy, muzykę i zdjęcia z NAS w sieci i przez internet, z okładkami i opisami.",
   "qnap_note": "Na QNAP: pakiet w App Center lub kontener; automatycznie indeksuje biblioteki na woluminach.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Emby",
   "en": "Emby (serwer multimediów)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Serwer multimediów podobny do Plex (częściowo otwartoźródłowy), z naciskiem na transkodowanie i kontrolę rodzicielską.",
   "qnap_note": "App Center lub obraz Docker w Container Station.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Jellyfin",
   "en": "Jellyfin (serwer multimediów)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "W pełni darmowy, otwartoźródłowy serwer multimediów — bez opłat i konta w chmurze.",
   "qnap_note": "Na QNAP zwykle przez Container Station (Docker), biblioteki na woluminach NAS.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Portainer",
   "en": "Portainer (zarządzanie Dockerem)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Graficzny panel do zarządzania Dockerem: kontenery, obrazy, sieci i woluminy klikalnie zamiast w konsoli.",
   "qnap_note": "Kontener w Container Station — wygodne uzupełnienie do reszty aplikacji.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Immich",
   "en": "Immich (serwer zdjęć)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Samodzielny serwer zdjęć i wideo, alternatywa Google Photos — auto-backup z telefonu i rozpoznawanie twarzy.",
   "qnap_note": "Instalacja przez Docker/Container Station (zwykle compose); zdjęcia lokalnie na NAS.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Linkwarden",
   "en": "Linkwarden (menedżer zakładek)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Menedżer zakładek z archiwizacją stron (kopia + PDF), tagowaniem i kolekcjami.",
   "qnap_note": "Kontener w Container Station — prywatna alternatywa dla zakładek przeglądarki.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Nextcloud",
   "en": "Nextcloud (prywatna chmura)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Prywatna chmura plików (alternatywa Dropbox/Drive) z synchronizacją, kalendarzem, kontaktami i edycją dokumentów.",
   "qnap_note": "App Center lub kontener; pliki na woluminach NAS.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "qBittorrent",
   "en": "qBittorrent (klient torrent)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Klient torrent z wbudowanym interfejsem webowym, bez reklam i spyware.",
   "qnap_note": "Kontener w Container Station; pobieranie do folderów na NAS.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "rTorrent",
   "en": "rTorrent (klient torrent)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Lekki, tekstowy klient torrent (często z nakładką ruTorrent/Flood), bardzo oszczędny dla CPU/RAM.",
   "qnap_note": "Na QNAP dostępny jako aplikacja QPKG (Rtorrent15) instalowana w App Center / z repozytorium; ceniony za bardzo niskie zużycie CPU i RAM (często z nakładką ruTorrent/Flood).",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Transmission",
   "en": "Transmission (klient torrent)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Prosty i lekki klient torrent z czystym interfejsem webowym.",
   "qnap_note": "Pakiet społeczności lub kontener w Container Station.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Home Assistant",
   "en": "Home Assistant (smart home)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Centrala smart home: łączy urządzenia różnych producentów, automatyzacje i jeden pulpit sterowania.",
   "qnap_note": "Kontener w Container Station — lokalnie, bez chmury producenta.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "AdGuard Home",
   "en": "AdGuard Home (bloker reklam DNS)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Sieciowy bloker reklam i trackerów na poziomie DNS dla całej sieci domowej, z panelem statystyk.",
   "qnap_note": "Kontener ustawiany jako serwer DNS dla routera/urządzeń.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Pi-hole",
   "en": "Pi-hole (bloker reklam DNS)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "DNS-owy bloker reklam i trackerów dla całej sieci — pochłania reklamy, zanim dotrą do urządzeń.",
   "qnap_note": "Kontener w Container Station jako lokalny serwer DNS.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Vaultwarden",
   "en": "Vaultwarden (menedżer haseł)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Lekki, samodzielny serwer menedżera haseł zgodny z klientami Bitwarden; sejf haseł na własnym NAS.",
   "qnap_note": "Kontener w Container Station.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Paperless-ngx",
   "en": "Paperless-ngx (archiwum dokumentów)",
   "category": "Aplikacje i self-hosting",
   "definition_pl": "Cyfrowa archiwizacja dokumentów: skan, OCR, tagowanie i wyszukiwanie paragonów oraz pism.",
   "qnap_note": "Docker/Container Station; dokumenty i indeks na NAS.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Procesor fizyczny (pCPU)",
   "en": "pCPU (physical core)",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Rdzeń fizyczny procesora hosta — realna jednostka mocy obliczeniowej, na której planowane są vCPU.",
   "qnap_note": "Liczba VM ze sprzętową akceleracją (KVM) ≈ liczbie rdzeni fizycznych; powyżej tego QEMU schodzi do wolniejszej emulacji.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Procesor logiczny / wątek HT",
   "en": "logical processor (HT thread)",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Pojedynczy wątek widziany przez system. Hyper-Threading daje 2 wątki na rdzeń, ale to tylko ~+30% mocy, a nie podwojenie.",
   "qnap_note": "vCPU mapują się 1:1 do procesorów logicznych.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Overcommit (nadsubskrypcja CPU)",
   "en": "overcommit",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Przydzielenie VM więcej zasobów (vCPU/RAM) niż host fizycznie posiada — działa, dopóki nie wszystkie żądają ich naraz.",
   "qnap_note": "vCPU:pCPU do 3:1 bezpiecznie; 3:1–5:1 ryzyko; 6:1+ realne problemy.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Steal time (%st)",
   "en": "steal time",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Czas, w którym vCPU było gotowe do pracy, ale host nie przydzielił mu fizycznego CPU. Widoczny w monitorze top/htop.",
   "qnap_note": "Rosnący %st = za duży overcommit; zmniejsz liczbę vCPU lub VM.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Przypinanie CPU (CPU pinning)",
   "en": "CPU pinning",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Przypięcie vCPU na stałe do konkretnych rdzeni fizycznych — mniejsza zmienność opóźnień dla obciążeń wrażliwych na latencję.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "NUMA",
   "en": "NUMA",
   "category": "Wirtualizacja",
   "definition_pl": "Architektura, w której każdy procesor ma własną, lokalną pamięć; dostęp do pamięci innego węzła jest wolniejszy.",
   "qnap_note": "Trzymaj vCPU i RAM danej VM w obrębie jednego węzła NUMA.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "QuTS Mega",
   "en": "QuTS Mega",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "System operacyjny QNAP klasy enterprise dla rozproszonych klastrów scale-out, oparty na Linux + Ceph (CephFS) — w odróżnieniu od ZFS-owego QuTS hero i ext4-owego QTS. Pojemność i wydajność rosną przez dodawanie węzłów (3–96).",
   "qnap_note": "Węzły QSN-3000/3050/7530. Ochrona danych: replikacja lub erasure coding (EC 4+2/8+2/8+3/16+4); usługi plikowe (SMB/NFS), obiektowe (S3) i WORM. Wdrożenie planowane z działem sprzedaży QNAP.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "CephFS",
   "en": "CephFS",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Rozproszony system plików oparty na Ceph, używany przez QuTS Mega; dane są rozłożone i replikowane między węzłami klastra, z samonaprawą i automatycznym równoważeniem.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Ceph",
   "en": "Ceph",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Otwartoźródłowa platforma rozproszonej pamięci masowej (obiekt / blok / plik) ze skalowaniem poziomym i samonaprawą danych. Stanowi rdzeń systemu QuTS Mega.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Kodowanie korekcyjne (erasure coding)",
   "en": "erasure coding",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Metoda ochrony danych dzieląca je na fragmenty oraz bloki nadmiarowe rozproszone po węzłach (np. EC 8+2). Daje odporność na awarie przy mniejszym narzucie pojemności niż pełna replikacja.",
   "qnap_note": "",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "Skalowanie poziome (scale-out)",
   "en": "scale-out",
   "category": "Wysoka dostepnosc (HA) i klastry",
   "definition_pl": "Rozbudowa pamięci masowej przez dodawanie kolejnych węzłów do klastra (rośnie pojemność i wydajność), w przeciwieństwie do scale-up (rozbudowa pojedynczego urządzenia).",
   "qnap_note": "Model QuTS Mega.",
   "aliases": []
  },
  {
   "pl": "NCQ (natywne kolejkowanie poleceń)",
   "en": "Native Command Queuing (NCQ)",
   "category": "Dyski i RAID",
   "definition_pl": "Rozszerzenie protokołu SATA, dzięki któremu dysk może wewnętrznie optymalizować kolejność wykonywania odebranych poleceń odczytu i zapisu. Ogranicza zbędne ruchy głowicy i zmniejsza opóźnienia operacji we/wy przy wielu jednoczesnych żądaniach. Dotyczy dysków SATA — zarówno HDD, jak i SSD.",
   "qnap_note": "W QTS/QuTS hero NCQ włącza się i wyłącza w Storage & Snapshots → Disk & JBOD → Disk Health → Advanced. Komunikat „NCQ disabled. Timeout error.” oznacza, że system sam wyłączył NCQ z powodu przekroczeń limitu czasu we/wy na dysku — to sygnał problemu z dyskiem; QNAP zaleca przełożenie dysku do innej kieszeni, a przy nawrotach błędu — jak najszybszą wymianę.",
   "aliases": [
    "NCQ",
    "Native Command Queuing",
    "natywne kolejkowanie poleceń"
   ]
  },
  {
   "pl": "cachedev / ce_cachedev",
   "en": "cachedev / ce_cachedev (device-mapper)",
   "category": "Pule i woluminy",
   "definition_pl": "Wewnętrzne nazwy urządzeń device-mapper w QTS/QuTS hero. /dev/mapper/cachedevX reprezentuje pojedynczy wolumin QNAP (warstwa dm-cache nad woluminem logicznym LVM, leżącym na thin-poolu puli) i jest montowany w /share/CACHEDEVX_DATA. Jest jedno cachedevX na wolumin, a nie na pulę — jedna pula może mieć wiele woluminów, czyli wiele cachedev. Człon „cache” w nazwie jest historyczny (dm-cache) i nie oznacza pamięci podręcznej SSD.",
   "qnap_note": "Dla woluminów szyfrowanych: cachedevX to urządzenie zaszyfrowane (zablokowane, LUKS), a ce_cachedevX to urządzenie odszyfrowane/odblokowane, tworzone przez cryptsetup luksOpen — pojawia się i jest montowane dopiero PO podaniu hasła (prefiks „ce_” = odblokowany cel). Nazwy cachedev/ce_cachedev nie występują w oficjalnej dokumentacji QNAP (interfejs mówi tylko „zablokuj/odblokuj wolumin”) — to wiedza o wewnętrznej budowie systemu.",
   "aliases": [
    "cachedev",
    "ce_cachedev",
    "cachedevX",
    "ce_cachedevX"
   ]
  },
  {
   "pl": "iperf3",
   "en": "iperf3 (test przepustowości sieci)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Konsolowe narzędzie do pomiaru maksymalnej przepustowości sieci TCP/UDP między dwoma hostami (jeden działa jako serwer: „iperf3 -s”, drugi jako klient: „iperf3 -c <adres>”). De facto standard sprawdzania, czy łącze faktycznie osiąga deklarowaną prędkość (1 / 2,5 / 10 GbE) — niezależnie od wydajności dysków.",
   "qnap_note": "Pozwala odróżnić wąskie gardło sieci od dyskowego przy wolnych transferach SMB/NFS. Na QNAP można go uruchomić z Container Station lub jako pakiet QPKG; drugi koniec testu to komputer w sieci.",
   "aliases": [
    "iperf",
    "iperf3"
   ]
  },
  {
   "pl": "PuTTY",
   "en": "PuTTY (klient SSH / Telnet)",
   "category": "Ogolne pojecia NAS / system",
   "definition_pl": "Darmowy klient terminala SSH, Telnet i połączeń szeregowych dla Windows, służący do zdalnego logowania się do wiersza poleceń serwera (np. NAS) i wykonywania komend administracyjnych.",
   "qnap_note": "Używany do połączeń SSH z QNAP NAS po włączeniu SSH w Panelu sterowania → Telnet/SSH. W zestawie narzędzia psftp (transfer plików po SFTP) oraz plink (SSH w skryptach).",
   "aliases": [
    "PuTTY",
    "putty",
    "plink",
    "psftp"
   ]
  },
  {
   "pl": "QVR Pro",
   "en": "QVR Pro",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Profesjonalne oprogramowanie monitoringu wideo (NVR) QNAP — nagrywanie, podgląd na żywo i zarządzanie kamerami IP bezpośrednio na NAS. Następca Surveillance Station; działa na dedykowanej przestrzeni i obsługuje kanały kamer wykupywane licencyjnie.",
   "qnap_note": "Instalowane z App Center; część kanałów jest darmowa, kolejne dokupuje się jako licencje QVR Pro.",
   "aliases": [
    "QVR Pro",
    "QVR"
   ]
  },
  {
   "pl": "QVR Elite",
   "en": "QVR Elite",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Lżejsza, podstawowa wersja monitoringu QNAP dla mniejszych instalacji i słabszych modeli NAS — uproszczony odpowiednik QVR Pro.",
   "qnap_note": "Alternatywa dla QVR Pro tam, gdzie nie potrzeba zaawansowanych funkcji i dodatków AI.",
   "aliases": [
    "QVR Elite"
   ]
  },
  {
   "pl": "QVR Center",
   "en": "QVR Center",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Centralna konsola do zarządzania wieloma serwerami QVR Pro z jednego miejsca — zbiorczy podgląd kamer i nagrań z wielu urządzeń NAS.",
   "qnap_note": "Przydatne w rozproszonych instalacjach z kilkoma serwerami QVR Pro.",
   "aliases": [
    "QVR Center"
   ]
  },
  {
   "pl": "QVR Guard",
   "en": "QVR Guard",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Tryb nagrywania zapasowego (failover) dla QVR Pro — przejmuje rejestrację kamer po awarii podstawowego serwera monitoringu, ograniczając przerwy w nagraniu.",
   "qnap_note": "Zwiększa ciągłość monitoringu w krytycznych instalacjach CCTV.",
   "aliases": [
    "QVR Guard"
   ]
  },
  {
   "pl": "QVR Pro Client",
   "en": "QVR Pro Client",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Aplikacja kliencka (Windows/macOS oraz mobilna) do podglądu na żywo, odtwarzania i eksportu nagrań z serwerów QVR Pro.",
   "qnap_note": "Pobierana osobno; łączy się z serwerem QVR Pro na NAS. Bywa nazywana skrótowo „QVR Client”.",
   "aliases": [
    "QVR Pro Client",
    "QVR Client"
   ]
  },
  {
   "pl": "Surveillance Station",
   "en": "Surveillance Station",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Starsze oprogramowanie monitoringu wideo QNAP, w dużej mierze zastąpione przez QVR Pro. Również oparte na licencjonowanych kanałach kamer.",
   "qnap_note": "Na nowszych systemach QNAP rekomenduje QVR Pro / QVR Elite zamiast Surveillance Station.",
   "aliases": [
    "Surveillance Station",
    "stacja monitoringu"
   ]
  },
  {
   "pl": "QVR Face",
   "en": "QVR Face",
   "category": "Multimedia i streaming",
   "definition_pl": "Dodatek AI do QVR Pro rozpoznający twarze w obrazie z kamer (rozpoznawanie i wyszukiwanie osób).",
   "qnap_note": "Wymaga QVR Pro i odpowiednich zasobów (CPU/akcelerator); licencjonowany osobno.",
   "aliases": [
    "QVR Face"
   ]
  },
  {
   "pl": "QuRouter",
   "en": "QuRouter",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Działająca w przeglądarce, scentralizowana konsola do zarządzania routerami QNAP. Umożliwia konfigurację trybów WAN, sieci LAN i bezprzewodowych, reguł zapory, filtrowania treści oraz aktualizacji oprogramowania — z jednego panelu, bez wiedzy o wierszu poleceń.",
   "qnap_note": "Obsługuje routery serii QHora i QMiro. Integruje się z QuWAN (SD-WAN) i QVPN. Dostępna też jako aplikacja mobilna QuRouter.",
   "aliases": [
    "qurouter",
    "konsola routera QNAP"
   ]
  },
  {
   "pl": "QuWAN",
   "en": "QuWAN (SD-WAN)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Rozwiązanie SD-WAN firmy QNAP — programowo sterowana sieć rozległa, która automatycznie zestawia szyfrowane tunele między lokalizacjami (VPN mesh), wybiera najlepsze łącze i równoważy ruch. Upraszcza łączenie oddziałów bez ręcznej konfiguracji tuneli.",
   "qnap_note": "Zarządzane centralnie przez QuWAN Orchestrator (chmurowy panel). Węzłami mogą być routery QHora oraz serwery NAS z zainstalowanym QuWAN Agent.",
   "aliases": [
    "quwan",
    "sd-wan qnap",
    "quwan orchestrator",
    "orchestrator"
   ]
  },
  {
   "pl": "QVPN",
   "en": "QVPN",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Usługa VPN firmy QNAP zapewniająca bezpieczny, szyfrowany dostęp zdalny do sieci domowej lub firmowej. Pełni rolę serwera VPN (przyjmuje połączenia klientów) oraz klienta (łączy urządzenie z zewnętrznym serwerem VPN).",
   "qnap_note": "W routerach QuRouter obsługuje m.in. WireGuard, OpenVPN, L2TP/IPsec i PPTP. Na NAS dostępna jako aplikacja QVPN Service.",
   "aliases": [
    "qvpn",
    "qvpn service",
    "serwer vpn qnap"
   ]
  },
  {
   "pl": "QMiro",
   "en": "QMiro",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Seria kompaktowych routerów mesh Wi‑Fi firmy QNAP (np. QMiro‑201W, QMiroPlus‑201W). Przeznaczone do budowy bezprzewodowej sieci kratowej pokrywającej cały dom lub biuro jednym, spójnym SSID.",
   "qnap_note": "Konfigurowane przez QuRouter. QMiroPlus łączy funkcje routera z platformą aplikacji QTS.",
   "aliases": [
    "qmiro",
    "qmiro-201w",
    "qmiroplus",
    "router mesh qnap"
   ]
  },
  {
   "pl": "QHora",
   "en": "QHora",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Seria wydajnych routerów SD‑WAN firmy QNAP (np. QHora‑301W, QHora‑321) z portami 10GbE i Wi‑Fi 6. Kierowane do zastosowań biznesowych wymagających szybkich łączy przewodowych i obsługi wielu tuneli VPN.",
   "qnap_note": "Rdzeń rozwiązania QuWAN. Konfiguracja przez QuRouter; obsługa agregacji portów, wielu WAN i failover.",
   "aliases": [
    "qhora",
    "qhora-301w",
    "qhora-321",
    "router sd-wan qnap"
   ]
  },
  {
   "pl": "SD-WAN",
   "en": "SD-WAN (Software-Defined WAN)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Programowo definiowana sieć rozległa — technologia, która oddziela sterowanie ruchem od sprzętu i pozwala centralnie zarządzać wieloma łączami (światłowód, LTE, xDSL). Automatycznie wybiera najlepszą trasę, szyfruje tunele i przełącza się na łącze zapasowe przy awarii.",
   "qnap_note": "U QNAP realizowane przez QuWAN + QuWAN Orchestrator.",
   "aliases": [
    "sd-wan",
    "software-defined wan",
    "programowo sterowana sieć rozległa"
   ]
  },
  {
   "pl": "WireGuard",
   "en": "WireGuard",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Nowoczesny, lekki protokół VPN oparty na współczesnej kryptografii. Cechuje się bardzo małym narzutem, wysoką wydajnością i prostą konfiguracją opartą na parach kluczy publicznych — szybszy i prostszy od OpenVPN czy IPsec.",
   "qnap_note": "Obsługiwany jako serwer i klient VPN w QuRouter oraz w QVPN Service na NAS.",
   "aliases": [
    "wireguard",
    "wg",
    "protokół vpn wireguard"
   ]
  },
  {
   "pl": "OpenVPN",
   "en": "OpenVPN",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Popularny, otwarty protokół VPN wykorzystujący bibliotekę OpenSSL i tunelowanie SSL/TLS. Bardzo elastyczny i szeroko wspierany, działa przez UDP lub TCP i dobrze radzi sobie z zaporami sieciowymi (potrafi udawać ruch HTTPS).",
   "qnap_note": "Dostępny jako serwer i klient w QuRouter i QVPN. Konfiguracja klienta odbywa się przez plik .ovpn.",
   "aliases": [
    "openvpn",
    "ovpn",
    "tunel ssl vpn"
   ]
  },
  {
   "pl": "L2TP/IPsec",
   "en": "L2TP/IPsec",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Zestawienie protokołu tunelowania L2TP z warstwą szyfrowania IPsec. L2TP tworzy tunel, a IPsec zapewnia poufność i integralność danych. Natywnie wspierany przez większość systemów (Windows, macOS, iOS, Android) bez dodatkowego oprogramowania.",
   "qnap_note": "Jeden z trybów serwera VPN w QuRouter/QVPN. Wymaga otwarcia portów UDP 500/4500 i klucza współdzielonego (PSK).",
   "aliases": [
    "l2tp",
    "ipsec",
    "l2tp/ipsec",
    "tunel l2tp"
   ]
  },
  {
   "pl": "PPTP",
   "en": "PPTP",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Starszy protokół tunelowania VPN (Point‑to‑Point Tunneling Protocol). Prosty i szybki, ale uznawany za przestarzały i mało bezpieczny — jego szyfrowanie zostało złamane. Zalecany tylko tam, gdzie nie ma alternatywy, i nie do danych wrażliwych.",
   "qnap_note": "Nadal dostępny w QuRouter/QVPN dla zgodności ze starym sprzętem; preferuj WireGuard lub OpenVPN.",
   "aliases": [
    "pptp",
    "point-to-point tunneling protocol"
   ]
  },
  {
   "pl": "PPPoE",
   "en": "PPPoE",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Protokół (PPP over Ethernet) zestawiający połączenie z internetem po podaniu loginu i hasła od operatora. Powszechny na łączach xDSL i części łączy światłowodowych. Router pełni rolę klienta PPPoE, który uwierzytelnia się i otrzymuje adres publiczny.",
   "qnap_note": "Jeden z trybów WAN w QuRouter — wpisuje się dane logowania od dostawcy internetu.",
   "aliases": [
    "pppoe",
    "ppp over ethernet",
    "tryb wan pppoe"
   ]
  },
  {
   "pl": "IPoE",
   "en": "IPoE",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Tryb łączności WAN (IP over Ethernet), w którym operator przydziela adres bez logowania PPPoE — uwierzytelnianie odbywa się na podstawie portu lub adresu sprzętowego. Stosowany m.in. w sieciach operatorskich w Japonii (usługi natywnego IPv6).",
   "qnap_note": "Wybierany jako tryb WAN w QuRouter; często razem z DS‑Lite lub MAP‑E przy japońskich usługach IPv6.",
   "aliases": [
    "ipoe",
    "ip over ethernet",
    "tryb wan ipoe"
   ]
  },
  {
   "pl": "DS-Lite",
   "en": "DS-Lite (Dual-Stack Lite)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Technika przejścia na IPv6, w której urządzenie klienta korzysta wyłącznie z adresu IPv6, a ruch IPv4 jest tunelowany do operatora i tam wychodzi przez współdzielony adres publiczny (CGN). Pozwala dostawcom oszczędzać kurczące się adresy IPv4.",
   "qnap_note": "Obsługiwane w QuRouter dla operatorów oferujących IPv6 (m.in. Japonia). Klient nie ma własnego publicznego IPv4 — utrudnia to przekierowanie portów.",
   "aliases": [
    "ds-lite",
    "dual-stack lite",
    "ds lite"
   ]
  },
  {
   "pl": "MAP-E / v6plus",
   "en": "MAP-E (v6plus)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Metoda przejścia IPv4‑over‑IPv6, w której adres IPv4 i pula portów są wyliczane z prefiksu IPv6, a ruch IPv4 jest enkapsulowany w IPv6 bez tunelu do operatora (bezstanowo). W Japonii oferowana pod nazwami handlowymi v6plus, OCN Virtual Connect i podobnymi.",
   "qnap_note": "Wybierana w ustawieniach IPv6 QuRouter dla japońskich usług. Router otrzymuje ograniczony zakres portów, co wpływa na przekierowania.",
   "aliases": [
    "map-e",
    "v6plus",
    "ipv4 over ipv6",
    "ocn virtual connect"
   ]
  },
  {
   "pl": "DMZ",
   "en": "DMZ (Demilitarized Zone)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Tryb, w którym router kieruje cały przychodzący ruch z internetu do jednego wskazanego urządzenia w sieci LAN, wystawiając je „na zewnątrz” poza ochroną zapory. Używany awaryjnie, gdy aplikacja nie działa mimo przekierowania portów — kosztem bezpieczeństwa.",
   "qnap_note": "Konfigurowany w QuRouter (zabezpieczenia). Zamiast pełnego DMZ preferuj precyzyjne przekierowanie portów; nigdy nie kieruj DMZ na sam NAS bez potrzeby.",
   "aliases": [
    "dmz",
    "strefa zdemilitaryzowana",
    "host dmz"
   ]
  },
  {
   "pl": "GeoIP",
   "en": "GeoIP filtering",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Filtrowanie ruchu sieciowego na podstawie kraju pochodzenia adresu IP. Pozwala blokować lub przepuszczać połączenia z wybranych państw, ograniczając ekspozycję na skanowanie i ataki z regionów, z których nie oczekujemy ruchu.",
   "qnap_note": "W QuRouter opiera się na aktualizowanej bazie GeoIP (część zarządzania oprogramowaniem sprzętowym). Na NAS podobną funkcję pełni QuFirewall.",
   "aliases": [
    "geoip",
    "filtrowanie geoip",
    "blokada po kraju",
    "geo-blocking"
   ]
  },
  {
   "pl": "Sieć mesh",
   "en": "Mesh network",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Bezprzewodowa sieć kratowa złożona z kilku węzłów, które łączą się ze sobą i tworzą jedną, spójną sieć Wi‑Fi o wspólnym SSID. Urządzenia płynnie przełączają się (roaming) między węzłami, a zasięg rozszerza się bez tworzenia osobnych sieci.",
   "qnap_note": "Budowana z routerów QMiro/QHora w QuRouter. Węzeł mesh (satelita) rozszerza zasięg węzła głównego drogą radiową lub przewodową (backhaul).",
   "aliases": [
    "mesh",
    "sieć kratowa",
    "węzeł mesh",
    "wi-fi mesh",
    "roaming"
   ]
  },
  {
   "pl": "SSID",
   "en": "SSID",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Nazwa sieci bezprzewodowej rozgłaszana przez punkt dostępowy, którą użytkownik widzi na liście dostępnych sieci Wi‑Fi. Jeden router może rozgłaszać kilka SSID (np. główny, gościnny, dla pasma 2,4 i 5 GHz).",
   "qnap_note": "W QuRouter można utworzyć osobne SSID dla sieci gościnnej i przypisać je do wydzielonego VLAN‑u.",
   "aliases": [
    "ssid",
    "nazwa sieci wi-fi",
    "identyfikator sieci"
   ]
  },
  {
   "pl": "WPA2 / WPA3",
   "en": "WPA2 / WPA3",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Standardy szyfrowania i uwierzytelniania sieci Wi‑Fi. WPA2 (z AES) to od lat bezpieczna podstawa; WPA3 to nowsza generacja z mocniejszą ochroną haseł (SAE) i odpornością na ataki słownikowe offline. Tryb mieszany WPA2/WPA3 zapewnia zgodność ze starszymi urządzeniami.",
   "qnap_note": "Wybierane przy konfiguracji sieci bezprzewodowej w QuRouter. Zalecane WPA3 lub tryb WPA2/WPA3, unikać przestarzałego WEP/WPA.",
   "aliases": [
    "wpa2",
    "wpa3",
    "wpa2/wpa3",
    "sae",
    "szyfrowanie wi-fi"
   ]
  },
  {
   "pl": "Sieć gościnna",
   "en": "Guest network",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Wydzielona sieć Wi‑Fi dla gości, odizolowana od głównej sieci LAN. Zapewnia dostęp do internetu, ale blokuje widoczność urządzeń domowych (NAS, drukarek, kamer), ograniczając ryzyko ze strony nieznanych urządzeń.",
   "qnap_note": "W QuRouter tworzona jako osobne SSID przypięte do własnego VLAN‑u, z regułami odcinającymi dostęp do LAN.",
   "aliases": [
    "sieć gościnna",
    "guest network",
    "sieć dla gości",
    "guest vlan"
   ]
  },
  {
   "pl": "Kontrola rodzicielska",
   "en": "Parental controls",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Zestaw funkcji routera pozwalających ograniczać dostęp do internetu wybranym urządzeniom — harmonogramy czasu, blokowanie kategorii treści lub konkretnych domen, wstrzymywanie połączenia. Stosowana głównie do zarządzania dostępem dzieci.",
   "qnap_note": "W QuRouter dostępna w ustawieniach zabezpieczeń; reguły przypisuje się do urządzeń lub profili.",
   "aliases": [
    "kontrola rodzicielska",
    "parental controls",
    "filtrowanie treści",
    "harmonogram dostępu"
   ]
  },
  {
   "pl": "mTLS",
   "en": "mTLS (mutual TLS)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Wzajemne uwierzytelnianie TLS, w którym nie tylko klient weryfikuje serwer, ale i serwer weryfikuje klienta — obie strony przedstawiają certyfikaty. Podnosi bezpieczeństwo połączeń maszyna‑maszyna i dostępu do paneli zarządzania.",
   "qnap_note": "Wykorzystywane w QuRouter do zabezpieczania komunikacji z certyfikatami; obie strony muszą mieć zaufane certyfikaty.",
   "aliases": [
    "mtls",
    "mutual tls",
    "wzajemny tls",
    "uwierzytelnianie dwustronne"
   ]
  },
  {
   "pl": "Band steering",
   "en": "Band steering",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Mechanizm, który automatycznie kieruje urządzenie bezprzewodowe na optymalne pasmo (2,4 GHz dla zasięgu, 5 GHz dla prędkości), gdy oba są rozgłaszane pod tym samym SSID. Poprawia wydajność, przenosząc zdolne urządzenia na mniej zatłoczone pasmo 5 GHz.",
   "qnap_note": "Dostępny w ustawieniach sieci bezprzewodowej routerów QNAP; działa najlepiej przy wspólnym SSID dla obu pasm.",
   "aliases": [
    "band steering",
    "sterowanie pasmem",
    "przełączanie pasm"
   ]
  },
  {
   "pl": "Tryb WAN",
   "en": "WAN mode",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Sposób, w jaki router łączy się z internetem od strony operatora. Do wyboru najczęściej: DHCP (adres dynamiczny), PPPoE (login i hasło), IPoE, adres statyczny oraz tryby przejścia IPv6. Właściwy tryb narzuca dostawca internetu.",
   "qnap_note": "Ustawiany w podstawowej konfiguracji sieci QuRouter. QHora/QMiro obsługują wiele łączy WAN z równoważeniem i przełączaniem awaryjnym (failover).",
   "aliases": [
    "tryb wan",
    "wan mode",
    "konfiguracja wan",
    "wiele wan"
   ]
  },
  {
   "pl": "WAN / LAN",
   "en": "WAN vs LAN",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "WAN (Wide Area Network) to strona routera zwrócona do internetu/operatora; LAN (Local Area Network) to sieć lokalna po stronie domu lub biura. Router pośredniczy między nimi, tłumacząc adresy (NAT) i stosując reguły zapory.",
   "qnap_note": "W routerach QHora część portów 10GbE można przełączać między rolą WAN a LAN w QuRouter.",
   "aliases": [
    "wan",
    "lan",
    "wide area network",
    "local area network",
    "sieć rozległa",
    "sieć lokalna"
   ]
  },
  {
   "pl": "Standardy Wi-Fi (IEEE 802.11)",
   "en": "IEEE 802.11 (Wi-Fi)",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Rodzina standardów sieci bezprzewodowych. Kolejne generacje zwiększają przepustowość i efektywność: 802.11n (Wi‑Fi 4), 802.11ac (Wi‑Fi 5), 802.11ax (Wi‑Fi 6/6E) i 802.11be (Wi‑Fi 7). Nowsze wprowadzają m.in. MU‑MIMO, OFDMA i szersze kanały.",
   "qnap_note": "Routery QHora/QMiro obsługują Wi‑Fi 6 (802.11ax). Realna prędkość zależy też od klienta i otoczenia radiowego.",
   "aliases": [
    "802.11",
    "ieee 802.11",
    "wi-fi 6",
    "wifi 6",
    "802.11ax",
    "standard wi-fi"
   ]
  },
  {
   "pl": "MU-MIMO",
   "en": "MU-MIMO",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Technika (Multi‑User, Multiple‑Input Multiple‑Output), która pozwala punktowi dostępowemu komunikować się z kilkoma urządzeniami jednocześnie zamiast obsługiwać je po kolei. Zwiększa łączną wydajność sieci, gdy podłączonych jest wielu klientów.",
   "qnap_note": "Wspierana w routerach QNAP z Wi‑Fi 5/6. Korzyść widać przy wielu równoczesnych urządzeniach bezprzewodowych.",
   "aliases": [
    "mu-mimo",
    "multi-user mimo",
    "mimo wielu użytkowników"
   ]
  },
  {
   "pl": "Beamforming",
   "en": "Beamforming",
   "category": "Siec",
   "definition_pl": "Technika kształtowania wiązki radiowej — punkt dostępowy kieruje sygnał Wi‑Fi w stronę konkretnego urządzenia zamiast rozgłaszać go równomiernie we wszystkich kierunkach. Poprawia zasięg, stabilność i prędkość połączenia z danym klientem.",
   "qnap_note": "Aktywna w routerach QNAP z Wi‑Fi 5/6; działa automatycznie, najlepiej z urządzeniami wspierającymi tę samą funkcję.",
   "aliases": [
    "beamforming",
    "kształtowanie wiązki",
    "kierowanie sygnału"
   ]
  }
 ]
}